Lartësitë e stuhishme

Ky përkthim është bërë drejtpërdrejt nga origjinali anglisht, sipas tekstit të botimit të parë: Thomas Cautley Newby, Londër, dhjetor 1847, nën pseudonimin „Ellis Bell“, siç është transkriptuar e verifikuar faqe për faqe në Wikisource. Në vitin 1850, pas vdekjes së autores, e motra, Charlotte Brontë, e ribotoi romanin duke ndryshuar pikësimin, duke bashkuar shumë paragrafë dhe sidomos duke e lehtësuar të folurit e Jozefit. Ai tekst, që e ndjekin shumë botime të mëvonshme dhe edhe Project Gutenberg (eBook #768), u përdor këtu vetëm për krahasim dhe për të ndrequr gabimet e qarta të shtypit të botimit të parë: tridhjetë e tre fjalë e shenja të shtrembëruara, dhe një replikë e Nelit në kapitullin XXVI, që shtypshkronja e Newby-t e kishte humbur. „Shënimi biografik“ dhe „Parathënia“ që Charlotte u shtoi botimit të 1850-s nuk janë përfshirë, sepse s’janë pjesë e romanit siç doli së pari.

Botimi i parë e ndante romanin në dy vëllime, me numërim më vete (kapitujt I–XIV dhe I–XX); këtu, si në shumicën e botimeve, kapitujt numërohen nga I gjer në XXXIV, dhe vëllimi i dytë fillon me kapitullin XV. Paragrafët ndjekin origjinalin një për një.

Historia rrëfehet nga dy zëra: Lokvudi, i stërholluar, ironik e plot fjalë të rralla, dhe Neli Din, e thjeshtë, e drejtpërdrejtë e me gjuhë të popullit; brenda rrëfimit të saj flasin edhe Izabela, Zila dhe Katerina e vogël. Qëllimi ka qenë të ruhen këta zëra dhe ashpërsia e fjalisë së Emily Brontë-s, pa e zbutur e pa e zbukuruar. Ditari i Katerinës në kapitullin III dhe letrat (e Izabelës në kapitullin XIII, e Lintonit në kapitullin XXV) janë veçuar si blloqe citimi.

Jozefi dhe disa fshatarë flasin dialektin e Jorkshirit, që Emily Brontë e shkroi ashtu siç shqiptohej. Në shqip ky ligjërim është dhënë në gjuhë standarde, me fjalor fshati, me ritëm të vrazhdë e me shprehje biblike, por pa tiparet e ndonjë krahine shqiptare, që këta personazhe të mos lidhen me ndonjë të folme të vërtetë të shqipes. Disa fjalë krahinore që Neli i shpjegon vetë, si dree, janë ruajtur me shënim.

Emrat janë shkruar siç shqiptohen dhe lakohen shqip (Hithklif, Ernshou, Hindli, Hereton, Lokvud, Neli ose Elen Din, Zila); Catherine është Katerina, dhe Cathy është Keti, si emri i përkëdhelur i Katerinës në shqip. Shtëpia Wuthering Heights quhet Lartësitë e Stuhishme, si titulli i librit, kurse Thrushcross Grange është transkriptuar (Thrashkros Grejnxh). Emrat e qenve që kanë kuptim janë përkthyer (Tinëzari, Mbytësi, Kërcëlli).

Shënimet në fund të kapitujve shpjegojnë vargjet dhe shprehjet biblike që citojnë Jozefi e predikuesi Xhabez Branderham, besimet popullore (zanat, fëmijët e ndërruar, shigjetat e zanave), zakonet e kohës, monedhat, gjykatat e zyrat e drejtësisë angleze, si edhe Shekspirin e baladat që përmenden.

— Ultimori