Paris, viti 1819. Në një pension të varfër në Lagjen Latine, Eugjen de Rastinjak, një student i ri nga provinca, ndan tryezën me një shoqëri të çuditshme: zonjën Voker, pronaren koprrace, Votrenin misterioz e gojëmprehtë, dhe një plak të heshtur që të gjithë e tallin, xha Gorion, ish-tregtarin e drithërave që vit pas viti bëhet gjithnjë e më i varfër. Kur Eugjeni zbulon se dy zonjat elegante që e vizitojnë plakun janë bijat e tij, të martuara në shoqërinë e lartë, nis të kuptojë si funksionon Parisi: me para, me dashuri e me ambicie. Romani më i njohur i Balzakut është historia e një ati që jep gjithçka, dhe e një të riu që mëson me çfarë çmimi blihet suksesi.

Shënim i përkthyesit

Ky përkthim është bërë drejtpërdrejt nga origjinali frëngjisht, sipas tekstit të Project Gutenberg (eBook #55860), që ndjek botimin Furne të vitit 1843, në vëllimin e nëntë të Komedisë njerëzore.

Në botimin Furne romani rrjedh pa ndarje. Ndarja në katër pjesë është marrë nga botimi i parë në libër (1835), ku Balzaku i kishte vënë edhe tituj: „Një pension borgjez“, „Hyrja në shoqëri“ dhe „Trompe-la-Mort“. Pjesa e katërt këtu mban vetëm numrin, sepse titulli i saj origjinal e zbulon fundin e romanit. Brenda pjesëve, paragrafët ndjekin origjinalin një për një.

Balzaku shkruan me fjali të gjata, plot me hollësi, dhe kalon pa paralajmërim nga rrëfimi te gjykimi i tij për shoqërinë pariziane. Këto fjali nuk janë shkurtuar. Është ruajtur edhe ligjërimi i secilit personazh: zhargoni dhe ironia e Votrenit, theksi alzacian i baronit de Nysinzhen, frazat e zonjës Voker dhe fjalët e Silvias. Lojërat me fjalë të pensionarëve, si shakaja me prapashtesën „-ramë“, janë rindërtuar në shqip, me një shënim që shpjegon origjinalin.

Emrat e personazheve janë shkruar siç shqiptohen dhe lakohen shqip (Eugjen de Rastinjak, zonja Voker, Votreni, Delfina de Nysinzhen). Personat historikë, vendet e njohura dhe rrugët e Parisit kanë mbajtur trajtat e zakonshme ose emrin origjinal. Nofkat e botës së krimit, Trompe-la-Mort dhe Fil-de-Soie, janë lënë në frëngjisht dhe shpjegohen në shënime. Shënimet në fund të çdo pjese tregojnë edhe kush ishin njerëzit, veprat dhe vendet që përmend Balzaku, si ishin monedhat dhe zakonet e Parisit të vitit 1819, dhe ç’kuptim kanë fjalët e huaja.

— Ultimori

Xha Gorio

Shënim i përkthyesit

Bookmarks

Të dhëna