Getsbi i madh

Ky përkthim është bërë drejtpërdrejt nga origjinali anglisht, sipas tekstit të Project Gutenberg (eBook #64317), që ndjek botimin e parë të romanit, nga Charles Scribner’s Sons në Nju-Jork, më 1925. Kursivet, që në versionin e thjeshtë të tekstit mungojnë, janë marrë nga versioni HTML i të njëjtit botim të Gutenberg-ut. Në krye të kapitullit I janë përkthyer edhe kushtimi i Fitzgerald-it gruas së tij, Zeldës, dhe epigrafi me vargjet e „Thomas Parke d’Invilliers“-it, një poeti që e shpiku vetë Fitzgerald-i.

Romanin e rrëfen Niku, me një zë që ndërron vazhdimisht nga ironia e qetë te fjalitë e gjata lirike, sidomos te përshkrimet e dritës, të muzikës dhe të zërit të Dejzisë. Qëllimi ka qenë të ruhen të dyja: maturia e njeriut që „rezervon gjykimet“ dhe muzika e fjalisë së Fitzgerald-it, pa e shkurtuar dhe pa e zbukuruar tekstin. Paragrafët ndjekin origjinalin një për një. Kur paragrafi fillon me të folur, dialogu shënohet me vizë, sipas zakonit shqip. Kur fillon me rrëfim, e folura mbetet në thonjëza. Është ruajtur edhe ligjërimi i secilit personazh: shprehjet e ngurta e zyrtare të Getsbit, mendjemadhësia e Tomit, gjuha e thjeshtë e Mërtëllit dhe e Uillsonit, e folura me theks e Mejer Uolfshajmit („gondakt“, „Ogsford“) dhe gabimet e drejtshkrimit të Xhimit të vogël në orarin e tij.

Emrat janë shkruar siç shqiptohen dhe lakohen shqip (Xhej Getsbi, Nik Kerauei, Dejzi dhe Tom Bjukenan, Xhordan Bejker, Mërtëll dhe Xhorxh Uillson, Mejer Uolfshajm). Emrat e rrugëve, të hoteleve, të gazetave e të firmave janë lënë zakonisht në origjinal. West Egg dhe East Egg, dy gadishujt ku zhvillohet ngjarja, janë përkthyer „Veza Perëndimore“ dhe „Veza Lindore“, sepse Fitzgerald-i luan me formën e tyre si vezë. The valley of ashes është „lugina e hirit“. Shprehja me të cilën Getsbi u drejtohet të gjithëve, old sport, është përkthyer kudo „miku plak“: është një mënyrë e sajuar e paksa e çuditshme e të folurit, që Tomi e vë re dhe e tall, dhe prandaj është mbajtur gjithmonë njëlloj. Edhe këngët e kohës që këndohen në roman janë përkthyer si vargje.

Shënimet në fund të kapitujve shpjegojnë atë që lexuesi i sotëm shqiptar nuk e di: Ndalimin e alkoolit dhe kontrabandën, Epokën e Xhazit, mundësinë që iu dha ushtarakëve amerikanë të studionin në Oksford pas Luftës së Parë Botërore, Serinë Botërore të trukuar të vitit 1919, orarin e Xhimit të vogël që të kujton atë të Benjamin Franklinit, vendet dhe lagjet e Nju-Jorkut e të Long Ajlendit, njësitë amerikane të matjes dhe vlerën e dollarit të kohës. Po aty shpjegohen edhe lojërat me fjalë që s’përkthehen, si emrat e të ftuarve të Getsbit në kapitullin IV, shumë prej të cilëve janë emra kafshësh, peshqish e bimësh.

— Ultimori