Kapitulli V · Portreti i Dorian Grejit

— Nënë, nënë, jam kaq e lumtur! — pëshpëriti vajza, duke e zhytur fytyrën në prehrin e gruas së venitur e të lodhur që, me shpinë nga drita e mprehtë e bezdisshme, rrinte ulur në të vetmin kolltuk që kishte dhoma e tyre e zymtë e ndenjjes. — Jam kaq e lumtur! — përsëriti ajo, — dhe duhet të jesh e lumtur edhe ti!

Zonja Vein u drodh dhe vuri duart e saj të holla, të zbardhura me bizmut, mbi kokën e së bijës. „E lumtur!“ përsëriti ajo, „jam e lumtur, Sibil, vetëm kur të shoh duke luajtur. S’duhet të mendosh për asgjë tjetër veç lojës sate. Zoti Isaacs ka qenë shumë i mirë me ne, dhe i detyrohemi para.“

Vajza ngriti sytë dhe mrrudhi buzët. „Para, nënë?“ thirri, „ç’rëndësi kanë paratë? Dashuria është më shumë se paratë.“

— Zoti Isaacs na ka dhënë paradhënie pesëdhjetë paund për të shlyer borxhet dhe për t’i blerë Xhejmsit pajimet e duhura. S’duhet ta harrosh këtë, Sibil. Pesëdhjetë paund janë shumë e madhe. Zoti Isaacs ka qenë shumë i kujdesshëm.

— Ai s’është zotëri, nënë, dhe e urrej mënyrën si më flet, — tha vajza, duke u ngritur në këmbë dhe duke shkuar te dritarja.

— S’e di si do t’ia dilnim pa të, — u përgjigj gruaja më e moshuar me ankim.

Sibil Veini tundi kokën dhe qeshi. „S’kemi më nevojë për të, nënë. Tani jetën tonë e sundon Princi i Kaltër.“ Pastaj heshti. Një trëndafil iu drodh në gjak dhe i ngjyrosi faqet. Një frymë e shpejtë ia hapi petalet e buzëve. Ato dridheshin. Një erë jugore pasioni kaloi mbi të dhe i trazoi palat e hijshme të fustanit. „E dua,“ tha ajo thjesht.

— Fëmijë pa mend! fëmijë pa mend! — qe fraza papagalle e hedhur si përgjigje. Lëvizja e gishtave të shtrembër, me xhevahire të rreme, u jepte fjalëve një pamje groteske.

Vajza qeshi përsëri. Gëzimi i një zogu në kafaz ishte në zërin e saj. Sytë e saj e kapën melodinë dhe e kthyen si jehonë në shkëlqim, pastaj u mbyllën për një çast, sikur për të fshehur sekretin e tyre. Kur u hapën, mjegulla e një ëndrre kishte kaluar mbi ta.

Urtësia me buzë të holla i fliste nga kolltuku i ngrënë, i bënte aluzion maturisë, citonte nga ai libër i frikacakërisë, autori i të cilit shtiret se quhet mendje e shëndoshë. Ajo nuk dëgjonte. Ishte e lirë në burgun e saj të pasionit. Princi i saj, Princi i Kaltër, ishte me të. I ishte drejtuar kujtesës që ta rikrijonte. E kishte dërguar shpirtin ta kërkonte, dhe shpirti ia kishte sjellë. Puthja e tij i digjte sërish mbi gojë. Qepallat i ishin të ngrohta nga fryma e tij.

Pastaj urtësia ndryshoi metodë dhe foli për përgjim e zbulim. Ky djalë i ri mund të ishte i pasur. Nëse po, duhej menduar për martesë. Mbi guaskën e veshit të saj thyheshin valët e dinakërisë së kësaj bote. Shigjetat e dredhisë kalonin pranë saj. Ajo shihte buzët e holla që lëviznin, dhe buzëqeshte.

Papritur ndjeu nevojën të fliste. Heshtja plot fjalë e shqetësonte. „Nënë, nënë,“ thirri ajo, „pse më do kaq shumë? E di pse e dua unë. E dua sepse është i tillë siç duhet të jetë vetë dashuria. Po ai ç’sheh tek unë? S’jam e denjë për të. E megjithatë — pse, s’e di — ndonëse ndihem kaq poshtë tij, nuk ndihem e përulur. Ndihem krenare, tmerrësisht krenare. Nënë, a e doje babanë tim siç e dua unë Princin e Kaltër?“

Gruaja më e moshuar u zbeh nën pudrën e trashë që i lyente faqet, dhe buzët e thata iu dridhën nga një spazmë dhimbjeje. Sibili vrapoi drejt saj, i hodhi krahët rreth qafës dhe e puthi. „Më fal, nënë. E di që të dhemb të flasësh për babanë tonë. Por të dhemb vetëm sepse e doje kaq shumë. Mos u trishto. Sot jam po aq e lumtur sa ishe ti njëzet vjet më parë. Ah! më lër të jem e lumtur përgjithmonë!“

— Fëmija im, je shumë e re për të menduar për dashuri. Për më tepër, ç’di ti për këtë djalë? As emrin s’ia di. E gjithë puna është shumë e papërshtatshme, dhe vërtet, kur Xhejmsi po niset për në Australi, dhe unë kam kaq shumë për të menduar, duhet të them se duhej të kishe treguar më shumë kujdes. Megjithatë, siç thashë më parë, nëse është i pasur …

— Ah! nënë, nënë, më lër të jem e lumtur!

Zonja Vein i hodhi një vështrim dhe, me një nga ato gjeste të rreme teatrore që aq shpesh i bëhen natyrë e dytë një aktori, e shtrëngoi në krahë. Në këtë çast dera u hap, dhe një djalë i ri me flokë kafe të ashpër hyri në dhomë. Ishte trupngjeshur, dhe duart e këmbët i kishte të mëdha e disi të ngathëta në lëvizje. Nuk kishte hirin e së motrës. Vështirë se do ta merrje me mend lidhjen e ngushtë që kishin. Zonja Vein nguli sytë tek ai dhe e zgjeroi buzëqeshjen. Me mend e ngriti të birin në dinjitetin e një publiku. Ishte e sigurt se tablloja ishte interesante.

— Mund të ruash disa nga puthjet edhe për mua, Sibil, më duket, — tha djaloshi me një ankim zemërmirë.

— Ah! po ty s’të pëlqen të të puthin, Xhim, — thirri ajo. — Je një ari plak i tmerrshëm. — Dhe vrapoi nëpër dhomë e e përqafoi.

Xhejms Veini e vështroi të motrën në fytyrë me butësi. „Dua të dalësh me mua për një shëtitje, Sibil. S’besoj se do ta shoh më kurrë këtë Londër të shëmtuar. Jam i sigurt që s’dua ta shoh.“

— Biri im, mos thuaj gjëra kaq të tmerrshme, — murmuriti zonja Vein, duke marrë me një psherëtimë një fustan teatror pa shije dhe duke filluar ta arnonte. Ndihej pak e zhgënjyer që ai s’i ishte bashkuar grupit. Do ta kishte shtuar piktoreskun teatror të situatës.

— Pse jo, nënë? E kam seriozisht.

— Më dhemb, biri im. Shpresoj se do të kthehesh nga Australia në gjendje begatie. Besoj se në Koloni s’ka shoqëri fare — asgjë që unë do ta quaja shoqëri — kështu që, kur të kesh bërë pasuri, duhet të kthehesh dhe të shfaqesh në Londër.

— Shoqëri! — mërmëriti djaloshi. — S’dua të di asgjë për të. Do të doja të bëja ca para për t’ju nxjerrë ty e Sibilin nga skena. E urrej.

— Oh, Xhim! — tha Sibili duke qeshur, — sa i pashpirt që je! Po do të dalësh vërtet për shëtitje me mua? Sa bukur! Kisha frikë se do të ikje t’u thoshe lamtumirë ndonjërit prej shokëve — Tom Hardit, që të dha atë llullë të shëmtuar, ose Ned Langtonit, që tallet me ty që e pi. Je shumë i ëmbël që ma jep mua pasditen tënde të fundit. Ku të shkojmë? Le të shkojmë në park.

— Jam shumë i leckosur, — u përgjigj ai duke vrenjtur vetullat. — Vetëm njerëzit e kamur shkojnë në park.

— Marrëzira, Xhim, — pëshpëriti ajo, duke i përkëdhelur mëngën e xhaketës.

Ai hezitoi për një çast. „Mirë,“ tha më në fund, „por mos u vono shumë duke u veshur.“ Ajo doli me valle nga dera. Dëgjohej duke kënduar ndërsa ngjitej shkallëve me vrap. Këmbët e saj të vogla trokitnin sipër.

Ai eci lart e poshtë nëpër dhomë dy-tri herë. Pastaj u kthye nga figura e palëvizur në kolltuk. „Nënë, a i ke gati gjërat e mia?“ pyeti.

— Krejt gati, Xhejms, — u përgjigj ajo, duke mbajtur sytë te puna. Prej disa muajsh ndihej e pasigurt kur mbetej vetëm me këtë djalë të saj të ashpër e të rreptë. Natyra e saj e cekët e e fshehtë trazohej kur u takoheshin sytë. Pyeste veten nëse ai dyshonte për diçka. Heshtja, sepse ai s’bëri asnjë vërejtje tjetër, iu bë e padurueshme. Nisi të ankohej. Gratë mbrohen duke sulmuar, ashtu siç sulmojnë me dorëzime të papritura e të çuditshme. — Shpresoj se do të jesh i kënaqur, Xhejms, me jetën tënde prej detari, — tha ajo. — Duhet ta mbash mend se kjo është zgjedhja jote. Mund të kishe hyrë në zyrën e ndonjë avokati. Avokatët janë klasë shumë e respektuar, dhe në provincë shpesh hanë darkë me familjet më të mira.

— I urrej zyrat dhe i urrej nëpunësit, — u përgjigj ai. — Por ke krejt të drejtë. E kam zgjedhur vetë jetën time. E vetmja gjë që them është: ruaje Sibilin. Mos e lër t’i ndodhë gjë e keqe. Nënë, duhet ta ruash.

— Xhejms, vërtet flet shumë çuditshëm. Sigurisht që e ruaj Sibilin.

— Dëgjoj se një zotëri vjen çdo natë në teatër dhe shkon prapa skene të flasë me të. A është në rregull kjo? Ç’është kjo punë?

— Po flet për gjëra që s’i kupton, Xhejms. Në profesionin tonë jemi mësuar të marrim shumë vëmendje nga më të këndshmet. Unë vetë merrja shumë buqeta dikur. Kjo ishte kur arti i aktrimit kuptohej vërtet. Sa për Sibilin, tani për tani nuk e di nëse lidhja e saj është serioze apo jo. Por s’ka dyshim se djali në fjalë është një zotëri i përsosur. Është gjithmonë shumë i sjellshëm me mua. Për më tepër, ka pamjen e njeriut të pasur, dhe lulet që dërgon janë të mrekullueshme.

— Megjithatë, s’ia di emrin, — tha djaloshi ashpër.

— Jo, — u përgjigj e ëma me një shprehje të qetë në fytyrë. — Ende s’e ka zbuluar emrin e tij të vërtetë. Më duket shumë romantike nga ana e tij. Me siguri është anëtar i aristokracisë.

Xhejms Veini kafshoi buzën. „Ruaje Sibilin, nënë,“ thirri ai, „ruaje.“

— Biri im, më shqetëson shumë. Sibili është gjithmonë nën kujdesin tim të veçantë. Sigurisht, nëse ky zotëri është i pasur, s’ka arsye pse të mos lidhë martesë me të. Shpresoj se është nga aristokracia. Ka gjithë pamjen e tillë, duhet ta them. Mund të ishte një martesë shumë e shkëlqyer për Sibilin. Do të bënin një çift të hijshëm. Bukuria e tij është vërtet e jashtëzakonshme; të gjithë e vënë re.

Djaloshi mërmëriti diçka me vete dhe trokiti mbi xhamin e dritares me gishtat e tij të trashë. Sapo ishte kthyer për të thënë diçka, kur dera u hap dhe Sibili hyri me vrap.

— Sa seriozë që jeni të dy! — thirri ajo. — Ç’ka ndodhur?

— Asgjë, — u përgjigj ai. — Besoj se ndonjëherë duhet të jesh serioz. Mirupafshim, nënë; darkën do ta ha në orën pesë. Gjithçka është paketuar, përveç këmishëve, kështu që s’ke pse shqetësohesh.

— Mirupafshim, biri im, — u përgjigj ajo me një përkulje madhështie të sforcuar.

Ishte jashtëzakonisht e mërzitur nga toni që kishte marrë ai me të, dhe kishte diçka në vështrimin e tij që e kishte bërë të ndiente frikë.

— Më puth, nënë, — tha vajza. Buzët e saj si lule prekën faqen e fishkur dhe ia ngrohën ngricën.

— Fëmija im! fëmija im! — thirri zonja Vein, duke vështruar lart nga tavani në kërkim të një galerie imagjinare.

— Hajde, Sibil, — tha i vëllai me padurim. I urrente shtirjet e së ëmës.

Dolën në dritën e diellit që dridhej e fryhej nga era dhe ecën ngadalë poshtë Euston Road-it të mërzitshëm. Kalimtarët e vështronin me habi djaloshin e vrenjtur e të rëndë që, me rroba të trasha e të keqpërshtatura, shoqëronte një vajzë kaq të hijshme e me pamje kaq të rafinuar. Ishte si një kopshtar i zakonshëm që ecën me një trëndafil.

Xhimi vrenjtej herë pas here kur kapte vështrimin kureshtar të ndonjë të panjohuri. Kishte atë mospëlqim për t’u parë me ngulm, që u vjen gjenive vonë në jetë dhe që s’i lë kurrë njerëzit e rëndomtë. Sibili, megjithatë, ishte krejt e pavetëdijshme për efektin që po bënte. Dashuria i dridhej në të qeshur mbi buzë. Mendonte për Princin e Kaltër, dhe, që të mendonte për të edhe më shumë, nuk fliste për të, por llomotiste për anijen me të cilën do të nisej Xhimi, për arin që ai me siguri do të gjente, për trashëgimtaren e mrekullueshme jetën e së cilës do ta shpëtonte nga banditët e këqij me këmisha të kuqe. Sepse ai s’do të mbetej detar, apo përgjegjës ngarkese, apo çfarëdo që do të bëhej. Oh, jo! Jeta e detarit ishte e tmerrshme. Përfytyro të jesh i mbyllur në një anije të shëmtuar, me valët e ngjirura e me gunga që përpiqen të hyjnë brenda, dhe një erë e zezë që rrëzon direkët e i gris velat në shirita të gjatë që ulërijnë! Ai do ta linte anijen në Melburn, do t’i thoshte një mirupafshim të sjellshëm kapitenit dhe do të nisej menjëherë për në fushat e arit. Para se të kalonte një javë do të gjente një copë të madhe ari të pastër, copën më të madhe që ishte zbuluar ndonjëherë, dhe do ta sillte poshtë në bregdet me një qerre të ruajtur nga gjashtë policë të hipur. Banditët do t’i sulmonin tri herë dhe do të mundeshin me kërdi të madhe. Ose, jo. Nuk do të shkonte fare në fushat e arit. Ishin vende të tmerrshme, ku burrat dehen, e qëllojnë njëri-tjetrin nëpër bare, e flasin fjalë të këqija. Do të bëhej një fermer i mirë delesh, dhe një mbrëmje, ndërsa po kthehej me kalë në shtëpi, do të shihte trashëgimtaren e bukur duke u rrëmbyer nga një kusar mbi një kalë të zi, dhe do ta ndiqte dhe do ta shpëtonte. Natyrisht, ajo do të dashurohej me të, dhe ai me të, dhe do të martoheshin, e do të ktheheshin, e do të jetonin në një shtëpi të madhe në Londër. Po, i prisnin gjëra të mrekullueshme. Por duhej të ishte shumë i mirë, të mos zemërohej, as t’i shpenzonte paratë kot. Ajo ishte vetëm një vit më e madhe se ai, por dinte shumë më shumë për jetën. Duhej patjetër t’i shkruante me çdo postë, dhe të thoshte lutjet çdo natë para se të flinte. Zoti ishte shumë i mirë dhe do ta ruante. Do të lutej edhe ajo për të, dhe pas disa vitesh ai do të kthehej krejt i pasur e i lumtur.

Djaloshi e dëgjonte i vrenjtur dhe nuk përgjigjej. I dhembte zemra që po linte shtëpinë.

E megjithatë s’ishte vetëm kjo që e bënte të zymtë e të ngrysur. Sado i papërvojë që ishte, kishte prapëseprapë një ndjenjë të fortë për rrezikun e pozitës së Sibilit. Ky dendi i ri që i bënte dashuri s’mund t’i donte të mirën. Ishte zotëri, dhe ai e urrente për këtë, e urrente nga një instinkt i çuditshëm i gjakut që s’mund ta shpjegonte, dhe që pikërisht për këtë arsye ishte edhe më sundues brenda tij. Ishte i vetëdijshëm gjithashtu për cekëtinë dhe mendjemadhësinë e natyrës së së ëmës, dhe në këtë shihte rrezik të pafund për Sibilin dhe lumturinë e saj. Fëmijët fillojnë duke i dashur prindërit; kur rriten, i gjykojnë; ndonjëherë i falin.

E ëma! Kishte diçka në mendje për ta pyetur, diçka për të cilën kishte bluar shumë muaj heshtjeje. Një frazë e rastësishme që e kishte dëgjuar në teatër, një tallje e pëshpëritur që i kishte arritur në vesh një natë teksa priste te dera e aktorëve, i kishte lëshuar një varg mendimesh të tmerrshme. E kujtonte sikur të kishte qenë goditja e kamxhikut të gjuetisë mbi fytyrë. Vetullat iu mblodhën në një rrudhë si pykë, dhe me një drithërimë dhimbjeje kafshoi buzën e poshtme.

— Nuk po dëgjon asnjë fjalë nga sa po them, Xhim, — thirri Sibili, — dhe unë po bëj planet më të mrekullueshme për të ardhmen tënde. Thuaj diçka, të lutem.

— Ç’do që të them?

— Oh! që do të jesh djalë i mirë dhe s’do të na harrosh, — u përgjigj ajo, duke i buzëqeshur.

Ai ngriti supet. „Ka më shumë gjasa të më harrosh ti mua, sesa unë ty, Sibil.“

Ajo u skuq. „Ç’do të thuash, Xhim?“ pyeti.

— Ke një mik të ri, dëgjoj. Kush është? Pse s’më ke treguar për të? Ai s’të do të mirën.

— Mjaft, Xhim! — thirri ajo. — S’duhet të thuash asgjë kundër tij. E dua.

— Po ti as emrin s’ia di, — u përgjigj djaloshi. — Kush është? Kam të drejtë ta di.

— Quhet Princi i Kaltër. S’të pëlqen emri? Oh! djalë pa mend! s’duhet ta harrosh kurrë. Sikur ta shihje, do të mendoje se është njeriu më i mrekullueshëm në botë. Një ditë do ta takosh — kur të kthehesh nga Australia. Do të të pëlqejë shumë. Të gjithëve u pëlqen, dhe unë … e dua. Do të doja të vije në teatër sonte. Ai do të jetë atje, dhe unë do të luaj Zhuljetën. Oh! si do ta luaj! Përfytyro, Xhim, të jesh e dashuruar dhe të luash Zhuljetën! Ta kesh atje të ulur! Të luash për kënaqësinë e tij! Kam frikë se mund ta tremb trupën, ta tremb ose ta magjeps. Të jesh i dashuruar do të thotë ta tejkalosh veten. I gjori zoti Isaacs i tmerrshëm do t’u bërtasë „gjeni“ dembelëve të tij në banak. Më ka predikuar si dogmë; sonte do të më shpallë si zbulesë. E ndiej. Dhe është e gjitha e tij, vetëm e tij, e Princit të Kaltër, të dashurit tim të mrekullueshëm, perëndisë sime të hireve. Por jam e varfër pranë tij. E varfër? Ç’rëndësi ka? Kur varfëria hyn zvarrë nga dera, dashuria fluturon brenda nga dritarja. Proverbat tona duan rishkruar. Janë bërë në dimër, dhe tani është verë; pranverë për mua, më duket, një valle e vërtetë lulesh në qiej të kaltër.

— Është zotëri, — tha djaloshi i vrenjtur.

— Princ! — thirri ajo muzikalisht. — Ç’do më shumë?

— Do të të skllavërojë.

— Më rrëqethet mishi nga mendimi të jem e lirë.

— Dua të ruhesh prej tij.

— Ta shohësh do të thotë ta adhurosh; ta njohësh do të thotë t’i besosh.

— Sibil, je e çmendur pas tij.

Ajo qeshi dhe e kapi për krahu. „Xhim i dashur, flet sikur të ishe njëqind vjeç. Një ditë do të dashurohesh edhe ti. Atëherë do ta dish ç’është. Mos u vrenjt kështu. Me siguri duhet të të vijë mirë që, ndonëse po ikën, më lë më të lumtur se kurrë më parë. Jeta ka qenë e vështirë për të dy ne, tmerrësisht e vështirë e e rëndë. Por tani do të jetë ndryshe. Ti po shkon në një botë të re, dhe unë kam gjetur një. Ja dy karrige; le të ulemi e të shohim njerëzit elegantë që kalojnë.“

Ata zunë vend mes një turme shikuesish. Lehet e tulipanëve përtej rrugës flakëronin si unaza zjarri që pulsonin. Një pluhur i bardhë — një re e drithëruar rrënjësh irisi dukej — rrinte pezull në ajrin që gulçonte. Çadrat me ngjyra të ndezura vallëzonin e uleshin si flutura përbindëshe.

Ajo e bëri të vëllanë të fliste për veten, për shpresat, për perspektivat e tij. Ai fliste ngadalë e me mundim. Ia jepnin fjalët njëri-tjetrit si lojtarët që i japin njëri-tjetrit fishat. Sibili ndihej e shtypur. S’mund ta përcillte gëzimin e saj. Një buzëqeshje e lehtë që i lakonte atë gojë të vrenjtur ishte e vetmja jehonë që mundi të fitonte. Pas njëfarë kohe heshti. Papritur pa fluturimthi flokë të artë e buzë që qeshnin, dhe me një karrocë të hapur, me dy zonja, kaloi Dorian Greji.

Ajo u hodh në këmbë. „Ja ku është!“ thirri.

— Kush? — tha Xhim Veini.

— Princi i Kaltër, — u përgjigj ajo, duke e ndjekur me sy karrocën.

Ai u hodh përpjetë dhe e kapi ashpër për krahu. „Ma trego. Cili është? Ma trego me gisht. Duhet ta shoh!“ thirri; por në atë çast karroca me katër kuaj e Dukës së Berwick-ut kaloi në mes, dhe kur e la hapësirën të lirë, karroca kishte dalë nga parku.

— Iku, — murmuriti Sibili me trishtim. — Do të doja ta kishe parë.

— Edhe unë do të doja, sepse, aq e vërtetë sa ka Zot në qiell, nëse ai të bën ndonjëherë ndonjë të keqe, do ta vras.

Ajo e vështroi me tmerr. Ai i përsëriti fjalët. Ato e prenë ajrin si kamë. Njerëzit përreth nisën të shikonin me gojë hapur. Një zonjë që qëndronte afër saj qeshi nën hundë.

— Hajde, Xhim; ikim, — pëshpëriti ajo. Ai e ndoqi me kokëfortësi ndërsa ajo kalonte nëpër turmë. I vinte mirë për atë që kishte thënë.

Kur arritën te Statuja e Akilit, ajo u kthye. Në sytë e saj kishte keqardhje që bëhej e qeshur mbi buzë. I tundi kokën. „Je pa mend, Xhim, krejt pa mend; një djalë gjaknxehtë, kaq je. Si mund të thuash gjëra kaq të tmerrshme? S’e di ç’po thua. Je thjesht xheloz e i pashpirt. Ah! do të doja të dashuroheshe. Dashuria i bën njerëzit të mirë, dhe ajo që the ishte e ligë.“

— Jam gjashtëmbëdhjetë vjeç, — u përgjigj ai, — dhe e di ç’bëj. Nëna s’të ndihmon dot. S’di si të kujdeset për ty. Tani do të doja të mos shkoja fare në Australi. Më shkon mendja ta lë fare. Do ta bëja, po të mos ishte nënshkruar kontrata.

— Oh, mos u bëj kaq serioz, Xhim. Je si një nga heronjtë e atyre melodramave budallaqe që i pëlqente aq shumë nënës të luante. S’do të grindem me ty. E pashë, dhe oh! ta shohësh është lumturi e përsosur. S’do të grindemi. E di që s’do t’i bëje kurrë keq askujt që dua, apo jo?

— Jo për sa kohë që e do, besoj, — qe përgjigjja e vrenjtur.

— Do ta dua përgjithmonë! — thirri ajo.

— Po ai?

— Përgjithmonë, edhe ai!

— Mirë do të bëjë.

Ajo u tërhoq prej tij. Pastaj qeshi dhe i vuri dorën mbi krah. Ishte thjesht një djalë.

Te Marble Arch ndalën një omnibus, që i la afër shtëpisë së tyre të mjerë në Euston Road. Kishte kaluar ora pesë, dhe Sibili duhej të shtrihej për nja dy orë para se të luante. Xhimi ngulmoi që ta bënte. Tha se do të preferonte të ndahej me të kur nëna nuk ishte e pranishme. Ajo me siguri do të bënte skenë, dhe ai i urrente skenat e çdo lloji.

U ndanë në dhomën e Sibilit. Kishte xhelozi në zemrën e djaloshit, dhe një urrejtje të egër vrastare për të huajin që, siç i dukej, ishte futur mes tyre. E megjithatë, kur ajo i hodhi krahët rreth qafës dhe gishtat i endeshin nëpër flokët e tij, ai u zbut dhe e puthi me dashuri të vërtetë. Kishte lot në sy ndërsa zbriste shkallët.

E ëma po e priste poshtë. U ankua për vonesën e tij kur ai hyri. Ai nuk u përgjigj, por u ul para darkës së tij të varfër. Mizat gumëzhinin rreth tryezës dhe zvarriteshin mbi mbulesën e njollosur. Përmes gjëmimit të omnibusëve dhe trokëllimës së karrocave të rrugës, dëgjonte zërin monoton që përpinte çdo minutë që i kishte mbetur.

Pas njëfarë kohe e shtyu pjatën dhe vuri kokën mes duarve. Ndiente se kishte të drejtë ta dinte. Duhej t’i ishte thënë më parë, nëse ishte ashtu siç dyshonte. E rënduar nga frika, e ëma e vështronte. Fjalët i binin mekanikisht nga buzët. Një shami e grisur me dantella i dridhej në gishta. Kur ora ra gjashtë, ai u ngrit dhe shkoi te dera. Pastaj u kthye dhe e vështroi. Sytë u takuan. Në sytë e saj ai pa një lutje të egër për mëshirë. Kjo e tërboi.

— Nënë, kam diçka për të të pyetur, — tha ai. Sytë e saj u endën turbullt nëpër dhomë. Nuk u përgjigj. — Më thuaj të vërtetën. Kam të drejtë ta di. Ishe e martuar me babanë tim?

Ajo lëshoi një psherëtimë të thellë. Ishte psherëtimë lehtësimi. Çasti i tmerrshëm, çasti që natë e ditë, për javë e muaj, e kishte trembur, kishte ardhur më në fund, e megjithatë ajo nuk ndiente tmerr. Madje, në njëfarë mase, ishte zhgënjim për të. Drejtësia vulgare e pyetjes kërkonte përgjigje të drejtpërdrejtë. Situata s’ishte përgatitur gradualisht. Ishte e vrazhdë. I kujtonte një provë të keqe teatrore.

— Jo, — u përgjigj ajo, duke u habitur me thjeshtësinë e ashpër të jetës.

— Babai im ishte maskara atëherë! — thirri djaloshi, duke shtrënguar grushtet.

Ajo tundi kokën. „E dija që s’ishte i lirë. E donim shumë njëri-tjetrin. Po të kishte jetuar, do të na kishte siguruar jetesën. Mos fol keq për të, biri im. Ishte yt atë, dhe zotëri. Madje kishte lidhje me njerëz shumë të lartë.“

Një mallkim i shpërtheu nga buzët. „Për veten s’më bëhet vonë,“ thirri, „por mos e lër Sibilin… Është një zotëri, apo jo, ai që është i dashuruar me të, ose thotë se është? Me lidhje të larta edhe ai, besoj.“

Për një çast një ndjenjë e shëmtuar poshtërimi e pushtoi gruan. Koka iu var. Fshiu sytë me duar që i dridheshin. „Sibili ka nënë,“ murmuriti ajo; „unë s’kisha.“

Djaloshi u prek. Shkoi drejt saj dhe, duke u përkulur, e puthi. „Më vjen keq nëse të lëndova duke të pyetur për babanë,“ tha, „por s’mund të bëja ndryshe. Tani duhet të iki. Mirupafshim. Mos harro se tani do të kesh vetëm një fëmijë për t’u kujdesur, dhe më beso se nëse ky njeri i bën keq motrës sime, do të zbuloj kush është, do ta gjej dhe do ta vras si qen. Të betohem.“

Marrëzia e ekzagjeruar e kërcënimit, gjesti i zjarrtë që e shoqëroi, fjalët e çmendura melodramatike, ia bënë jetën më të gjallë. E njihte mirë këtë atmosferë. Mori frymë më lirshëm, dhe për herë të parë pas shumë muajsh e admiroi vërtet të birin. Do të kishte dashur ta vazhdonte skenën në të njëjtën shkallë emocionale, por ai ia preu. Duheshin zbritur bagazhet e kërkuar shallet. Shërbyesja e pensionit hynte e dilte me nxitim. Pati pazarllëkun me karrocierin. Çasti humbi në hollësi vulgare. Me një ndjenjë të ripërtërirë zhgënjimi e tundi shaminë e grisur me dantella nga dritarja, ndërsa i biri largohej me karrocë. Ishte e vetëdijshme se një rast i madh ishte humbur kot. E ngushëlloi veten duke i thënë Sibilit sa e shkretë do të ishte jeta e saj tani që kishte vetëm një fëmijë për t’u kujdesur. E kujtoi frazën. I kishte pëlqyer. Për kërcënimin nuk tha asgjë. Ishte shprehur në mënyrë të gjallë e dramatike. Ndiente se një ditë do të qeshnin të gjithë me të.