Kapitulli V · Lartësitë e stuhishme

Me kalimin e kohës, zoti Ernshou nisi të binte. Kishte qenë njeri i gjallë e i shëndetshëm, por fuqia e la papritur; dhe, kur u mbyll pranë oxhakut, u bë tepër nevrik. Një hiç e mërziste, dhe kur dyshonte se dikush ia përbuzte autoritetin, gati sa s’i binte të fikët.

Kjo vihej re sidomos kur dikush përpiqej t’ia hidhte a ta sundonte të preferuarin e tij: kishte një xhelozi të sëmurë mos dikush i thoshte ndonjë fjalë të keqe, dhe dukej se i ishte ngulur në kokë ideja që, ngaqë ai e donte Hithklifin, të gjithë e urrenin dhe digjeshin t’i bënin ndonjë të keqe.

Kjo ishte në dëm të djalit, sepse më të mirët prej nesh nuk donin ta mërzitnin të zotin, kështu që ia bënim qejfin për anësinë e tij; dhe kjo ishte ushqim i pasur për krenarinë dhe zemërimet e zeza të fëmijës. Megjithatë, në njëfarë mënyre u bë e domosdoshme: dy a tri herë, kur Hindli tregoi përbuzje ndërsa i ati ishte afër, plaku u tërbua. Kapi shkopin për ta goditur, dhe dridhej nga inati që s’mundte ta bënte.

Më në fund, prifti ynë (atëherë kishim një prift ndihmës, që e nxirrte jetesën duke u dhënë mësim Lintonëve dhe Ernshouve të vegjël dhe duke punuar vetë copën e tij të tokës) këshilloi që djaloshi të dërgohej në kolegj, dhe zoti Ernshou pranoi, ndonëse me zemër të rënduar, sepse tha:

— Hindli s’vlen asgjë dhe s’do t’ia dalë mbanë kudo që të shkojë.

Shpresova me gjithë zemër që tani do të kishim paqe. Më dhembte të mendoja që i zoti të mundohej nga vetë vepra e tij e mirë. Kujtoja se pakënaqësia e pleqërisë dhe e sëmundjes vinte nga grindjet në familje, siç donte ai të besonte; në të vërtetë, e dini, zotëri, ishte trupi i tij që po shuhej.

Megjithatë, mund t’ia kishim dalë disi, po të mos ishin dy vetë: zonjusha Keti dhe Jozefi, shërbëtori; e keni parë, guxoj të them, atje lart. Ai ishte, dhe ndoshta është ende, fariseu¹ më i mërzitshëm e më mendjemadh që ka rrëmuar ndonjëherë Biblën për t’i mbledhur premtimet për vete dhe për t’ua hedhur mallkimet fqinjëve. Me mjeshtërinë e tij për të predikuar e për të folur me devotshmëri, arriti t’i bënte një përshtypje të madhe zotit Ernshou, dhe, sa më shumë dobësohej i zoti, aq më shumë ndikim fitonte ai.

S’kishte mëshirë kur e mundonte për punët e shpirtit të tij dhe për t’i sunduar fëmijët me rreptësi. E nxiste ta shihte Hindlin si të humbur; dhe, natë pas nate, mërmëriste rregullisht një varg të gjatë ankimesh kundër Hithklifit dhe Katerinës, duke pasur gjithmonë kujdes t’i bënte qejfin dobësisë së Ernshout, duke i hedhur fajin më të rëndë kësaj të fundit.

Sigurisht, ajo kishte sjellje të tilla që s’ia kisha parë kurrë ndonjë fëmije më parë; dhe na nxirrte nga durimi të gjithëve pesëdhjetë herë në ditë e më shumë: nga ora kur zbriste poshtë, gjer në orën kur shkonte të flinte, s’ishim të sigurt asnjë minutë se nuk do të bënte ndonjë prapësi. Gjallëria i ishte gjithmonë në kulm, gjuha gjithmonë në punë: këndonte, qeshte dhe ngacmonte këdo që s’bënte si ajo. Ishte një vogëlushe e egër dhe e shkathët; por kishte sytë më të bukur, buzëqeshjen më të ëmbël dhe këmbën më të lehtë në gjithë famullinë; dhe, në fund të fundit, besoj se s’kishte qëllim të keq; sepse, kur të bënte njëherë të qaje me gjithë mend, rrallë ndodhte që të mos të mbante shoqëri e të mos të detyronte të pushoje, që ta ngushëlloje ti atë.

Ajo e donte shumë, tepër, Hithklifin. Dënimi më i madh që mund t’i gjenim ishte ta mbanim larg tij; e megjithatë, e qortonin për shkak të tij më shumë se cilindo prej nesh.

Kur luante, i pëlqente jashtëzakonisht të bënte zonjushën e shtëpisë, duke lëshuar duart lirisht e duke urdhëruar shokët: kështu bënte edhe me mua, por unë s’i duroja shuplakat dhe urdhrat; dhe këtë ia bëra të qartë.

Pra, zoti Ernshou nuk i kuptonte shakatë e fëmijëve: kishte qenë gjithmonë i rreptë e serioz me ta; dhe Katerina, nga ana e saj, s’e kuptonte pse i ati duhej të ishte më gjaknxehtë e më pak i duruar tani që ishte i sëmurë, sesa kur ishte në fuqi.

Qortimet e tij të mërzitura i zgjonin një kënaqësi të prapë për ta ngacmuar; s’ishte kurrë aq e lumtur sa kur e qortonim të gjithë njëherësh, dhe ajo na sfidonte me vështrimin e saj të guximshëm e të pacipë dhe me fjalët që i kishte gjithmonë gati; i bënte gallatë mallkimet fetare të Jozefit, më ngacmonte mua dhe bënte pikërisht atë që i ati urrente më shumë: i tregonte se paturpësia e saj e shtirur, të cilën ai e besonte të vërtetë, kishte më shumë pushtet mbi Hithklifin sesa mirësia e tij. Si djali bënte gjithçka që i thoshte ajo, kurse atë që i thoshte ai, vetëm kur i pëlqente vetë.

Pasi sillej sa më keq që të ishte e mundur gjithë ditën, ndonjëherë vinte në mbrëmje duke u përkëdhelur për t’u pajtuar.

— Jo, Keti, — thoshte plaku, — s’mund të të dua; ti je më e keqe se yt vëlla. Shko, thuaj lutjet, bijë, dhe kërkoji Zotit ndjesë. Kam frikë se nëna jote dhe unë do të pendohemi që të kemi rritur ndonjëherë!

Në fillim kjo e bënte të qante; pastaj, ngaqë e shtynin vazhdimisht tutje, u regj dhe qeshte kur i thosha të thoshte se i vinte keq për fajet e saj e të kërkonte falje.

Por më në fund erdhi ora që u dha fund mundimeve të zotit Ernshou në këtë botë. Vdiq qetësisht në karrigen e tij një mbrëmje tetori, ulur pranë zjarrit.

Një erë e fortë frynte me tërbim rreth shtëpisë dhe ulërinte në oxhak: tingëllonte e egër dhe e stuhishme, por s’ishte ftohtë, dhe ishim të gjithë bashkë: unë, pak larg vatrës, e zënë me thurjen time, dhe Jozefi duke lexuar Biblën pranë tryezës (sepse në atë kohë shërbëtorët zakonisht rrinin në shtëpi pasi mbaronin punën). Zonjusha Keti kishte qenë e sëmurë, dhe kjo e bënte të rrinte e qetë; ishte mbështetur pas gjurit të të atit, dhe Hithklifi ishte shtrirë përdhe me kokën në prehrin e saj.

Më kujtohet që i zoti, para se ta zinte një dremitje, po ia përkëdhelte flokët e bukur (rrallë i vinte kaq mirë sa kur e shihte të butë) dhe thoshte:

— Pse s’mund të jesh gjithmonë vajzë e mirë, Keti?

Dhe ajo e ngriti fytyrën nga e tija, qeshi dhe iu përgjigj:

— Pse s’mund të jesh ti gjithmonë njeri i mirë, babë?

Por, sapo e pa që u mërzit sërish, ia puthi dorën dhe i tha se do t’i këndonte gjersa ta zinte gjumi. Nisi të këndonte shumë ulët, derisa gishtat e tij i ranë nga të sajët dhe koka iu ul mbi gjoks. Atëherë i thashë të pushonte e të mos lëvizte, se mos e zgjonte. Ndenjëm të gjithë të heshtur si minj gjysmë ore të plotë, dhe do të kishim ndenjur edhe më gjatë, po të mos ishte ngritur Jozefi, pasi mbaroi kapitullin e tij, për të thënë se duhej ta zgjonte të zotin për lutjet e për të fjetur. Bëri përpara, e thirri në emër dhe e preku në sup, por ai nuk lëvizte; kështu që mori qiriun dhe e shikoi.

Kur e vuri dritën poshtë, mendova se diçka nuk shkonte; dhe ai, duke i kapur fëmijët secilin nga një krah, u pëshpëriti „të ngjiteshin lart e të mos bënin zhurmë; atë mbrëmje mund të luteshin vetëm; ai kishte një punë për të bërë“.

— Do t’i them më parë natën e mirë babait, — tha Katerina, duke i hedhur krahët rreth qafës, para se të mund ta pengonim.

E shkreta e kuptoi menjëherë humbjen: lëshoi një britmë:

— Oh, ka vdekur, Hithklif! Ka vdekur!

Dhe të dy nisën një vaj që të çante zemrën.

E bashkova edhe unë vajin tim me të tyrin, me zë të lartë e me hidhërim; por Jozefi pyeti ç’na kishte shkrepur të ulërinim kështu për një shenjt në Parajsë.

Më tha të vishja mantelin e të vrapoja në Gimerton për mjekun e për priftin. Nuk e merrja dot me mend se ç’dobi mund të kishte atëherë njëri a tjetri. Megjithatë, shkova nëpër erë e shi dhe ktheva me vete njërin, mjekun; tjetri tha se do të vinte në mëngjes.

Duke e lënë Jozefin t’ua shpjegonte punët, vrapova në dhomën e fëmijëve: dera ishte e hapur pak; pashë se s’ishin shtrirë fare, ndonëse kishte kaluar mesnata; por ishin më të qetë dhe s’kishin nevojë t’i ngushëlloja. Shpirtrat e vegjël po e ngushëllonin njëri-tjetrin me mendime më të mira nga ç’mund të më kishin shkrepur mua; asnjë prift në botë s’e ka përshkruar kurrë Parajsën aq bukur sa ata, në bisedën e tyre të pafajshme; dhe, ndërsa unë ngashëroja e dëgjoja, s’mundja të mos dëshiroja që të ishim të gjithë atje, bashkë e të sigurt.

Shënime

1. Farisenjtë: grup fetar hebre që në Ungjill del si shembull i hipokrizisë dhe i krenarisë së devotshme. ↩︎