Kapitulli XXV · Lartësitë e stuhishme

— Këto ndodhën dimrin e kaluar, zotëri, — tha zonja Din, — mezi më shumë se një vit më parë. Dimrin e kaluar s’e mendoja që, pas dymbëdhjetë muajsh të tjerë, do të zbavitja një të huaj për familjen duke ia treguar! E megjithatë, kush e di sa kohë do të jeni i huaj? Jeni tepër i ri për të qenë gjithmonë i kënaqur duke jetuar vetëm; dhe, në një mënyrë a në një tjetër, më duket se askush s’mund ta shohë Katerina Lintonin pa e dashur. Buzëqeshni; por pse dukeni kaq i gjallë e kaq i interesuar kur flas për të? Dhe pse më kërkuat t’ia varja portretin mbi oxhakun tuaj? Dhe pse…

— Ndalu, mikja ime e mirë! — thirra unë. — Mund të jetë fare e mundur që ta dua unë; por a do të më donte ajo mua? Dyshoj tepër për ta rrezikuar qetësinë time duke rënë në tundim; dhe pastaj, shtëpia ime s’është këtu. Unë i përkas botës së zënë me punë, dhe në krahët e saj duhet të kthehem. Vazhdo. A iu bind Katerina urdhrave të të atit?

— Iu bind, — vazhdoi shërbyesja. — Dashuria për të ishte ende ndjenja kryesore në zemrën e saj; dhe ai foli pa zemërim: foli me butësinë e thellë të atij që po e lë thesarin e vet mes rreziqesh e armiqsh, ku fjalët e tij të kujtuara do të ishin e vetmja ndihmë që mund t’i linte trashëgim për ta udhëhequr.

Pas disa ditësh, më tha:

— Do të doja që nipi të më shkruante, Elen, ose të vinte. Më thuaj sinqerisht ç’mendon për të: a ka ndryshuar për mirë, apo a ka ndonjë shpresë që të përmirësohet kur të rritet?

— Është shumë i brishtë, zotëri, — iu përgjigja, — dhe vështirë se do ta arrijë moshën e burrit; por këtë mund ta them: s’i ngjan të atit; dhe, po të kishte fatkeqësinë zonjusha Katerina të martohej me të, ai s’do t’i dilte nga dora, veç po të ishte ajo jashtëzakonisht e budallaqe në lëshime. Megjithatë, zotëri, do të keni kohë me bollëk ta njihni e të shihni nëse do t’i shkonte: i mungojnë katër vjet e më shumë për t’u bërë i moshës madhore.

Edgari psherëtiu; dhe, duke shkuar te dritarja, vështroi drejt kishës së Gimertonit. Ishte një pasdite me mjegull, por dielli i shkurtit shkëlqente i zbehtë, dhe mezi dallonim dy bredhat në varrezë dhe gurët e varreve të shpërndarë rrallë.

— Shpesh jam lutur, — tha ai gjysmë me vete, — që të afrohej ajo që po vjen; dhe tani nis të tërhiqem e të kem frikë. Mendoja se kujtimi i orës kur zbrita nëpër atë grykë si dhëndër do të ishte më pak i ëmbël se pritja që së shpejti, pas pak muajsh, a ndoshta javësh, do të më ngjitnin lart e do të më shtrinin në gropën e saj të vetmuar! Elen, kam qenë shumë i lumtur me Ketin tim të vogël. Nëpër net dimri e ditë vere ajo ishte një shpresë e gjallë pranë meje; por kam qenë po aq i lumtur duke medituar vetëm mes atyre gurëve, nën atë kishë të vjetër; duke u shtrirë, nëpër mbrëmjet e gjata të qershorit, mbi grumbullin e gjelbër të varrit të së ëmës, dhe duke dëshiruar, duke u djegur për kohën kur do të mund të shtrihesha poshtë tij. Ç’mund të bëj për Ketin? Si duhet ta lë? S’do të më bëhej vonë as edhe një çast që Lintoni është djali i Hithklifit, as që ma merr mua, po të mundte ta ngushëllonte për humbjen time. S’do të më bëhej vonë që Hithklifi i arriti qëllimet e tij dhe triumfoi duke më vjedhur bekimin tim të fundit! Por, po të jetë Lintoni i padenjë, vetëm një vegël e dobët e të atit, s’mund t’ia lë atij! Dhe, sado e vështirë që të jetë t’ia shtyp shpirtin e gjallë, duhet të vazhdoj ta bëj të trishtë sa të rroj e ta lë të vetmuar kur të vdes. Shpirti im! Më mirë t’ia lë Zotit dhe ta shtrij në dhe para meje.

— Lëreni në dorë të Zotit siç është, zotëri, — iu përgjigja, — dhe, po t’ju humbim (gjë që Ai mos e dhëntë), nën Providencën e Tij unë do t’i jem mike e këshilltare gjer në fund. Zonjusha Katerina është vajzë e mirë: s’kam frikë se do të shkojë me dashje në rrugë të keqe; dhe njerëzit që e bëjnë detyrën shpërblehen gjithmonë në fund.

Pranvera përparoi; megjithatë zotëria im s’mori fuqi të vërtetë, ndonëse i rinisi shëtitjet nëpër tokat e shtëpisë me të bijën. Sipas ideve të saj të papërvojë, kjo vetë ishte shenjë shërimi; dhe pastaj, meqë faqet i skuqeshin shpesh dhe sytë i shkëlqenin, ajo ishte e sigurt se do të shërohej.

Në ditëlindjen e saj të shtatëmbëdhjetë, ai s’shkoi në varrezë: binte shi, dhe unë i vërejta:

— Me siguri s’do të dilni sonte, zotëri?

Ai m’u përgjigj:

— Jo, këtë vit do ta shtyj edhe pak.

I shkroi sërish Lintonit, duke i shprehur dëshirën e madhe ta shihte; dhe, po të ishte i sëmuri në gjendje të paraqitej, s’kam dyshim se i ati do ta kishte lejuar të vinte. Por, si ishin punët, i mësuar, ai ktheu një përgjigje ku linte të kuptohej se zoti Hithklif e kundërshtonte vajtjen e tij në Grejnxh; por kujtimi i dashur i xhaxhait e kishte gëzuar, dhe shpresonte ta takonte ndonjëherë në shëtitjet e tij e t’i lutej vetë që kushërira dhe ai të mos mbeteshin gjatë kaq krejt të ndarë.

Ajo pjesë e letrës ishte e thjeshtë, dhe ndoshta e vetja. Hithklifi e dinte që ai mund të lutej mjaft bukur për shoqërinë e Katerinës, atëherë:

Nuk kërkoj, — thoshte ai, — që ajo të vijë këtu; por a s’do ta shoh kurrë, ngaqë im atë më ndalon të shkoj në shtëpinë e saj, e ti i ndalon asaj të vijë në timen? Të lutem, herë pas here, eja me të me kalë drejt Lartësive; dhe na lër të shkëmbejmë ca fjalë në praninë tënde! S’kemi bërë asgjë që ta meritojmë këtë ndarje; dhe ti s’je i zemëruar me mua: s’ke asnjë arsye të më kesh inat, e pranon vetë. I dashur xhaxha! Më dërgo nesër një letër të mirë; dhe leje të bashkohem me ju kudo që të doni, veç te Thrashkros Grejnxhi. Besoj se një takim do të të bindte se karakteri i babait tim s’është imi: ai pohon se jam më shumë nipi yt sesa djali i tij; dhe, ndonëse kam të meta që më bëjnë të padenjë për Katerinën, ajo m’i ka falur, dhe për hatrin e saj duhet të m’i falësh edhe ti. Më pyet për shëndetin: është më mirë; por, për sa kohë që mbetem i ndarë nga çdo shpresë dhe i dënuar me vetmi, a me shoqërinë e atyre që s’më kanë dashur kurrë e s’do të më duan kurrë, si mund të jem i gëzuar e i shëndoshë?

Edgari, ndonëse e ndiente për djalin, s’mund të pranonte t’ia plotësonte kërkesën, sepse s’mund ta shoqëronte vetë Katerinën.

Tha se në verë, ndoshta, mund të takoheshin; ndërkohë, donte që ai të vazhdonte t’i shkruante herë pas here, dhe mori përsipër t’i jepte me letër këshillat e ngushëllimin që mundte, sepse e dinte mirë gjendjen e tij të vështirë në familje.

Lintoni iu bind; dhe, po të mos e kishin frenuar, ndoshta do t’i kishte prishur të gjitha duke i mbushur letrat me ankime e vajtime; por i ati e ruante me sy të mprehtë; dhe, sigurisht, ngulmonte t’i tregohej çdo rresht që dërgonte zotëria im; kështu që, në vend që të shkruante për vuajtjet e hallet e tij personale e të veçanta, temat që i kishte gjithmonë më lart në mendje, ai i binte telit për detyrimin mizor që e mbante të ndarë nga mikja e dashuria e tij; dhe linte të kuptohej me butësi se zoti Linton duhej të lejonte shpejt një takim, përndryshe do të kishte frikë se po e mashtronte me qëllim me premtime të kota.

Keti ishte aleate e fuqishme në shtëpi; dhe, mes tyre, më në fund e bindën zotërinë tim të pranonte që ata të bënin një shëtitje me kalë a në këmbë bashkë, rreth një herë në javë, nën kujdestarinë time, dhe nëpër shqopishtet më afër Grejnxhit; sepse qershori e gjeti ende duke u rënduar; dhe, ndonëse çdo vit kishte vënë mënjanë një pjesë të të ardhurave për pajën e zonjës sime të re, kishte një dëshirë të natyrshme që ajo ta mbante, ose të paktën të kthehej shpejt, në shtëpinë e të parëve të saj; dhe mendonte se e vetmja mundësi që ajo ta bënte këtë ishte një bashkim me trashëgimtarin e tij. S’e kishte idenë se ky i fundit po shuhej gati po aq shpejt sa ai vetë; as askush tjetër, besoj: asnjë mjek s’shkonte te Lartësitë, dhe askush s’e shihte zotërinë e vogël Hithklif për të na treguar për gjendjen e tij.

Unë, nga ana ime, nisa të mendoja se parandjenjat e mia ishin të rreme dhe se ai duhej të ishte vërtet duke e marrë veten, kur përmendte shëtitjet me kalë e në këmbë nëpër shqopishte, dhe dukej kaq i zellshëm për ta arritur qëllimin.

S’mund ta përfytyroja një baba që ta trajtonte një fëmijë që po vdiste me aq tirani e ligësi, sa mora vesh më vonë se e kishte trajtuar Hithklifi, për ta detyruar në këtë zell të dukshëm: përpjekjet e tij dyfishoheshin sa më afër kërcënohej nga vdekja dështimi i planeve të tij lakmitare e të pandjeshme.