Kapitulli XX · Lartësitë e stuhishme

Për ta shmangur rrezikun që të plotësohej ky kërcënim, zoti Linton më ngarkoi ta çoja djalin në shtëpi herët, me ponin e Katerinës; dhe tha:

— Meqë tani s’do të kemi më asnjë ndikim në fatin e tij, të mirë a të keq, s’duhet t’i thuash asgjë sime bije se ku ka shkuar: ajo s’mund të shoqërohet me të tani e tutje, dhe është më mirë të mos e dijë që ai është afër, se mos shqetësohet e digjet ta vizitojë te Lartësitë. Thuaji vetëm se i ati dërgoi papritur për të, dhe se ai u detyrua të na linte.

Lintoni s’kishte aspak dëshirë ta zgjonin nga shtrati në orën pesë, dhe u habit kur i thanë se duhej të bëhej gati për një udhëtim tjetër; por unë e zbuta punën duke i thënë se do të shkonte të kalonte ca kohë me të atin, zotin Hithklif, që kishte aq shumë dëshirë ta shihte, sa s’donte ta shtynte këtë kënaqësi gjersa ai ta merrte veten nga udhëtimi i fundit.

— Babai im? — thirri ai, në një hutim të çuditshëm. — Mamaja s’më tha kurrë që kisha baba. Ku jeton? Më mirë të rri me xhaxhain.

— Jeton pak larg Grejnxhit, — iu përgjigja, — mu përtej atyre kodrave; jo aq larg sa të mos mund të vish në këmbë këtu kur të forcohesh. Dhe duhet të gëzohesh që shkon në shtëpi e që do ta shohësh. Duhet të përpiqesh ta duash, siç doje nënën tënde, dhe atëherë ai do të të dojë.

— Po pse s’kam dëgjuar për të më parë? — pyeti Lintoni. — Pse s’jetonin bashkë mamaja dhe ai, si njerëzit e tjerë?

— Ai kishte punë që e mbanin në veri, — iu përgjigja, — dhe shëndeti i nënës sate kërkonte që ajo të banonte në jug.

— Dhe pse s’më fliste mamaja për të? — ngulmoi fëmija. — Shpesh më fliste për xhaxhain, dhe kam mësuar ta dua prej kohësh. Si ta dua babin? S’e njoh.

— Oh, të gjithë fëmijët i duan prindërit, — i thashë. — Nëna jote, ndoshta, mendonte se do të doje të ishe me të, po ta përmendte shpesh. Le të nxitojmë. Një shëtitje me kalë herët në një mëngjes kaq të bukur është shumë më e mirë se një orë gjumë më shumë.

— Do të vijë edhe ajo me ne? — pyeti ai. — Vajza e vogël që pashë dje?

— Jo tani, — iu përgjigja.

— Xhaxhai? — vazhdoi ai.

— Jo, unë do të të shoqëroj atje, — i thashë.

Lintoni u lëshua mbrapsht mbi jastëk dhe u zhyt në mendime të zymta.

— S’shkoj pa xhaxhain, — thirri ai më në fund. — S’e di ku doni të më çoni.

U përpoqa ta bindja se ishte keq të tregonte mosdëshirë për ta takuar të atin; megjithatë ai kundërshtonte me kokëfortësi çdo përpjekje për t’u veshur; dhe m’u desh të thërrisja zotërinë tim në ndihmë për ta joshur të ngrihej nga shtrati.

I shkreti u nis më në fund me disa siguri mashtruese se mungesa e tij do të ishte e shkurtër, se zoti Edgar dhe Keti do ta vizitonin, dhe me premtime të tjera po aq të pabaza, që unë i sajoja e i përsërisja herë pas here gjatë gjithë rrugës.

Ajri i pastër me erë shqope, dielli i ndritur dhe troku i butë i Minit ia lehtësuan dëshpërimin pas pak. Nisi të bënte pyetje për shtëpinë e tij të re dhe për banorët e saj, me më shumë interes e gjallëri.

— A është Lartësitë e Stuhishme vend po aq i këndshëm sa Thrashkros Grejnxhi? — pyeti ai, duke u kthyer t’i hidhte një vështrim të fundit luginës, prej nga ngrihej një mjegull e lehtë që formonte re si lesh, në skajet e kaltërsisë.

— Nuk është aq e varrosur mes pemëve, — iu përgjigja, — dhe s’është aq e madhe, por e sheh krahinën bukur përreth; dhe ajri është më i shëndetshëm për ty: më i freskët e më i thatë. Ndoshta në fillim ndërtesa do të të duket e vjetër dhe e errët, ndonëse është shtëpi e nderuar, e dyta më e mirë në rreth. Dhe do të bësh shëtitje kaq të bukura nëpër shqopishte! Hereton Ernshou (ai është kushëriri tjetër i zonjushës Keti, dhe kështu edhe yti, në njëfarë mënyre) do të t’i tregojë vendet më të ëmbla; dhe, kur të jetë mot i mirë, mund të marrësh një libër me vete e ta bësh dhomë pune ndonjë lug të gjelbër; dhe herë pas here, xhaxhai yt mund të bashkohet me ty në ndonjë shëtitje: ai shëtit shpesh nëpër kodra.

— Dhe si është babai im? — pyeti ai. — Është po aq i ri e i pashëm sa xhaxhai?

— Është po aq i ri, — i thashë, — por ka flokë e sy të zinj, dhe duket më i rreptë; dhe në tërësi është më i gjatë e më i madh. Ndoshta në fillim s’do të të duket aq i butë e i mirë, sepse s’e ka këtë mënyrë; megjithatë, ki kujdes të jesh i çiltër e i përzemërt me të; dhe, natyrisht, ai do të të dojë më shumë se çdo xhaxha, sepse ti je i tiji.

— Flokë e sy të zinj! — tha Lintoni duke u menduar. — S’mund ta përfytyroj. Atëherë unë s’i ngjaj, apo jo?

— Jo shumë, — iu përgjigja… Asnjë grimë, mendova, duke vështruar me keqardhje lëkurën e bardhë e trupin e hollë të shokut tim, dhe sytë e tij të mëdhenj e të plogësht… sytë e së ëmës, veç se, po të mos i ndizte për një çast një ndjeshmëri e sëmurë, s’kishin asnjë gjurmë të shpirtit të saj plot shkëndija.

— Sa e çuditshme që s’ka ardhur kurrë të na shohë mamanë e mua, — murmuriti ai. — Më ka parë ndonjëherë? Po të më ketë parë, duhet të kem qenë foshnjë: s’më kujtohet asnjë gjë për të!

— Pse, zotëria i vogël Linton, — i thashë, — treqind milje është largësi e madhe; dhe dhjetë vjet duken shumë ndryshe nga gjatësia për një të rritur, krahasuar me ç’të duken ty. Ka gjasa që zoti Hithklif të ketë menduar të shkonte, nga vera në verë, por s’ka gjetur kurrë rastin e përshtatshëm; dhe tani është tepër vonë. Mos e mërzit me pyetje për këtë: do ta trazojë kot.

Djali u zhyt krejt në mendimet e veta gjatë pjesës tjetër të udhëtimit, gjersa u ndalëm para portës së kopshtit të shtëpisë së fermës. E vëzhgova t’ia kapja përshtypjet në fytyrë. Ai i shqyrtoi ballinën e gdhendur e dritaret e ulëta me kafaz, shkurret e shpërndara të kulumbrisë e bredhat e shtrembër, me një vëmendje solemne, e pastaj tundi kokën: ndjenjat e tij të fshehta s’e miratonin aspak pamjen e jashtme të banesës së tij të re; por pati aq mend sa ta shtynte ankimin: mund të kishte ndonjë shpërblim brenda.

Para se të zbriste, shkova dhe hapa derën. Ishte gjashtë e gjysmë; familja sapo kishte mbaruar mëngjesin; shërbyesja po e pastronte e po e fshinte tryezën; Jozefi qëndronte pranë karriges së të zotit duke treguar ndonjë histori për një kalë të çalë; dhe Heretoni po bëhej gati për livadhin e barit.

— Tungjatjeta, Neli! — thirri zoti Hithklif, kur më pa. — Kisha frikë se do të më duhej të zbrisja e ta merrja vetë pronën time. E solle, ë? Të shohim ç’mund të bëjmë me të.

U ngrit dhe shkoi me hapa të mëdhenj te dera: Heretoni dhe Jozefi e ndoqën me një kureshtje gojëhapur. I shkreti Linton i hodhi një sy të trembur fytyrave të të treve.

— Me siguri, — tha Jozefi pas një shqyrtimi serioz, — ta ka ndërruar ai, zotëri, dhe ky këtu është vajza e tij!

Hithklifi, pasi e vështroi të birin gjersa ky u drodh si nga ethet nga hutimi, lëshoi një të qeshur përbuzëse.

— Zot! Ç’bukuri! Ç’gjësend i dashur e magjepsës! — thirri ai. — Mos e kanë rritur me kërmij e me qumësht të prishur, Neli? Oh, mallkuar qoftë shpirti im! Por kjo është më keq nga ç’e prisja; dhe djalli e di që s’kisha shumë shpresa!

I thashë fëmijës që dridhej e ishte i hutuar të zbriste e të hynte. Ai s’e kuptonte plotësisht kuptimin e fjalëve të të atit, a nëse i drejtoheshin atij; në të vërtetë, s’ishte ende i sigurt se ai i huaj i vrenjtur e tallës ishte i ati; por më ngjitej me një frikë që rritej; dhe, kur zoti Hithklif u ul e i tha „eja këtu“, e fshehu fytyrën në supin tim dhe qau.

— Ç’është kjo! — tha Hithklifi, duke zgjatur dorën e duke e tërhequr ashpër mes gjunjëve, e pastaj duke ia ngritur kokën nga mjekra. — Pa këto marrëzira! S’do të të bëjmë keq, Linton; ky është emri yt, apo jo? Ti je krejt fëmija i nënës sate! Ku është pjesa ime te ti, o zogth që cicëron?

Ia hoqi djalit kësulën dhe ia shtyu mbrapsht kaçurrelat e dendura ngjyrë liri, i preku krahët e hollë dhe gishtat e vegjël; gjatë këtij shqyrtimi, Lintoni pushoi së qari dhe i ngriti sytë e tij të mëdhenj e të kaltër për ta shqyrtuar shqyrtuesin.

— Më njeh? — pyeti Hithklifi, pasi u bind se të gjitha gjymtyrët ishin njësoj të brishta e të dobëta.

— Jo! — tha Lintoni, me një vështrim frike të zbrazët.

— Ke dëgjuar për mua, guxoj të them?

— Jo, — u përgjigj ai sërish.

— Jo? Sa turp për nënën tënde, që s’ta zgjoi kurrë respektin prej biri për mua! Atëherë, do të të them unë: ti je djali im; dhe nëna jote ishte një lëçitëse e ligë që të la të mos dije ç’lloj babai kishe. Tani, mos u drodh e mos u skuq! Ndonëse është diçka të shohësh që s’ke gjak të bardhë. Bëhu djalë i mirë, dhe do të kujdesem për ty. Neli, po të jesh e lodhur, mund të ulesh; po s’je, kthehu në shtëpi. Mendoj se do t’ia tregosh atë që dëgjon e sheh atij zeroje te Grejnxhi; dhe kjo punë s’do të zgjidhet sa të rrish ti këtu.

— Hë mirë, — iu përgjigja, — shpresoj se do të jesh i mirë me djalin, zoti Hithklif, përndryshe s’do ta mbash gjatë; dhe ai është i vetmi i afërm që ke në gjithë botën e madhe që do ta njohësh ndonjëherë; mbaje mend.

— Do të jem shumë i mirë me të, s’ke pse të kesh frikë! — tha ai duke qeshur. — Vetëm askush tjetër s’duhet të jetë i mirë me të: jam xheloz, dua ta kem vetëm unë dashurinë e tij. Dhe, për ta nisur mirësinë time: Jozef! Sill pak mëngjes për djalin. Hereton, o viç i ferrit, ik në punë. Po, Nel, — shtoi ai pasi ata ikën, — djali im është i zoti i ardhshëm i vendit tuaj, dhe s’do të doja të vdiste gjersa të isha i sigurt se do ta trashëgoja unë. Veç kësaj, ai është imi, dhe dua triumfin të shoh pasardhësin tim zot të vërtetë të pronave të tyre; fëmijën tim duke pajtuar fëmijët e tyre për t’i punuar me rrogë tokat e etërve të tyre. Kjo është e vetmja gjë që më bën ta duroj këlyshin: e përbuz për vete të tij, dhe e urrej për kujtimet që zgjon! Por kjo mjafton: është po aq i sigurt me mua, dhe do të kujdesem për të po aq me kujdes, sa kujdeset zotëria yt për të vetën. Kam lart një dhomë të mobiluar për të, me shije; kam pajtuar edhe një mësues që të vijë tri herë në javë, njëzet milje larg, t’i mësojë ç’të dojë të mësojë. Heretonit i kam urdhëruar t’i bindet; dhe në fakt i kam rregulluar të gjitha me qëllim që ta ruaj tek ai zotërinë e njeriun e shtresës më të lartë mbi shokët e tij. Megjithatë, më vjen keq që e meriton kaq pak mundimin: po të kisha dëshiruar ndonjë bekim në botë, ishte ta gjeja të denjë që të krenohesha me të; dhe jam zhgënjyer me hidhërim nga ky i mjerë qaraman me fytyrë hirre!

Ndërsa fliste, Jozefi u kthye me një tas qull me qumësht dhe ia vuri përpara Lintonit. Ai e trazoi gjellën e thjeshtë me një vështrim neverie dhe pohoi se s’mund ta hante.

Pashë se shërbëtori plak e ndante shumë përbuzjen e të zotit për fëmijën, ndonëse detyrohej ta mbante ndjenjën në zemër, sepse Hithklifi donte qartë që njerëzit e tij ta nderonin.

— S’mund ta hash? — përsëriti ai, duke e vështruar Lintonin në fytyrë e duke e ulur zërin në pëshpërimë, se mos e dëgjonin. — Po zotëria i vogël Hereton s’hëngri kurrë gjë tjetër kur ishte i vogël; dhe ajo që ishte mjaft e mirë për të, është mjaft e mirë për ty, më duket!

— S’do ta ha! — u përgjigj Lintoni me nerva. — Hiqeni.

Jozefi e rrëmbeu ushqimin i indinjuar dhe na e solli.

— A ka ndonjë të metë ushqimi? — pyeti ai, duke ia futur tabakanë nën hundë Hithklifit.

— Ç’të metë të ketë? — tha ai.

— Ja! — u përgjigj Jozefi. — Ai djalë nazeli thotë se s’mund ta hajë. Po mendoj se kështu duhet! E ëma ishte tamam kështu: gati ishim tepër të pistë për ta mbjellë grurin që i bënte bukën.

— Mos ma përmend nënën e tij, — tha i zoti me zemërim. — Sill diçka që ta hajë, kaq. Ç’ha zakonisht, Neli?

I propozova qumësht të zier a çaj; dhe shërbyesja mori urdhër të përgatiste.

Hë mirë, mendova, egoizmi i të atit mund të ndihmojë për rehatinë e tij. Ai e sheh trupin e tij të brishtë dhe nevojën që ta trajtojë mirë. Do ta ngushëlloj zotin Edgar duke i treguar kthesën që ka marrë humori i Hithklifit.

Meqë s’kisha asnjë shkak për të ndenjur më gjatë, dola tinëz, ndërsa Lintoni ishte i zënë duke i zmbrapsur me ndrojtje afrimet e një qeni stani miqësor. Por ai ishte tepër syhapur që t’ia hidhje: kur mbylla derën, dëgjova një britmë dhe përsëritjen e marrë të fjalëve:

— Mos më lër! S’dua të rri këtu! S’dua të rri këtu!

Pastaj shuli u ngrit dhe ra: s’e lanë të dilte. I hipa Minit dhe e nxita të shkonte me trok; dhe kështu mbaroi kujdestaria ime e shkurtër.