Kapitulli VI · Lartësitë e stuhishme

Zoti Hindli erdhi në shtëpi për varrimin; dhe (gjë që na habiti dhe i bëri fqinjët të flisnin majtas e djathtas) solli me vete edhe një grua.

Ç’ishte ajo dhe ku kishte lindur, s’na tha kurrë; ndoshta s’kishte as të holla, as emër për ta rekomanduar, përndryshe vështirë se do t’ia kishte fshehur të atit martesën.

Nuk ishte nga ato që do ta trazonin shumë shtëpinë vetë. Çdo send që shihte, sapo e kapërceu pragun, dukej se e mahniste; dhe çdo gjë që ndodhte rreth saj, veç përgatitjeve për varrimin dhe pranisë së njerëzve që erdhën për ngushëllim.

Nga sjellja e saj gjatë asaj kohe, mendova se ishte gjysmë e marrë: vrapoi në dhomën e saj dhe më detyroi të shkoja me të, ndonëse duhej të vishja fëmijët; dhe aty rrinte duke u dridhur e duke shtrënguar duart, dhe pyeste vazhdimisht:

— Kanë ikur?

Pastaj nisi të përshkruante me një emocion histerik ç’efekt i bënte të shihte të zeza; dhe u drodh, u rrëqeth, dhe më në fund shpërtheu në vaj; dhe kur e pyeta ç’kishte, m’u përgjigj se s’e dinte; por kishte shumë frikë nga vdekja!

Mua m’u duk se kishte po aq pak gjasa të vdiste sa unë. Ishte paksa e hollë, por e re, me fytyrë të freskët, dhe sytë i shkëlqenin si diamante. E vura re, sigurisht, që kur ngjitej nëpër shkallë merrte frymë shumë shpejt, që zhurma më e vogël e papritur e bënte të dridhej e tëra dhe që ndonjëherë kollitej rëndë; por s’dija asgjë se ç’paralajmëronin këto shenja, dhe s’ndieja ndonjë shtysë për t’i dhënë zemër. Ne këtu, zakonisht, nuk i afrojmë të huajt, zoti Lokvud, po të mos na afrojnë ata më parë.

Ernshou i ri kishte ndryshuar shumë në tri vjet që mungoi. Ishte dobësuar, i kishte ikur ngjyra, dhe fliste e vishej krejt ndryshe; dhe, që ditën e kthimit, na tha Jozefit dhe mua se tani e tutje duhej të rrinim në kuzhinën e pasme dhe t’ia linim shtëpinë atij. Madje do të kishte shtruar me qilima e do të kishte veshur me letër një dhomë të vogël të lirë për ta bërë sallon; por e shoqja tregoi aq kënaqësi për dyshemenë e bardhë dhe oxhakun e madh që shkëlqente, për pjatat e kallajta, për raftin me enë fajance, për kolibën e qenve dhe për hapësirën e gjerë ku mund të lëvizje atje ku rrinin zakonisht, sa ai mendoi se s’ishte e nevojshme për rehatinë e saj, dhe e la qëllimin.

Ajo tregoi kënaqësi edhe kur gjeti një motër ndër të njohurit e rinj, dhe në fillim llomotiste me Katerinën, e puthte, vraponte me të dhe i jepte dhurata me shumicë. Por dashuria iu lodh shumë shpejt, dhe kur ajo u bë gërnjare, Hindli u bë tiran. Mjaftonin pak fjalë nga ajo, që tregonin se s’e duronte Hithklifin, për t’i zgjuar gjithë urrejtjen e vjetër për djalin. E përzuri nga shoqëria e tyre te shërbëtorët, ia hoqi mësimet e priftit dhe ngulmoi që në vend të tyre të punonte përjashta, duke e detyruar të punonte aq rëndë sa cilido djalë tjetër në fermë.

Në fillim ai e duroi mjaft mirë poshtërimin, sepse Keti i mësonte atë që mësonte vetë, dhe punonte a luante me të nëpër ara. Të dy premtonin të rriteshin të egër si të pagdhendurit, sepse zotëria i ri s’e vriste fare mendjen si silleshin e ç’bënin, mjaft që të rrinin larg tij. S’do t’i kishte vënë re as nëse shkonin në kishë të dielave, po të mos e kishin qortuar Jozefi dhe prifti për shkujdesjen e tij, kur ata mungonin; dhe kjo i kujtonte të urdhëronte që Hithklifi të rrihej me kamxhik e Katerina të mbetej pa drekë a pa darkë.

Por njëra nga zbavitjet e tyre kryesore ishte të iknin në shqopishte në mëngjes e të rrinin atje gjithë ditën, dhe ndëshkimi i mëpastajmë u bë thjesht një gjë për të qeshur. Prifti mund t’i jepte Katerinës sa kapituj të donte për t’i mësuar përmendsh, dhe Jozefi mund ta rrihte Hithklifin gjersa t’i dhembte krahu; ata i harronin të gjitha sapo bëheshin sërish bashkë, të paktën sapo sajonin ndonjë plan të prapë hakmarrjeje; dhe shumë herë kam qarë me vete kur i shihja të bëheshin çdo ditë e më të pamatur, e unë s’guxoja të thosha asnjë rrokje, nga frika se mos e humbisja atë pak pushtet që më kishte mbetur mbi ato krijesa pa miq.

Një të diel mbrëmjeje, ndodhi që i përzunë nga dhoma e ndenjjes, sepse po bënin zhurmë, a për ndonjë faj të lehtë të tillë; dhe, kur shkova t’i thërrisja për darkë, s’i gjeta askund.

E kërkuam shtëpinë lart e poshtë, oborrin dhe stallat: ishin zhdukur; dhe, më në fund, Hindli, i tërbuar, na tha t’i mbyllnim dyert me shul dhe u betua se askush s’do t’i linte të hynin atë natë.

Njerëzit e shtëpisë shkuan të flinin; dhe unë, tepër e shqetësuar për t’u shtrirë, e hapa dritaren me kafaz dhe e nxora kokën jashtë për të dëgjuar, ndonëse binte shi, e vendosur t’i lija të hynin pavarësisht nga ndalimi, po të ktheheshin.

Pas pak, dallova hapa që vinin përpjetë rrugës, dhe drita e një fenerit vezulloi përmes portës.

Hodha një shall mbi kokë dhe vrapova që të mos e zgjonin zotin Ernshou duke trokitur. Ishte Hithklifi, vetëm; u tremba kur e pashë vetëm.

— Ku është zonjusha Katerina? — thirra me ngut. — Shpresoj se s’ka ndodhur ndonjë fatkeqësi?

— Te Thrashkros Grejnxhi, — m’u përgjigj ai. — Edhe unë do të isha atje, po s’patën mirësjellje të më ftonin të rrija.

— Hë, do ta pësosh! — i thashë. — S’do të qetësohesh kurrë gjersa të të nxjerrin nga shtëpia. Ç’dreqin të shtyu të endeshe gjer te Thrashkros Grejnxhi?

— Lërmë t’i heq rrobat e lagura, e do të ta tregoj të gjithë, Neli, — m’u përgjigj ai.

I thashë të kishte kujdes të mos e zgjonte të zotin, dhe, ndërsa ai zhvishej e unë prisja ta shuaja qiriun, ai vazhdoi:

— Keti dhe unë ikëm nga lavanderia që të bridhnim të lirë; dhe, kur pamë dritat e Grejnxhit, menduam të shkonim të shihnim nëse Lintonët i kalonin të dielat në mbrëmje duke ndenjur nëpër qoshe e duke u dridhur, ndërsa i ati dhe e ëma rrinin, hanin, pinin, këndonin, qeshnin e i digjnin sytë para zjarrit. Të duket se kështu bëjnë? Apo lexojnë predikime, i pyet shërbëtori për katekizmin dhe, po s’u përgjigjen si duhet, i vë të mësojnë përmendsh një shtyllë të tërë emrash nga Shkrimi i Shenjtë?

— Ndoshta jo, — iu përgjigja. — Janë fëmijë të mirë, s’ka dyshim, dhe s’e meritojnë trajtimin që merr ti për sjelljen tënde të keqe.

— Mos më fol si prift, Neli, — tha ai, — marrëzira! Vrapuam nga maja e Lartësive gjer te parku pa u ndalur; Katerina humbi krejt në garë, sepse ishte zbathur. Nesër do të të duhet t’i kërkosh këpucët në moçal. U zvarritëm nëpër një gardh të prishur, ecëm me të prekur nëpër shteg dhe u vendosëm mbi një lulishte nën dritaren e sallonit. Drita vinte nga atje; s’i kishin mbyllur kanatat, dhe perdet ishin vetëm gjysmë të tërhequra. Të dy mund të shikonim brenda, duke qëndruar në këmbë mbi themelin e duke u kapur pas parvazit, dhe pamë… ah! ishte e bukur… një vend të mrekullueshëm, të shtruar me qilim të kuq gjak, me karrige e tryeza të veshura me të kuq, një tavan të bardhë dëborë me buzë të arta, dhe në mes një shi pikash qelqi që vareshin nga zinxhirë argjendi e vezullonin nën qirinj të vegjël e të butë. Zoti dhe zonja Linton plakë nuk ishin aty. Edgari dhe e motra e kishin krejt për vete; a s’duhej të ishin të lumtur? Ne do ta kishim kujtuar veten në parajsë! E tani, merr me mend ç’bënin fëmijët e tu të mirë? Izabela, besoj se është njëmbëdhjetë vjeç, një vit më e vogël se Keti, ishte shtrirë në skajin tjetër të dhomës dhe bërtiste, ulërinte sikur t’i ngulnin shtrigat gjilpëra të skuqura në zjarr. Edgari qëndronte pranë vatrës dhe qante pa zë, kurse në mes të tryezës ishte ulur një qen i vogël që tundte putrën e kuiste; dhe nga akuzat që i bënin njëri-tjetrit kuptuam se gati sa s’e kishin ndarë më dysh mes tyre. Budallenjtë! Ajo ishte kënaqësia e tyre! Të grindeshin kush do të mbante një grumbull qimesh të ngrohta, e pastaj të niste të qante secili, sepse, pasi u përleshën për ta marrë, s’pranonin ta merrnin as njëri as tjetri. Ia plasëm të qeshurit atyre të llastuarve; sa i përbuzëm! Kur do të më gjeje mua duke dashur atë që do Katerina? Apo do të na gjeje vetëm, duke kërkuar zbavitje në ulërima, ngashërime e rrokullisje përdhe, me gjithë dhomën mes nesh? S’do ta ndërroja, as për një mijë jetë, gjendjen time këtu me atë të Edgar Lintonit te Thrashkros Grejnxhi; jo, edhe sikur të më jepej e drejta ta hidhja Jozefin nga kulmi më i lartë dhe ta lyeja ballinën e shtëpisë me gjakun e Hindlit!

— Pusho, pusho! — e ndërpreva. — Ende s’më ke thënë, Hithklif, si mbeti Katerina atje?

— Të thashë që qeshëm, — m’u përgjigj ai. — Lintonët na dëgjuan dhe, të dy njëherësh, u lëshuan si shigjeta te dera; u bë heshtje, e pastaj një britmë: „Oh, mama, mama! Oh, babi! Oh, mama, eja këtu! Oh, babi, oh!“ Vërtet ulërinin kështu, pak a shumë. Ne bëmë zhurma të tmerrshme për t’i trembur edhe më, pastaj u lëshuam nga parvazi, se dikush po hiqte hekurat e derës, dhe e ndiem se ishte më mirë t’ia mbathnim. E kisha Ketin për dore dhe po e nxitoja, kur papritur ajo ra përdhe.

— Vrap, Hithklif, vrap! — pëshpëriti ajo. — E kanë lëshuar buldogun, dhe po më mban!

— Djalli e kishte kapur nga kyçi i këmbës, Neli; ia dëgjova gërhitjen e neveritshme. Ajo s’bërtiti, jo! Do ta kishte quajtur poshtërim, edhe sikur ta kishte shpuar në brirë një lopë e tërbuar. Bërtita unë, megjithatë: lëshova aq mallkime sa të asgjësoja çdo djall në gjithë krishterimin, mora një gur dhe ia futa mes nofullave, dhe u përpoqa me gjithë fuqinë time t’ia ngjeshja në fyt. Më në fund erdhi me një fener një kafshë shërbëtori, që bërtiste:

— Mbaje fort, Tinëzar, mbaje fort!

— Por e ndërroi zërin, kur pa ç’kishte zënë Tinëzari. Qenit i zunë fytin dhe ia shkëputën, me gjuhën e madhe e të purpurt që i varej gjysmë pëllëmbe jashtë gojës dhe me buzët e varura që i rridhnin jargë me gjak.

— Burri e mori Ketin në krahë; ajo ishte keq; jo nga frika, jam i sigurt, por nga dhimbja. E futi brenda; unë e ndoqa duke mërmëritur mallkime e hakmarrje.

— Ç’gjah, Robert? — thirri Lintoni nga hyrja.

— Tinëzari ka kapur një vajzë të vogël, zotëri, — u përgjigj ai, — dhe këtu është një djalë, — shtoi, duke më mbërthyer, — që duket maskara i vërtetë! Me siguri hajdutët donin t’i fusnin nga dritarja, që t’i hapnin dyert bandës pasi të flinin të gjithë, që të na vrisnin rehat. Mbaje gjuhën, o hajdut gojëndyrë! Do të shkosh në trekëmbësh për këtë. Zoti Linton, zotëri, mos e lini pushkën!

— Jo, jo, Robert! — tha plaku budalla. — Maskarenjtë e dinin që dje ishte dita kur më paguajnë qiranë; menduan të ma hidhnin me dinakëri. Hyni brenda; do t’ua bëj unë pritjen. Ja, Xhon, vëre zinxhirin. Jepi pak ujë Tinëzarit, Xheni. Ta sfidosh një gjyqtar¹ në kështjellën e tij, e për më tepër të dielën! Ku do të ndalet paturpësia e tyre? Oh, e dashura ime Meri, shiko këtu! Mos ki frikë, është vetëm një djalë; e megjithatë, maskarai e ka të shkruar aq qartë në fytyrë, a s’do të ishte mirësi për vendin ta varnim menjëherë, para se ta tregojë natyrën e tij me vepra, siç e tregon me tipare?

Më tërhoqi nën llambadarin, dhe zonja Linton i vuri syzet mbi hundë dhe ngriti duart e tmerruar. Edhe fëmijët frikacakë u afruan më shumë, ndërsa Izabela belbëzonte:

— Ç’gjë e tmerrshme! Futeni në qilar, babi. Është tamam si djali i fallxheshës që ma vodhi fazanin e zbutur. Apo jo, Edgar?

— Ndërsa më shqyrtonin, Keti erdhi në vete; e dëgjoi fjalimin e fundit dhe qeshi. Edgar Lintoni, pasi e vështroi me kureshtje, mblodhi aq mend sa ta njihte. Na shohin në kishë, e di, ndonëse rrallë i takojmë gjetiu.

— Ajo është zonjusha Ernshou! — i pëshpëriti ai së ëmës. — Dhe shiko si e ka kafshuar Tinëzari: si i rrjedh gjak këmba!

— Zonjusha Ernshou? Marrëzi! — thirri zonja. — Zonjusha Ernshou të bredhë nëpër katund me një cigan! E megjithatë, i dashur, fëmija mban zi, sigurisht që mban, dhe mund të mbetet e çalë për gjithë jetën!

— Ç’shkujdesje e fajshme nga i vëllai! — thirri zoti Linton, duke u kthyer nga unë te Katerina. — Kam kuptuar nga Shildersi (ky ishte prifti, zotëri) se e lë të rritet krejt si pagane. Po ky kush është? Ku e gjeti këtë shok? Oho! Ky, pa dyshim, është ajo blerje e çuditshme që bëri fqinji im i ndjerë në udhëtimin e tij për në Liverpul: ndonjë laskar² i vogël, ose ndonjë i braktisur amerikan a spanjoll.

— Djalë i lig, sido që të jetë, — vërejti zonja plakë, — dhe krejt i papërshtatshëm për një shtëpi të ndershme! E vure re si fliste, Linton? Më tmerron që fëmijët e mi e kanë dëgjuar.

— Nisa sërish të mallkoja (mos u zemëro, Neli), dhe kështu Robertit iu dha urdhër të më nxirrte; unë s’pranova të ikja pa Ketin; ai më tërhoqi zvarrë në kopsht, ma futi fenerin në dorë, më siguroi se zoti Ernshou do të merrte vesh për sjelljen time dhe, duke më thënë të ikja menjëherë, e mbylli sërish derën.

— Perdet ishin ende të ngritura në një qoshe, dhe unë e zura sërish vendin si spiun, sepse, po të donte Katerina të kthehej, kisha ndër mend t’ua bëja copë-copë xhamat e mëdhenj, po të mos e linin të dilte.

— Ajo ishte ulur e qetë në divan. Zonja Linton ia hoqi mantelin gri të qumështores, që e kishim marrë hua për shëtitjen tonë, duke tundur kokën e duke e qortuar, mendoj: ajo ishte zonjushë dhe me të silleshin ndryshe nga me mua. Pastaj shërbyesja solli një legen me ujë të ngrohtë dhe ia lau këmbët; zoti Linton i përgatiti një gotë me negus,³ Izabela i zbrazi në prehër një pjatë plot me ëmbëlsira, dhe Edgari rrinte larg me gojë hapur. Pastaj ia thanë dhe ia krehën flokët e bukura, i dhanë një palë pantofla të stërmëdha dhe e shtynë me karrige pranë zjarrit; dhe unë e lashë sa më të gëzuar që mund të ishte, duke e ndarë ushqimin mes qenit të vogël e Tinëzarit, të cilit i pickonte hundën ndërsa hante, dhe duke ndezur një shkëndijë gjallërie në sytë e zbrazët e të kaltër të Lintonëve: një pasqyrim i zbehtë i fytyrës së saj magjepsëse. I pashë që ishin plot me një admirim budalla; ajo është pafundësisht më e lartë se ata, se gjithë njerëzit në botë; apo jo, Neli?

— Nga kjo punë do të dalin më shumë gjëra nga ç’e kujton, — iu përgjigja, duke e mbuluar e duke e shuar dritën. — Ti s’ke shërim, Hithklif, dhe zoti Hindli do të detyrohet të marrë masat më të rrepta; do ta shohësh.

Fjalët e mia dolën më të vërteta nga ç’do të kisha dashur. Aventura e pafat e tërboi Ernshoun; dhe pastaj, për t’i ndrequr punët, zoti Linton vetë na bëri një vizitë të nesërmen dhe i mbajti zotërisë së ri një leksion të tillë për rrugën nëpër të cilën po e çonte familjen, sa ky u zgjua dhe nisi t’i shikonte gjërat me gjithë mend.

Hithklifi nuk u rrah me kamxhik, por iu tha se fjala e parë që do t’i thoshte zonjushës Katerina do t’i siguronte dëbimin; dhe zonja Ernshou mori përsipër ta mbante kunatën në fre, kur të kthehej në shtëpi, duke përdorur mjeshtërinë, jo forcën: me forcë do ta kishte pasur të pamundur.

Shënime

1. Gjyqtar: në origjinal magistrate, gjykatës paqeje. Në Angli këtë detyrë e kryenin pa pagesë pronarët e mëdhenj të tokave, secili në zonën e vet. ↩︎

2. Laskar: marinar nga India ose nga Azia Juglindore, që shërbente në anijet evropiane. ↩︎

3. Negus: pije e nxehtë me verë (zakonisht porto), ujë, sheqer dhe erëza. ↩︎