Kapitulli XII · Lartësitë e stuhishme

Ndërsa zonjusha Linton endej e mërzitur nëpër park e kopsht, gjithmonë e heshtur e pothuajse gjithmonë në lot; dhe i vëllai mbyllej mes librave që s’i hapte kurrë, duke u lodhur, siç mendoja, nga një pritje e paqartë e pandërprerë që Katerina, e penduar për sjelljen e saj, do të vinte vetë të kërkonte falje e të kërkonte pajtim; dhe ajo agjëronte me kokëfortësi, me idenë, ndoshta, se në çdo vakt Edgari ishte gati të mbytej nga mungesa e saj dhe se vetëm krenaria e mbante të mos vraponte e t’i hidhej ndër këmbë; unë merresha me punët e shtëpisë, e bindur se Grejnxhi kishte vetëm një shpirt të arsyeshëm brenda mureve, dhe ai banonte në trupin tim.

S’harxhova asnjë ngushëllim për zonjushën, as asnjë qortim për zonjën time, as nuk ua vura veshin psherëtimave të zotërisë tim, që digjej të dëgjonte emrin e zonjës së tij, meqë s’mund t’ia dëgjonte zërin.

Vendosa që, për mua, le të vinin vetë në vete si t’u pëlqente; dhe, ndonëse ishte një proces i ngadaltë e i mërzitshëm, më në fund nisa të gëzohesha për një agim të zbehtë të përparimit të tij, siç mendova në fillim.

Ditën e tretë, zonja Linton e hapi derën; dhe, pasi kishte mbaruar ujin e kanës e të brokës, kërkoi ujë të ri dhe një tas me qull, sepse besonte se po vdiste. Këtë e mora për fjalë të thëna për veshët e Edgarit; unë s’besoja një gjë të tillë, kështu që e mbajta për vete dhe i çova pak çaj e bukë të thekur.

Ajo hëngri e piu me lakmi; dhe u mbështet sërish pas jastëkut, duke shtrënguar duart e duke rënkuar.

— Oh, do të vdes, — thirri ajo, — meqë askujt s’i bëhet vonë për mua. Do të doja të mos e kisha marrë këtë.

Pastaj, pas një copë here të mirë, e dëgjova të murmuriste:

— Jo, s’do të vdes; ai do të gëzohej; s’më do fare; s’do t’i mungoja kurrë!

— Dëshironi gjë, zonjë? — pyeta unë, duke e ruajtur ende qetësinë e jashtme, pavarësisht nga fytyra e saj e tmerrshme dhe sjellja e çuditshme dhe e tepruar.

— Ç’po bën ajo qenie e pandjeshme? — pyeti ajo, duke i shtyrë kaçurrelat e dendura e të ngatërruara nga fytyra e tretur. — Mos e ka zënë letargjia, apo ka vdekur?

— As njëra, as tjetra, — iu përgjigja, — në qoftë se e keni fjalën për zotin Linton. Është mjaft mirë, mendoj, ndonëse studimet e mbajnë të zënë më shumë nga ç’duhet: është vazhdimisht mes librave, meqë s’ka shoqëri tjetër.

S’do të kisha folur kështu, po ta kisha ditur gjendjen e saj të vërtetë; por s’mund ta hiqja nga mendja idenë se një pjesë të sëmundjes po e luante.

— Mes librave! — thirri ajo e hutuar. — Dhe unë po vdes! Unë në buzë të varrit! O Zot! A e di ai si kam ndryshuar? — vazhdoi ajo, duke vështruar shëmbëlltyrën e vet në një pasqyrë që varej në murin përballë. — Ajo është Katerina Linton? Ai më kujton të nevrikosur, që po luaj, ndoshta. S’mund t’i thuash se është me gjithë mend, tmerrësisht? Neli, në qoftë se s’është tepër vonë, sapo të marr vesh si ndihet ai, do të zgjedh njërën nga këto dy: ose të vdes urie menjëherë (kjo s’do të ishte ndëshkim, po të mos kishte zemër), ose të shërohem e të largohem nga ky vend. Po thua të vërtetën për të tani? Ki kujdes. Është vërtet krejt i shpërfillur për jetën time?

— Pse, zonjë, — iu përgjigja, — i zoti s’e ka idenë se ju jeni çakorduar; dhe, sigurisht, s’ka frikë se do ta lini veten të vdisni urie.

— Kujton se jo? S’mund t’i thuash se do ta bëj? — ma ktheu ajo. — Binde; fol sipas mendjes sate; thuaji se je e sigurt që do ta bëj!

— Jo, ju harroni, zonja Linton, — i thashë, — se sonte keni ngrënë pak me shije, dhe nesër do t’i ndieni efektet e mira.

— Vetëm sikur ta dija me siguri që kjo do ta vriste, — më ndërpreu ajo, — do ta vrisja veten menjëherë! Këto tri net të tmerrshme s’i kam mbyllur sytë asnjëherë; dhe, oh, sa jam munduar! Më kanë ndjekur fantazmat, Neli! Por po filloj të mendoj se ty s’të pëlqej. Sa e çuditshme! Mendoja se, ndonëse të gjithë urrenin e përbuznin njëri-tjetrin, s’mund të mos më donin mua; dhe brenda pak orësh të gjithë u bënë armiq. Ata u bënë, jam e sigurt; njerëzit këtu. Sa e zymtë të takosh vdekjen, e rrethuar nga fytyrat e tyre të ftohta! Izabela, e tmerruar dhe e neveritur, ka frikë të hyjë në dhomë: do të ishte kaq e tmerrshme ta shihje Katerinën të shkonte. Dhe Edgari, që qëndron solemnisht pranë për ta parë të mbarojë; pastaj i bën lutje falënderimi Zotit që i ktheu paqen shtëpisë, dhe kthehet te librat e tij! Për emër të gjithçkaje që ndien, ç’punë ka ai me librat, kur unë po vdes?

S’e duronte dot idenë që ia kisha futur në kokë, për durimin filozofik të zotit Linton. Duke u përpëlitur, e shtoi turbullimin e etheve deri në çmenduri dhe e grisi jastëkun me dhëmbë; pastaj, duke u ngritur e tëra flakë, më kërkoi t’ia hapja dritaren. Ishim në mes të dimrit, era frynte fort nga verilindja, dhe unë e kundërshtova.

Edhe shprehjet që i kalonin nëpër fytyrë, edhe ndryshimet e humorit, nisën të më trembnin tmerrësisht; dhe më sollën ndër mend sëmundjen e saj të mëparshme dhe porosinë e mjekut që të mos e kundërshtonim.

Një minutë më parë kishte qenë e dhunshme; tani, e mbështetur mbi një krah, dhe pa e vënë re refuzimin tim për t’iu bindur, dukej se gjente një zbavitje fëminore duke i nxjerrë pendët nga të çarat që sapo kishte bërë dhe duke i radhitur mbi çarçaf sipas llojeve të ndryshme: mendja i kishte shkuar te lidhje të tjera.

— Kjo është e gjelit të detit, — murmuriti me vete, — dhe kjo e rosës së egër; dhe kjo e pëllumbit. Ah, i fusin pendët e pëllumbit në jastëkë: s’është çudi që s’mund të vdisja!¹ Duhet të kem kujdes ta hedh përdhe kur të shtrihem. Dhe kjo është e një gjeli shqopishteje; dhe kjo… do ta njihja mes një mijë… është e një gicvile. Zog i bukur; që sillej rrotull mbi kokat tona në mes të shqopishtes. Donte të shkonte te foleja, sepse retë prekën kodrinat, dhe e ndiente se po vinte shi. Kjo pendë u mor nga shqopishtja; zogun s’e vranë: e pamë folenë e tij në dimër, plot me skelete të vogla. Hithklifi i vuri një grackë sipër, dhe të mëdhenjtë s’guxuan të vinin. E bëra të më premtonte se s’do të vriste kurrë më asnjë gicvilë pas asaj, dhe s’vrau. Po, ja edhe të tjera! I vrau gicvilat e mia, Neli? Mos është ndonjë e kuqe? Lërmë të shoh.

— Lëri këto punë foshnjash! — e ndërpreva unë, duke ia tërhequr jastëkun e duke ia kthyer vrimat nga dysheku, sepse po i nxirrte përmbajtjen me grushte. — Shtrihu e mbylli sytë; po flet përçart. Shih ç’rrëmujë! Pupla po fluturon si borë!

Shkova andej-këtej duke e mbledhur.

— Shoh te ti, Neli, — vazhdoi ajo, si në ëndërr, — një grua të moshuar: ke flokë të thinjura e supe të kërrusura. Ky shtrat është Shpella e Zanave nën Shkëmbinjtë e Penistonit, dhe ti po mbledh shigjeta zanash² për t’u bërë keq mëshqerrave tona; dhe, sa jam unë afër, bën sikur janë vetëm tufa leshi. Ja ku do të përfundosh pas pesëdhjetë vjetësh; e di që tani s’je kështu. S’po flas përçart, gabohesh; përndryshe do të besoja se vërtet je ajo shtrigë e thatë, dhe do të mendoja se vërtet jam nën Shkëmbinjtë e Penistonit; dhe e di që është natë, dhe që mbi tryezë janë dy qirinj që e bëjnë dollapin e zi të shkëlqejë si gagat.

— Dollapi i zi? Ku është ai? — e pyeta. — Po flet në gjumë!

— Është pas murit, si gjithmonë, — m’u përgjigj ajo. — Duket vërtet e çuditshme: shoh një fytyrë në të!

— Në dhomë s’ka dollap, dhe s’ka pasur kurrë, — i thashë, duke u ulur sërish e duke ngritur perden që ta shihja.

— S’e sheh ti atë fytyrë? — pyeti ajo, duke vështruar me ngulm pasqyrën.

Dhe, ç’të thosha, s’isha e zonja ta bëja të kuptonte se ishte e saja; kështu u ngrita dhe e mbulova me një shall.

— Është ende atje prapa! — vazhdoi ajo me ankth. — Dhe lëvizi. Kush është? Shpresoj të mos dalë kur të ikësh ti! Oh! Neli, dhoma është e përhumbur! Kam frikë të rri vetëm!

Ia mora dorën në timen dhe i thashë të qetësohej, sepse një varg dridhjesh i shkundnin trupin, dhe ajo vazhdonte t’i ngulte sytë drejt xhamit.

— S’ka njeri këtu! — ngulmova unë. — Ishit ju vetë, zonja Linton; e dinit pak më parë.

— Unë vetë, — gulçoi ajo, — dhe ora po bie dymbëdhjetë! Atëherë është e vërtetë; kjo është e tmerrshme!

Gishtat i kapën çarçafët dhe i mblodhi mbi sy. U përpoqa të shkoja tinëz te dera me qëllim që të thërrisja të shoqin; por më ktheu mbrapsht një britmë therëse. Shalli kishte rënë nga korniza.

— Pse, ç’ka ndodhur? — thirra unë. — Kush është frikacak tani? Zgjohu! Ai është xhami, pasqyra, zonja Linton; dhe ju e shihni veten në të, dhe ja ku jam edhe unë pranë jush.

Duke u dridhur dhe e hutuar, ajo më mbajti fort, por tmerri iu largua ngadalë nga fytyra; zbehtësia i la vendin një skuqjeje turpi.

— Oh, o Zot! Kujtova se isha në shtëpi, — psherëtiu ajo. — Kujtova se isha shtrirë në dhomën time te Lartësitë e Stuhishme. Ngaqë jam e dobët, m’u turbullua truri dhe bërtita pa e kuptuar. Mos thuaj asgjë; por rri me mua. Kam frikë të fle; ëndrrat më tmerrojnë.

— Një gjumë i rëndë do t’ju bënte mirë, zonjë, — iu përgjigja, — dhe shpresoj se kjo vuajtje do t’ju pengojë të provoni sërish të vdisni urie.

— Oh, sikur të isha vetëm në shtratin tim në shtëpinë e vjetër! — vazhdoi ajo me hidhërim, duke përdredhur duart. — Dhe ajo erë që gjëmon nëpër bredhat pranë dritares. Lërmë ta ndiej: vjen drejt e poshtë nga shqopishtja; lërmë ta marr një frymë!

Për ta qetësuar, e mbajta dritaren të hapur pak sekonda. Hyri një shkulm i ftohtë; e mbylla dhe u ktheva në vendin tim.

Tani ajo rrinte e qetë, me fytyrën të larë në lot. Rraskapitja e trupit ia kishte mposhtur krejt shpirtin; Katerina jonë e zjarrtë s’ishte më mirë se një fëmijë që qan!

— Sa kohë ka që jam mbyllur këtu? — pyeti ajo, duke u gjallëruar papritur.

— Ishte e hënë mbrëmja, — iu përgjigja, — dhe tani është e enjte natën, më mirë të them e premte në mëngjes.

— Ç’thua! E së njëjtës javë? — thirri ajo. — Vetëm kaq pak kohë?

— Mjaft gjatë për të jetuar vetëm me ujë të ftohtë e me humor të keq, — vërejta unë.

— Hë mirë, më duket një numër i lodhshëm orësh, — mërmëriti ajo me dyshim, — duhet të jenë më shumë. Më kujtohet që isha në sallon pasi ata u grindën, dhe Edgari po më ngacmonte mizorisht, dhe unë vrapova në këtë dhomë e dëshpëruar. Sapo e mbylla derën me shul, më pushtoi një errësirë e plotë dhe rashë përdhe. S’mund t’ia shpjegoja Edgarit sa e sigurt isha se do të më binte ndonjë krizë, a se do të çmendesha e do të tërbohesha, po të vazhdonte të më ngacmonte! S’kisha më në dorë as gjuhën, as trurin, dhe ai s’e mori me mend ankthin tim, ndoshta: mezi më la mend të përpiqesha t’i shpëtoja atij e zërit të tij. Para se të vija aq në vete sa të shihja e të dëgjoja, nisi të gdhinte; dhe, Neli, do të të them ç’mendova, dhe ç’më është kthyer e rikthyer në mendje derisa pata frikë për mendjen time. Mendova, ndërsa isha shtrirë aty me kokën pas asaj këmbe tryeze e me sytë që dallonin turbullt katrorin gri të dritares, se isha e mbyllur në shtratin me panele lisi në shtëpi; dhe zemra më dhembte nga një hidhërim i madh që, sapo isha zgjuar, s’mund ta kujtoja. Mendohesha e mundohesha të zbuloja ç’mund të ishte; dhe, gjë shumë e çuditshme, gjithë shtatë vitet e fundit të jetës sime u bënë një zbrazëti! S’më kujtohej se kishin qenë fare. Isha fëmijë; babai sapo ishte varrosur, dhe mjerimi im vinte nga ndarja që kishte urdhëruar Hindli mes meje e Hithklifit. Më kishin shtrirë vetëm për herë të parë, dhe po zgjohesha nga një kotje e zymtë pas një nate të qari. Ngrita dorën për t’i shtyrë panelet mënjanë: ajo goditi faqen e tryezës! E rrëshqita mbi qilim, dhe atëherë shpërtheu kujtesa: ankthi im i mëparshëm u gëlltit nga një krizë dëshpërimi. S’e di pse ndihesha kaq e mjerë deri në tërbim: duhet të ketë qenë një çmenduri e përkohshme, sepse arsye pothuajse s’ka. Por, sikur në dymbëdhjetë vjeç të më kishin shkëputur nga Lartësitë, nga çdo lidhje e hershme dhe nga gjithçkaja ime, siç ishte Hithklifi atëherë, dhe të më kishin kthyer me një të rënë në zonjën Linton, zonjën e Thrashkros Grejnxhit dhe gruan e një të huaji; një të mërguar e të dëbuar, që atëherë e tutje, nga ajo që kishte qenë bota ime… Mund ta përfytyrosh pak greminën ku zvarritesha! Tunde kokën sa të duash, Neli: edhe ti ke ndihmuar të më trazohet mendja! Duhej t’i kishe folur Edgarit, vërtet duhej, dhe ta detyroje të më linte të qetë! Oh, po digjem! Do të doja të isha jashtë; do të doja të isha sërish vajzë, gjysmë e egër, e fortë dhe e lirë… dhe të qeshja me fyerjet, jo të çmendesha prej tyre! Pse kam ndryshuar kaq shumë? Pse më vërshon gjaku në një ferr trazimi për ca fjalë? Jam e sigurt se do të isha vetvetja, po të isha njëherë mes shqopave nëpër ato kodra… Hape sërish dritaren krejt, lidhe hapur! Shpejt, pse s’lëviz?

— Sepse s’dua të të vras nga të ftohtit, — iu përgjigja.

— S’do të më japësh asnjë mundësi jete, do të thuash, — tha ajo e vrenjtur. — Megjithatë, s’jam ende e pafuqishme; do ta hap vetë.

Dhe, duke rrëshqitur nga shtrati para se të mund ta pengoja, kaloi dhomën duke ecur shumë e pasigurt, e hapi dritaren krejt dhe u përkul jashtë, pa e vënë re ajrin e ngrirë që i priste supet si thikë.

Iu luta, dhe më në fund u përpoqa ta detyroja të tërhiqej. Por shpejt pashë se fuqia e saj prej të ethshmeje e kalonte shumë timen (se vërtet ishte në jerm, u binda nga veprimet dhe nga fjalët përçart që pasuan).

Hënë s’kishte, dhe gjithçka poshtë ishte në një errësirë të mjegullt; asnjë dritë s’vezullonte nga asnjë shtëpi, larg a afër; të gjitha ishin shuar shumë më parë; dhe ato të Lartësive të Stuhishme nuk dukeshin kurrë… megjithatë ajo pohonte se ua shihte shkëlqimin.

— Shiko! — thirri ajo me zjarr. — Ajo është dhoma ime, me qiriun brenda, dhe pemët që lëkunden përpara saj… dhe qiriu tjetër është në papafingon e Jozefit… Jozefi rri zgjuar gjer vonë, apo jo? Po pret gjersa të kthehem në shtëpi, që ta mbyllë portën… Hë mirë, do të presë edhe pak. Është udhë e vështirë, dhe me zemër të trishtë për ta bërë; dhe duhet të kalojmë pranë kishës së Gimertonit për ta bërë atë udhë! Shpesh u kemi dalë përballë bashkë fantazmave të saj, dhe e kemi sfiduar njëri-tjetrin të rrinim mes varreve e t’i thërrisnim të vinin… Por, Hithklif, po të sfidoj tani, do të guxosh? Po guxove, do të të mbaj. S’do të rri shtrirë atje vetëm; mund të më varrosin dymbëdhjetë këmbë thellë dhe ta shembin kishën mbi mua, por s’do të prehem gjersa të jesh me mua… Kurrë!

U ndal dhe vazhdoi me një buzëqeshje të çuditshme: „Po mendohet… do të donte të shkoja unë te ai! Gjej një mënyrë, pra! Jo nëpër atë varrezë… Je i ngadaltë! Kënaqu, ti më ke ndjekur gjithmonë!“

Duke parë se ishte e kotë të kundërshtoje çmendurinë e saj, po mendoja si mund të arrija diçka për ta mbështjellë, pa e lëshuar, sepse s’kisha besim ta lija vetëm pranë dritares së hapur; kur, për tmerrin tim, dëgjova kërcitjen e dorezës së derës, dhe hyri zoti Linton. Sapo kishte ardhur nga biblioteka dhe, duke kaluar nëpër korridor, kishte dëgjuar bisedën tonë dhe e kishte shtyrë kureshtja, ose frika, të shihte ç’ishte kjo, në atë orë të vonë.

— Oh, zotëri! — thirra unë, duke e ndalur thirrjen që i kishte dalë në buzë nga pamja që i doli përpara dhe nga atmosfera e ftohtë e dhomës.

— Zonja ime e shkretë është e sëmurë, dhe s’e mbaj dot; s’ia dal dot fare me të; ju lutem, ejani ta bindni të shkojë në shtrat. Harrojeni zemërimin, sepse atë s’e drejton dot njeri ndryshe veç si do ajo.

— Katerina e sëmurë? — tha ai, duke ardhur me nxitim tek ne. — Mbylle dritaren, Elen! Katerinë! Pse…

Heshti; pamja e rraskapitur e zonjës Linton e la pa fjalë, dhe mund vetëm ta kalonte vështrimin nga ajo te unë me një habi të tmerruar.

— Ka qenë duke u mërzitur këtu, — vazhdova unë, — dhe mezi ka ngrënë gjë, dhe s’është ankuar kurrë; s’na lejonte të hynim asnjërës gjer këtë mbrëmje, dhe kështu s’mund t’ju njoftonim për gjendjen e saj, meqë s’e dinim as ne vetë; por s’është gjë.

E ndjeva që po i jepja shpjegimet në mënyrë të ngathët; i zoti u vrenjt. „S’është gjë, apo jo, Elen Din?“ tha ai rreptë. „Do të më japësh llogari më qartë pse më le të paditur për këtë!“ Dhe e mori të shoqen në krahë dhe e vështroi me ankth.

Në fillim ajo s’i hodhi asnjë vështrim që të tregonte se e njihte: ai ishte i padukshëm për vështrimin e saj të përhumbur. Por jermi s’ishte i ngulët; pasi i shkëputi sytë nga soditja e errësirës përjashta, ngadalë-ngadalë e përqendroi vëmendjen te ai dhe zbuloi kush ishte ai që e mbante.

— Ah! Erdhe, apo jo, Edgar Linton? — tha ajo me një gjallëri të zemëruar. — Ti je nga ato gjëra që gjenden gjithmonë kur s’i do, e kur i do, kurrë! Mendoj se tani do të kemi vajtime me bollëk… e shoh që do të kemi… por ato s’mund të më mbajnë larg shtëpisë sime të ngushtë atje tej, vendit ku do të prehem, ku do të shkoj para se të mbarojë pranvera! Ja ku është: jo mes Lintonëve, mbaje mend, nën çatinë e kapelës, por në ajër të lirë, me një gur varri; dhe ti bëj si të duash, nëse do të shkosh te ata, a do të vish te unë!

— Katerinë, ç’ke bërë? — nisi i zoti. — S’jam më asgjë për ty? E do atë të mjerë, Hith…

— Pusho! — thirri zonja Linton. — Pusho, menjëherë! Po ta përmendësh atë emër, e mbaroj punën në çast, duke u hedhur nga dritarja! Atë që prek tani mund ta kesh; por shpirti im do të jetë në majë të asaj kodre para se të më vësh sërish dorë. S’të dua, Edgar; e kam kaluar kohën që të doja… Kthehu te librat e tu… Më vjen mirë që ke një ngushëllim, sepse gjithçka që kishe tek unë ka ikur.

— Mendja i shkon andej-këtej, zotëri, — ndërhyra unë. — Gjithë mbrëmjen ka folur marrëzira; por lëreni të qetë e me kujdesin e duhur, dhe do të marrë veten… Tani e tutje duhet të kemi kujdes të mos e mërzitim.

— S’dua më këshilla prej teje, — u përgjigj zoti Linton. — E dije natyrën e zonjës sate dhe më nxite ta mundoja. Dhe të mos më japësh asnjë shenjë si ka qenë këto tri ditë! Ishte pa zemër! Muaj sëmundjeje s’do të mund të sillnin një ndryshim të tillë!

Nisa të mbrohesha, duke menduar se ishte tepër keq të më fajësonin për tekat e liga të një tjetri!

— E dija që natyra e zonjës Linton ishte kokëfortë e sunduese, — thirra unë, — por s’e dija që ju donit t’ia ushqenit humorin e egër! S’e dija që, për t’ia bërë qejfin, duhej të bëja sikur s’e shihja zotin Hithklif. E kreva detyrën e një shërbëtoreje besnike duke jua treguar, dhe mora rrogën e një shërbëtoreje besnike! Hë mirë, do të më mësojë të kem kujdes herën tjetër. Herën tjetër mund t’i mblidhni vetë lajmet!

— Herën tjetër që të më sjellësh ndonjë thashethem, do të largohesh nga shërbimi im, Elen Din, — m’u përgjigj ai.

— Atëherë mendoj se do të parapëlqenit të mos dëgjonit asgjë, zoti Linton? — i thashë. — Hithklifi e ka lejen tuaj të vijë t’i bëjë dashuri zonjushës e të hyjë sa herë t’i japë rast mungesa juaj, me qëllim që ta helmojë zonjën kundër jush?

Sado e turbulluar që ishte Katerina, mendja i ishte e mprehtë për ta zbatuar bisedën tonë.

— Ah! Neli më ka tradhtuar, — thirri ajo me pasion. — Neli është armikja ime e fshehtë. Shtrigë! Pra, vërtet kërkon shigjeta zanash për të na bërë keq! Më lëshoni, se do ta bëj të pendohet! Do ta bëj të ulërijë e t’i marrë fjalët mbrapsht!

Nën vetulla iu ndez një tërbim prej të çmenduri; u përpoq me dëshpërim të çlirohej nga krahët e Lintonit. S’kisha asnjë dëshirë të prisja përfundimin; dhe, duke vendosur të kërkoja ndihmë mjekësore me përgjegjësinë time, dola nga dhoma.

Duke kaluar nëpër kopsht për të dalë në rrugë, në një vend ku është ngulur në mur një grep për frerët e kuajve, pashë diçka të bardhë që lëvizte në mënyrë të çrregullt, dukshëm nga një shkak tjetër jo nga era. Pavarësisht nga nxitimi, u ndala ta shihja, që të mos më ngulitej përgjithmonë në përfytyrim bindja se ishte një qenie e botës tjetër.

Habia dhe hutimi im qenë të mëdhenj kur zbulova, më shumë me të prekur se me të parë, Fenin, qenushen e gjahut të zonjushës Izabela, të varur me një shami e gati në frymën e fundit.

E lirova shpejt kafshën dhe e ngrita në kopsht. E kisha parë që e kishte ndjekur të zonjën lart kur ajo shkoi të flinte, dhe u çudita shumë si kishte mundur të dilte atje, e cili njeri i lig e kishte trajtuar kështu.

Ndërsa e zgjidhja nyjën rreth grepit, m’u duk se dëgjova disa herë trokun e këmbëve të kuajve që galoponin diku larg; por kisha aq shumë gjëra që më zinin mendimet, sa mezi e çava kokën për këtë rrethanë, ndonëse ishte një zhurmë e çuditshme, në atë vend, në orën dy të mëngjesit.

Për fat, zoti Keneth po dilte nga shtëpia për të parë një të sëmurë në fshat, kur unë arrita në rrugë; dhe tregimi im për sëmundjen e Katerina Lintonit e shtyu të kthehej menjëherë me mua.

Ishte njeri i thjeshtë e i vrazhdë; dhe s’pati asnjë drojë t’i thoshte dyshimet se ajo do t’i mbijetonte këtij sulmi të dytë, veç po të ishte më e bindur ndaj udhëzimeve të tij nga ç’ishte treguar më parë.

— Neli Din, — tha ai, — s’mund të mos mendoj se këtu ka ndonjë shkak tjetër. Ç’ka ndodhur te Grejnxhi? Këtu lart kemi dëgjuar fjalë të çuditshme. Një vajzë e fortë dhe e shëndetshme si Katerina s’sëmuret për një hiç; dhe këta lloj njerëzish s’duhet të sëmuren. Është punë e vështirë t’i nxjerrësh nga ethet e gjëra të tilla. Si filloi?

— I zoti do t’jua tregojë, — iu përgjigja, — por ju i njihni natyrat e dhunshme të Ernshouve, dhe zonja Linton ua kalon të gjithëve. Këtë mund ta them: filloi me një grindje. Në një stuhi pasioni e zuri një lloj krize. Kështu thotë ajo, të paktën; sepse në kulmin e saj iku dhe u mbyll në dhomë. Pastaj s’pranoi të hante, dhe tani herë flet përçart e herë rri gjysmë në ëndërr, i njeh ata që ka rreth vetes, por mendja i është mbushur me gjithfarë idesh e iluzionesh të çuditshme.

— Zotit Linton do t’i vijë keq? — vërejti Kenethi, si në pyetje.

— Keq? Do t’i plasë zemra, po të ndodhë ndonjë gjë! — iu përgjigja. — Mos e trembni më shumë nga ç’duhet.

— Hë mirë, unë i thashë të kishte kujdes, — tha shoku im, — dhe duhet t’i durojë pasojat që s’ma vuri veshin paralajmërimit! A s’ka qenë shumë i ngushtë me zotin Hithklif kohët e fundit?

— Hithklifi vjen shpesh te Grejnxhi, — iu përgjigja, — ndonëse më shumë ngaqë zonja e njihte kur ishte djalë, sesa ngaqë i zoti e do shoqërinë e tij. Tani për tani, e kanë çliruar nga mundimi i vizitave, për shkak të ca synimeve të paturpshme ndaj zonjushës Linton që tregoi. S’besoj se do ta pranojnë më.

— Dhe zonjusha Linton i kthen krahët? — qe pyetja tjetër e mjekut.

— S’jam në besimin e saj, — ia ktheva, pa dëshirë ta vazhdoja këtë temë.

— Jo, ajo është dinake, — vërejti ai, duke tundur kokën. — I mban punët për vete! Por është një budallaqe e vogël e vërtetë. E kam nga një burim i sigurt se mbrëmë (dhe ç’natë e bukur qe!) ajo dhe Hithklifi po shëtisnin në korijen prapa shtëpisë suaj më shumë se dy orë; dhe ai e nxiste të mos hynte më brenda, por t’i hipte kalit të tij e të ikte me të! Ai që ma tha më tregoi se ajo mundi ta shtynte vetëm duke i dhënë fjalën e nderit se do të ishte gati në takimin e tyre të parë pas atij: kur do të ishte, ai s’e dëgjoi; por nxiteni zotin Linton të hapë sytë!

Ky lajm më mbushi me frikëra të reja; e lashë Kenethin pas dhe vrapova pjesën më të madhe të rrugës së kthimit. Qenushja ende kuiste në kopsht. Humba një minutë t’i hapja portën, por, në vend që të shkonte te dera e shtëpisë, ajo vraponte lart e poshtë duke nuhatur barin, dhe do të ishte arratisur në rrugë, po të mos e kisha kapur e ta kisha futur brenda me vete.

Kur u ngjita në dhomën e Izabelës, dyshimet m’u vërtetuan: ishte bosh. Po të kisha ardhur disa orë më herët, sëmundja e zonjës Linton mund ta kishte ndalur hapin e saj të nxituar. Por ç’mund të bëhej tani? Kishte një mundësi të vogël t’i arrinin, po t’i ndiqnin menjëherë. Unë, megjithatë, s’mund t’i ndiqja; dhe s’guxoja t’i zgjoja njerëzit e shtëpisë e ta mbushja vendin me rrëmujë; aq më pak t’ia zbuloja punën zotit, aq i zhytur sa ishte në fatkeqësinë e tanishme, pa zemër për të duruar një hidhërim të dytë!

S’pashë rrugë tjetër veç ta mbaja gjuhën e t’i lija punët të merrnin rrjedhën e tyre; dhe, kur arriti Kenethi, shkova ta lajmëroja me një fytyrë që s’e kisha përmbledhur mirë.

Katerina ishte shtrirë në një gjumë të trazuar; i shoqi kishte arritur ta qetësonte krizën e tërbimit; tani rrinte i përkulur mbi jastëkun e saj, duke ndjekur çdo hije e çdo ndryshim të tipareve të saj, që shprehnin aq shumë dhimbje.

Mjeku, pasi e shqyrtoi vetë rastin, i foli me shpresë se mund të kishte një përfundim të mbarë, vetëm po të mundnim ta ruanim rreth saj qetësinë e plotë e të pandërprerë. Mua ma bëri të qartë se rreziku që kërcënonte s’ishte aq vdekja, sa humbja e përhershme e mendjes.

Atë natë s’i mbylla sytë, as zoti Linton; në të vërtetë, s’shkuam fare të flinim; dhe shërbëtorët u ngritën të gjithë shumë para orës së zakonshme, duke lëvizur nëpër shtëpi me hap të vjedhur e duke shkëmbyer pëshpërima kur ndesheshin nëpër punët e tyre. Të gjithë ishin në këmbë, veç zonjushës Izabela; dhe nisën të vinin re sa rëndë flinte; edhe i vëllai pyeti nëse ishte ngritur, dhe dukej i paduruar ta kishte pranë, e i lënduar që tregonte kaq pak shqetësim për kunatën.

Dridhesha se mos më dërgonte ta thërrisja; por m’u kursye dhimbja të isha e para që njoftonte arratisjen e saj. Njëra nga shërbyeset, një vajzë mendjelehtë që kishte shkuar herët për një punë në Gimerton, u ngjit me gulçim nëpër shkallë, me gojë hapur, dhe u turr në dhomë duke thirrur:

— Oh, o Zot, o Zot! Ç’do të na gjejë tani? Zotëri, zotëri, zonjusha jonë…

— Mbylle zhurmën! — thirra unë me ngut, e tërbuar nga mënyra e saj e zhurmshme.

— Fol më ulët, Meri. Ç’ka ndodhur? — tha zoti Linton. — Ç’ka zonjusha jote?

— Ka ikur, ka ikur! Ai Hithklifi ia ka mbathur me të! — tha vajza me gulçim.

— S’është e vërtetë! — thirri Lintoni, duke u ngritur i trazuar. — S’mund të jetë; si të ka hyrë kjo ide në kokë? Elen Din, shko e kërkoje; është e pabesueshme; s’mund të jetë.

Ndërsa fliste, e çoi shërbyesen te dera, dhe pastaj ia përsëriti kërkesën t’i thoshte arsyet e një pohimi të tillë.

— Pse, takova në rrugë një djalë që sjell qumështin këtu, — belbëzoi ajo, — dhe ai më pyeti nëse s’ishim në hall te Grejnxhi. Unë kujtova se e kishte fjalën për sëmundjen e zonjës, ndaj i thashë: po. Atëherë më tha: „Ka shkuar njeri pas tyre, mendoj?“ Unë e vështrova me sy të zgurdulluar. Ai e pa që s’dija asgjë, dhe më tregoi si një zotëri e një zonjë ishin ndalur që t’i mbërthenin patkoin një kali te një farkë, dy milje jashtë Gimertonit, jo shumë kohë pas mesnate! Dhe si u ngrit e bija e farkëtarit të shihte kush ishin: i njohu të dy menjëherë. Dhe e vuri re që burri (ishte Hithklifi, ishte e sigurt, s’mund ta ngatërronte njeri; veç kësaj) i vuri në dorë të atit një sovran³ për pagesë. Zonja e kishte mantelin mbi fytyrë; por kërkoi një gllënjkë ujë, dhe ndërsa pinte, manteli i ra mbrapsht, dhe ajo e pa shumë qartë. Hithklifi mbante të dy frerët ndërsa vazhduan rrugën, dhe ata e kthyen fytyrën nga ana e kundërt e fshatit e shkuan aq shpejt sa i linin rrugët e këqija. Vajza s’i tha asgjë të atit, por ia tregoi gjithë Gimertonit këtë mëngjes.

Vrapova e hodha një sy, sa për formë, në dhomën e Izabelës; dhe, kur u ktheva, e vërtetova fjalën e shërbyeses. Zoti Linton ishte ulur sërish pranë shtratit; kur hyra, ngriti sytë, ma lexoi kuptimin e pamjes së shastisur dhe i uli pa dhënë asnjë urdhër e pa thënë asnjë fjalë.

— A duhet të marrim ndonjë masë për ta arritur e për ta kthyer? — pyeta unë. — Si duhet të bëjmë?

— Iku me dëshirën e vet, — u përgjigj i zoti. — Kishte të drejtë të ikte, po të donte. Mos më shqetëso më për të. Tani e tutje është motra ime vetëm me emër; jo se e mohoj unë, por sepse më ka mohuar ajo mua.

Dhe kjo qe e gjitha që tha për këtë punë; s’bëri asnjë pyetje tjetër dhe s’e përmendi në asnjë mënyrë, veç kur më urdhëroi t’ia dërgoja gjithë sendet që kishte në shtëpi në shtëpinë e saj të re, kudo që të ishte, kur ta merrja vesh.

Shënime

1. Sipas një besimi të vjetër popullor anglez, një njeri nuk mund të vdesë i shtrirë mbi një jastëk me pendë pëllumbi. ↩︎

2. Shigjeta zanash (elf-bolts): maja të lashta shigjetash prej guri që gjendeshin nëpër ara; sipas besimeve popullore, zanat i hidhnin për t’i sëmurur bagëtinë. ↩︎

3. Sovran: monedhë angleze prej ari. ↩︎