Kapitulli IX · Lartësitë e stuhishme

Ai hyri duke lëshuar sharje që të tmerronin, dhe më kapi mu kur po e fusja të birin në dollapin e kuzhinës. Heretonit i ishte ngulitur një tmerr i shëndetshëm nga takimi qoftë me dashurinë e tij prej bishe të egër, qoftë me tërbimin e tij prej të çmenduri, sepse në njërën rrezikonte ta shtrëngonte e ta puthte për vdekje, dhe në tjetrën ta flakte në zjarr a ta përplaste pas murit; dhe i shkreti rrinte krejt i qetë kudo që ta vija.

— Ja, më në fund e zbulova! — thirri Hindli, duke më tërhequr mbrapsht nga lëkura e qafës si qen. — Për qiellin e për ferrin, jeni betuar mes jush ta vrisni atë fëmijë! Tani e kuptoj pse s’më del kurrë përpara. Por, me ndihmën e Satanit, do të të bëj ta gëlltitësh thikën e mishit, Neli! S’ke pse qesh, se sapo e futa Kenethin me kokë poshtë në Kënetën e Kalit të Zi; dhe dy janë njësoj si një; dhe dua të vras ndonjërin prej jush: s’do të kem prehje gjersa ta bëj!

— Po mua s’ma ka qejfi thika e mishit, zoti Hindli, — iu përgjigja. — Ka prerë harenga të tymosura. Më mirë më vrisni me pushkë, ju lutem.

— Më mirë të shkosh në djall! — tha ai. — Dhe ashtu do të bësh. Asnjë ligj në Angli s’mund ta pengojë një njeri ta mbajë shtëpinë si duhet, e imja është e neveritshme! Hape gojën.

E mbante thikën në dorë dhe ma futi majën mes dhëmbëve; por, nga ana ime, s’kisha pasur kurrë shumë frikë nga marrëzitë e tij. Pështyva dhe i thashë se kishte shije të neveritshme: s’do ta pranoja në asnjë mënyrë.

— Oh! — tha ai, duke më lëshuar. — E shoh që ai maskara i vogël i shëmtuar s’është Heretoni. Më fal, Nel. Po të jetë ai, meriton ta rrjepin të gjallë, ngaqë s’vrapoi të më priste dhe bërtet sikur të isha ndonjë shpirt i keq. Këlysh i panatyrshëm, eja këtu! Do të të mësoj unë t’ia hedhësh një babai zemërmirë e të mashtruar. Tani, a s’të duket se djali do të ishte më i pashëm me veshë të prerë? Qenin e bën më të egër, dhe mua më pëlqen diçka e egër. Më jep një gërshërë: diçka e egër dhe e rregullt! Veç kësaj, është shtirje e ferrit, mendjemadhësi e djallit, t’i ruajmë veshët; jemi mjaft gomarë edhe pa ta. Shët, bir, shët! Hë mirë, pra, është zemra ime; pusho, thaji sytë; ja gëzimi im; më puth; ç’është, nuk do? Më puth, Hereton! Të marrtë djalli, më puth! Për Zotin, sikur do ta rrisja unë një përbindësh të tillë! Aq i sigurt sa jam gjallë, do t’ia thyej qafën këlyshit.

I shkreti Hereton bërtiste e shqelmonte në krahët e të atit me gjithë fuqinë e vet, dhe i dyfishoi ulërimat kur ai e çoi lart nëpër shkallë dhe e ngriti përmbi parmak. I thirra se do ta trembte fëmijën gjersa t’i binin të fikëtat, dhe vrapova ta shpëtoja.

Kur arrita te ata, Hindli u përkul përpara mbi parmak për të dëgjuar një zhurmë poshtë, gati duke harruar ç’kishte në duar.

— Kush është? — pyeti ai, kur dëgjoi dikë që po i afrohej fundit të shkallëve.

U përkula edhe unë përpara, me qëllim që t’i bëja shenjë Hithklifit, të cilit ia njoha hapin, të mos vinte më tej; dhe, në çastin kur syri im e la Heretonin, ai bëri një hov të papritur, u çlirua nga kapja e shkujdesur që e mbante dhe ra.

Mezi pati kohë të na përshkonte një drithmë tmerri, para se ta shihnim se i vogli ishte shpëtuar. Hithklifi arriti poshtë mu në çastin vendimtar; nga një shtysë e natyrshme ia ndali rënien dhe, duke e vënë në këmbë, ngriti sytë për të parë kush e kishte shkaktuar fatkeqësinë.

Një koprrac që ka shitur për pesë shilinga një biletë llotarie me fat dhe zbulon të nesërmen se në atë pazar ka humbur pesë mijë paundë, s’do të kishte treguar një fytyrë më të shastisur se ai, kur pa lart figurën e zotit Ernshou. Shprehte, më qartë se ç’mund ta shprehnin fjalët, ankthin më të thellë që ishte bërë vetë mjet për të penguar hakmarrjen e tij. Po të kishte qenë errësirë, guxoj të them se do të ishte përpjekur ta ndreqte gabimin duke ia çarë kokën Heretonit mbi shkallë; por ne e pamë që e shpëtoi; dhe unë isha menjëherë poshtë, me thesarin tim të shtrënguar në zemër.

Hindli zbriti më ngadalë, i esëlluar e i turpëruar.

— Faji është yti, Elen, — tha ai. — Duhej ta kishe mbajtur larg syve të mi; duhej ta kishe marrë prej meje! Mos është lënduar diku?

— Lënduar! — thirra unë me zemërim. — Po s’vdiq, do të mbetet idiot! Oh! Çuditem si s’ngrihet e ëma nga varri të shohë si e trajton. Jeni më keq se një pagan, që e trajtoni kështu gjakun tuaj!

Ai u përpoq ta prekte fëmijën, i cili, kur e pa veten me mua, e qau menjëherë frikën dhe pushoi. Por, sapo i vuri i ati gishtin e parë, ai ulëriti sërish më fort se më parë dhe u përpëlit sikur do ta zinin konvulsionet.

— S’do ta prekni! — vazhdova unë. — Ai ju urren; të gjithë ju urrejnë; kjo është e vërteta! Familje e lumtur që keni; dhe në ç’gjendje të bukur keni rënë!

— Do të bie në një gjendje edhe më të bukur, Neli! — qeshi njeriu i humbur, duke e gjetur sërish ashpërsinë. — Tani për tani, zhdukuni ti dhe ai. Dhe, dëgjo, Hithklif! Zhduku edhe ti, krejt larg duarve e veshëve të mi… Nuk do të të vrisja sonte, veç ndoshta po t’i vë zjarrin shtëpisë; por kjo varet nga tekat e mia.

Duke thënë këto, mori nga rafti i enëve një shishe me raki dhe derdhi pak në një gotë.

— Jo, mos! — iu luta. — Zoti Hindli, ju lutem, merreni paralajmërimin. Kini mëshirë për këtë djalë fatkeq, po s’ju bëhet vonë fare për veten!

— Kushdo do të bëjë më mirë për të se unë, — m’u përgjigj.

— Kini mëshirë për shpirtin tuaj! — i thashë, duke u përpjekur t’ia rrëmbeja gotën nga dora.

— Jo unë! Përkundrazi, do ta kem shumë qejf ta dërgoj në humbje, për ta ndëshkuar atë që e bëri, — thirri blasfemuesi. — Për mallkimin e tij të përzemërt!

E piu pijen dhe na tha me padurim të iknim, duke e mbyllur urdhrin me një varg mallkimesh të tmerrshme, tepër të këqija për t’i përsëritur a për t’i mbajtur mend.

— Është për të ardhur keq që s’mund ta vrasë veten me pije, — vërejti Hithklifi, duke mërmëritur jehonën e mallkimeve kur u mbyll dera. — Po bën ç’është e mundur; por trupi i reziston. Zoti Keneth thotë se vë bast mushkën e tij që ky do t’i mbijetojë çdo njeriu nga kjo anë e Gimertonit dhe do të shkojë në varr një mëkatar thinjur, po të mos i ndodhë ndonjë rast me fat jashtë rendit të zakonshëm.

Hyra në kuzhinë dhe u ula që ta vija në gjumë qengjin tim të vogël. Hithklifi, siç kujtova unë, kaloi drejt e në hambar. Më vonë doli se kishte shkuar vetëm gjer në anën tjetër të stolit, ku ishte hedhur mbi një bankë pranë murit, larg zjarrit, dhe kishte mbetur i heshtur.

Po e lëkundja Heretonin mbi gju dhe po këndoja nën zë një këngë që fillonte:

Ishte natë e thellë, e foshnjat qanin,
nëna nën dhe i dëgjoi…¹

kur zonjusha Keti, që e kishte dëgjuar rrëmujën nga dhoma e saj, e futi kokën brenda dhe pëshpëriti:

— Je vetëm, Neli?

— Po, zonjushë, — iu përgjigja.

Ajo hyri dhe iu afrua vatrës. Unë, duke menduar se do të thoshte diçka, ngrita sytë. Shprehja e fytyrës së saj dukej e trazuar dhe e shqetësuar. Buzët i kishte gjysmë të hapura, sikur donte të fliste; dhe mori frymë, por fryma i doli në një psherëtimë në vend të një fjalie.

Vazhdova këngën: s’e kisha harruar sjelljen e saj të pak më parë.

— Ku është Hithklifi? — tha ajo, duke më ndërprerë.

— Në stallë, në punën e tij, — qe përgjigjja ime.

Ai s’më kundërshtoi; ndoshta e kishte zënë gjumi.

Pasoi një heshtje tjetër e gjatë, gjatë së cilës pashë një a dy pika që i rrëshqitën Katerinës nga faqja mbi plloça.

„Mos i vjen keq për sjelljen e saj të turpshme?“ pyeta veten. „Kjo do të ishte e re; por le ta nxjerrë vetë fjalën si të dojë: unë s’do ta ndihmoj!“

Jo, ajo s’shqetësohej për asgjë, përveç punëve të veta.

— Oh, o Zot! — thirri ajo më në fund. — Jam shumë e pafat!

— Keq, — vërejta unë. — Je e vështirë për t’u kënaqur: kaq shumë miq e kaq pak halle, e s’mund ta bësh veten të kënaqur!

— Neli, a do të ma ruash një të fshehtë? — vazhdoi ajo, duke u gjunjëzuar pranë meje dhe duke i ngritur sytë e saj tërheqës drejt fytyrës sime me atë lloj vështrimi që ta largon humorin e keq, edhe kur ke gjithë të drejtën e botës ta mbash.

— A ia vlen të ruhet? — pyeta unë, më pak e nxirë.

— Po, dhe më mundon, dhe duhet ta nxjerr! Dua të di ç’duhet të bëj. Sot, Edgar Lintoni më kërkoi të martohem me të, dhe unë i dhashë një përgjigje. Tani, para se të të them nëse ishte pranim a refuzim, thuamë ti cila duhej të kishte qenë.

— Vërtet, zonjusha Katerina, si mund ta di unë? — iu përgjigja. — Sigurisht, duke pasur parasysh shfaqjen që bëre para tij këtë pasdite, mund të them se do të ishte me mend ta refuzoje: meqë të kërkoi pas asaj, duhet të jetë ose budalla pa shpresë, ose i marrë i guximshëm.

— Po të flasësh kështu, s’do të të tregoj më asgjë, — ma ktheu ajo e nevrikosur, duke u ngritur në këmbë. — E pranova, Neli; shpejt, thuaj nëse gabova!

— E pranove? Atëherë ç’dobi ka ta diskutojmë çështjen? E ke dhënë fjalën, dhe s’mund ta kthesh mbrapsht.

— Po thuaj nëse duhej ta bëja; thuaj! — thirri ajo me ton të acaruar, duke fërkuar duart me njëra-tjetrën e duke i ngrysur vetullat.

— Ka shumë gjëra për t’u menduar para se kësaj pyetjeje t’i jepet përgjigjja e duhur, — i thashë me ton prej të urti. — Para së gjithash, e do zotin Edgar?

— Kush mund të mos e dojë? Sigurisht që e dua, — m’u përgjigj ajo.

Atëherë e vura nëpër këtë katekizëm, që, për një vajzë njëzet e dy vjeçe,² s’ishte i pamend:

— Pse e do, zonjusha Keti?

— Marrëzi, e dua; kaq mjafton.

— Aspak; duhet të thuash pse.

— Hë mirë, sepse është i pashëm dhe i këndshëm në shoqëri.

— Keq, — qe komenti im.

— Dhe sepse është i ri e i gëzuar.

— Keq, prapë.

— Dhe sepse më do.

— Pa rëndësi, në këtë vend.

— Dhe do të jetë i pasur, dhe mua do të më pëlqejë të jem gruaja më e madhe e rrethit, dhe do të jem krenare që kam një burrë të tillë.

— Më e keqja nga të gjitha! E tani, thuaj si e do?

— Si e duan të gjithë. Je budallaqe, Neli.

— Aspak. Përgjigju.

— E dua tokën nën këmbët e tij dhe ajrin mbi kokën e tij, dhe gjithçka që prek, dhe çdo fjalë që thotë. I dua të gjitha vështrimet e tij dhe të gjitha veprimet, dhe atë të tërin, krejt. Ja tani!

— Dhe pse?

— Jo, po tallesh me këtë; është shumë dashakeqe! Për mua s’është shaka! — tha zonja e re, duke u vrenjtur e duke e kthyer fytyrën nga zjarri.

— Jam shumë larg talljes, zonjusha Katerina, — iu përgjigja. — Ti e do zotin Edgar sepse është i pashëm, i ri, i gëzuar, i pasur dhe të do. E fundit, megjithatë, s’vlen asgjë: ndoshta do ta doje edhe pa të; dhe me të s’do ta doje, po të mos i kishte katër tërheqjet e para.

— Jo, sigurisht që jo: vetëm do të më vinte keq për të; ndoshta do ta urreja, po të ishte i shëmtuar e katundar.

— Por ka edhe shumë djem të tjerë të rinj të pashëm e të pasur në botë; ndoshta më të pashëm e më të pasur se ai. Ç’do të të pengonte t’i doje ata?

— Po të ketë, nuk më dalin përpara: s’kam parë asnjë si Edgari.

— Mund të shohësh ndonjë; dhe ai s’do të jetë gjithmonë i pashëm e i ri, dhe mund të mos jetë gjithmonë i pasur.

— Tani është; dhe mua më intereson vetëm e tashmja. Do të doja të flisje me mend.

— Hë mirë, atëherë puna mbaroi: po të të interesojë vetëm e tashmja, martohu me zotin Linton.

— S’kam nevojë për lejen tënde për këtë: do të martohem me të; e megjithatë, s’më ke thënë nëse kam të drejtë.

— Ke plotësisht të drejtë, po të kenë të drejtë njerëzit që martohen vetëm për të tashmen. E tani, të dëgjojmë pse je e pafat. Yt vëlla do të gëzohet… Zonja dhe zotëria plak s’do ta kundërshtojnë, mendoj; do të shpëtosh nga një shtëpi e çrregullt e pa rehati për në një shtëpi të pasur e të nderuar; dhe ti e do Edgarin, dhe Edgari të do. Gjithçka duket e shtruar dhe e lehtë: ku është pengesa?

— Këtu! dhe këtu! — u përgjigj Katerina, duke goditur me njërën dorë ballin e me tjetrën gjoksin. — Në cilindo vend që të jetojë shpirti: në shpirtin tim dhe në zemrën time jam e bindur se gaboj!

— Kjo është shumë e çuditshme! S’e kuptoj dot.

— Është e fshehta ime; por, po të mos tallesh me mua, do ta shpjegoj; s’mund ta bëj qartë, por do të ta jap ndjenjën se si ndihem.

U ul sërish pranë meje: fytyra iu bë më e trishtë e më e rëndë, dhe duart e shtrënguara i dridheshin.

— Neli, a s’ke parë kurrë ëndrra të çuditshme? — tha ajo papritur, pasi u mendua disa minuta.

— Po, herë pas here, — iu përgjigja.

— Edhe unë. Kam parë në jetën time ëndrra që më kanë mbetur përgjithmonë pastaj dhe më kanë ndryshuar idetë; më kanë përshkuar tejpërtej, si vera ujin, dhe ma kanë ndërruar ngjyrën e mendjes. Dhe kjo është një prej tyre: do ta tregoj; por ki kujdes të mos buzëqeshësh në asnjë pjesë të saj.

— Oh! Mos, zonjusha Katerina! — thirra unë. — Jemi mjaft të zymtë edhe pa thirrur fantazma e vegime për të na hutuar. Hajde, hajde, gëzohu dhe bëhu si vetvetja! Shiko Heretonin e vogël: ai s’sheh asnjë ëndërr të zymtë. Sa ëmbël buzëqesh në gjumë!

— Po; dhe sa ëmbël mallkon i ati në vetminë e tij! E mban mend, guxoj të them, kur ishte tamam si ky gjësend topolak: gati po aq i vogël e i pafajshëm. Megjithatë, Neli, do të të detyroj të dëgjosh: s’është e gjatë; dhe sonte s’kam fuqi të jem e gëzuar.

— S’dua ta dëgjoj, s’dua ta dëgjoj! — përsërita unë me ngut.

Atëherë isha besëtytnore për ëndrrat, dhe jam ende; dhe Katerina kishte në pamje një zymtësi të pazakontë, që më bënte të kisha frikë nga diçka prej së cilës mund të nxirrja ndonjë profeci e të parashikoja ndonjë fatkeqësi të tmerrshme.

Ajo u mërzit, por s’vazhdoi. Duke marrë, me sa dukej, një temë tjetër, nisi sërish pas pak.

— Po të isha në parajsë, Neli, do të isha jashtëzakonisht e mjerë.

— Sepse s’je e denjë të shkosh atje, — iu përgjigja. — Të gjithë mëkatarët do të ishin të mjerë në parajsë.

— Por s’është për këtë. Një herë ëndërrova se isha atje.

— Të thashë që s’dua t’i dëgjoj ëndrrat e tua, zonjusha Katerina! Do të shkoj të fle, — e ndërpreva sërish.

Ajo qeshi dhe më mbajti poshtë, sepse bëra një lëvizje të ngrihesha nga karrigia.

— S’është asgjë, — thirri ajo, — doja vetëm të thosha se parajsa s’më dukej si shtëpia ime; dhe e copëtova zemrën duke qarë që të kthehesha në tokë; dhe engjëjt u zemëruan aq shumë sa më flakën jashtë, në mes të shqopishtes, në majë të Lartësive të Stuhishme, ku u zgjova duke ngashëryer nga gëzimi. Kjo mjafton për ta shpjeguar të fshehtën time, si edhe tjetra. S’kam më shumë punë të martohem me Edgar Lintonin sesa të jem në parajsë; dhe, po të mos e kishte ulur kaq poshtë Hithklifin ai njeri i lig atje brenda, s’do të më kishte shkuar ndër mend. Do të më poshtëronte të martohesha me Hithklifin tani; prandaj ai s’do ta dijë kurrë sa e dua; dhe këtë jo sepse është i pashëm, Neli, por sepse ai është më shumë unë se unë vetë. Nga çfarëdo që të jenë bërë shpirtrat tanë, i tiji dhe imi janë i njëjti, dhe ai i Lintonit është aq i ndryshëm sa një rreze hëne nga rrufeja, a bryma nga zjarri.

Para se të mbaronte ky fjalim, e ndjeva praninë e Hithklifit. Kur vura re një lëvizje të lehtë, ktheva kokën dhe e pashë që u ngrit nga banka dhe doli tinëz pa zhurmë. Kishte dëgjuar gjersa e dëgjoi Katerinën të thoshte se do ta poshtëronte martesa me të, dhe pastaj s’ndenji të dëgjonte më.

Shoqja ime, ulur përdhe, s’mund ta vinte re as praninë, as ikjen e tij, për shkak të mbështetëses së stolit; por unë u hodha përpjetë dhe i thashë të pushonte!

— Pse? — pyeti ajo, duke vështruar përreth me nerva.

— Erdhi Jozefi, — iu përgjigja, duke kapur në kohë rrotullimin e rrotave të karrocës së tij përpjetë rrugës. — Dhe Hithklifi do të hyjë me të. S’jam e sigurt nëse s’ishte te dera tani.

— Oh, nuk mund të më dëgjonte te dera! — tha ajo. — Ma jep Heretonin, ndërsa ti bën darkën, dhe kur të jetë gati, më fto të ha me ju. Dua t’ia hedh ndërgjegjes sime të parehatshme dhe të bindem se Hithklifi s’e ka idenë e këtyre gjërave. S’e ka, apo jo? S’e di ç’do të thotë të jesh i dashuruar?

— S’shoh asnjë arsye pse të mos e dijë, po aq mirë sa ti, — ia ktheva. — Dhe, po të jesh ti zgjedhja e tij, ai do të jetë krijesa më e pafat që ka lindur ndonjëherë! Sapo të bëhesh zonja Linton, ai humbet mikun, dashurinë, gjithçka! E ke menduar si do ta durosh ndarjen, dhe si do ta durojë ai të mbetet krejt i braktisur në botë? Sepse, zonjusha Katerina…

— Ai, krejt i braktisur! Ne, të ndarë! — thirri ajo, me një ton indinjate. — Kush do të na ndajë, të lutem? Do ta pësojnë si Miloni!³ Jo, sa të rroj unë, Elen: për asnjë krijesë të vdekshme. Të gjithë Lintonët mbi faqen e dheut mund të shkrihen në hiç, para se të pranoj ta braktis Hithklifin. Oh, s’është kjo që kam ndër mend, s’është kjo që dua të them! S’do të bëhesha zonja Linton, po të më kërkohej një çmim i tillë! Ai do të jetë për mua po aq sa ka qenë gjithë jetën. Edgari duhet ta shkundë antipatinë e tij dhe ta durojë të paktën. Do ta durojë, kur t’i marrë vesh ndjenjat e mia të vërteta për të. Neli, e shoh tani, ti më ke për një egoiste të mjerë; por a s’të ka shkuar kurrë ndër mend që, po të martoheshim Hithklifi dhe unë, do të ishim lypsarë? Ndërsa, po të martohem me Lintonin, mund ta ndihmoj Hithklifin të ngrihet dhe ta nxjerr nga pushteti i tim vëllai.

— Me të hollat e burrit tënd, zonjusha Katerina? — e pyeta. — Do ta shohësh që s’është aq i epshëm sa e llogarit; dhe, ndonëse mezi jam e zonja të gjykoj, më duket se kjo është arsyeja më e keqe që ke dhënë deri tani për t’u bërë gruaja e Lintonit të ri.

— Nuk është, — ma ktheu ajo, — është më e mira! Të tjerat ishin për të kënaqur tekat e mia; dhe për hatër të Edgarit, gjithashtu, për ta kënaqur atë. Kjo është për hatër të atij që përmban në veten e tij ndjenjat e mia për Edgarin dhe për veten time. S’mund ta shpreh; por me siguri ti dhe të gjithë e keni idenë se ka, ose duhet të ketë, një ekzistencë tuajën përtej jush. Ç’dobi do të kishte krijimi im, po të isha krejt e përmbajtur këtu? Mjerimet e mia të mëdha në këtë botë kanë qenë mjerimet e Hithklifit, dhe i kam ndjekur e i kam ndier secilin që në fillim; mendimi im i madh në jetë është ai vetë. Po të zhdukej gjithçka tjetër e të mbetej ai, unë do të vazhdoja të ekzistoja; dhe, po të mbetej gjithçka tjetër e të asgjësohej ai, Gjithësia do të më bëhej një e huaj e madhe. S’do të më dukej se jam pjesë e saj. Dashuria ime për Lintonin është si gjethet në pyll. Koha do ta ndryshojë, e di mirë, siç i ndryshon dimri pemët. Dashuria ime për Hithklifin u ngjan shkëmbinjve të përjetshëm poshtë tyre: burim i një kënaqësie të vogël që duket, por i domosdoshëm. Neli, unë jam Hithklifi! Ai është gjithmonë, gjithmonë në mendjen time; jo si një kënaqësi, ashtu siç s’jam gjithmonë kënaqësi as unë për veten time, por si vetë qenia ime. Ndaj mos fol më për ndarjen tonë: është e pamundur; dhe…

U ndal dhe e fshehu fytyrën në palat e fustanit tim; por unë ia tërhoqa me forcë. S’kisha më durim me marrëzinë e saj!

— Po të mund të nxjerr ndonjë kuptim nga marrëzitë e tua, zonjushë, — i thashë, — ato vetëm më bindin se ti s’i di detyrat që merr përsipër duke u martuar; ose përndryshe, se je një vajzë e ligë, pa parime. Por mos më mundo më me të fshehta. S’premtoj t’i ruaj.

— Këtë do ta ruash? — pyeti ajo me ankth.

— Jo, s’premtoj, — përsërita unë.

Ajo ishte gati të ngulmonte, kur hyrja e Jozefit e mbylli bisedën tonë; dhe Katerina e çoi karrigen në një qoshe dhe e mbajti Heretonin në prehër, ndërsa unë bëja darkën.

Pasi u gatua, shoku im shërbëtor dhe unë nisëm të grindeshim se kush do t’i çonte pak zotit Hindli; dhe s’u morëm vesh gjersa gati u ftoh gjithçka. Atëherë ramë dakord ta linim të kërkonte vetë, po të donte, sepse kishim frikë sidomos të dilnim para tij kur kishte ndenjur pak kohë vetëm.

— E si s’ka ardhur ende nga ara ai hiç, në këtë orë? Ç’po bën? Përtac i madh! — pyeti plaku, duke kërkuar me sy Hithklifin.

— Do ta thërras unë, — iu përgjigja. — Është në hambar, s’kam dyshim.

Shkova dhe e thirra, por s’mora përgjigje. Kur u ktheva, i pëshpërita Katerinës se ai e kishte dëgjuar një pjesë të mirë të asaj që kishte thënë, isha e sigurt; dhe i tregova si e pashë që doli nga kuzhina mu kur ajo po ankohej për sjelljen e të vëllait ndaj tij.

Ajo u hodh përpjetë e tmerruar fare, e flaku Heretonin mbi stol dhe vrapoi ta kërkonte vetë mikun e saj, pa marrë kohë të mendonte pse ishte kaq e trazuar, a si do ta kishin prekur atë fjalët e saj.

Mungoi aq gjatë, sa Jozefi propozoi të mos prisnim më. Me dinakëri mori me mend se ata po rrinin larg që të mos e dëgjonin bekimin e tij të gjatë. Ishin „aq të ligj sa për çdo sjellje të ndyrë“, pohoi ai. Dhe për ta shtoi atë natë një lutje të veçantë te çerek ore lutjesh të zakonshme para bukës, dhe do t’i kishte ngjitur edhe një tjetër në fund të falënderimit, po të mos e kishte ndërprerë zonja e tij e re me një urdhër të nxituar: të vraponte poshtë rrugës dhe, kudo që të kishte shkuar Hithklifi, ta gjente e ta kthente menjëherë!

— Dua t’i flas, dhe duhet t’i flas para se të ngjitem lart, — tha ajo. — Dhe porta është e hapur; ai është diku ku s’dëgjon, sepse s’m’u përgjigj, ndonëse thirra nga maja e vathës sa më fort që munda.

Në fillim Jozefi kundërshtoi; por ajo ishte tepër e vendosur për të duruar kundërshtim; dhe më në fund ai vuri kapelën në kokë dhe doli duke mërmëritur.

Ndërkohë, Katerina ecte poshtë e lart nëpër dhomë, duke thirrur:

— Çuditem ku është; çuditem ku mund të jetë! Ç’thashë, Neli? Kam harruar. Mos u mërzit nga humori im i keq këtë pasdite? E dashur! Më thuaj ç’kam thënë që ta hidhëroj! Sa do të doja të vinte. Sa do të doja!

— Sa zhurmë për asgjë! — thirra unë, ndonëse isha disi e shqetësuar vetë. — Sa pak gjë të tremb! S’është ndonjë arsye e madhe për t’u alarmuar që Hithklifi bën një shëtitje në hënë nëpër shqopishte, ose rri shtrirë në plevicë, tepër i nxirë për të na folur. Vë bast se është fshehur atje. Do ta shohësh si do ta nxjerr nga strofka!

Dola ta kërkoja sërish; përfundimi qe zhgënjim, dhe kërkimi i Jozefit mbaroi njësoj.

— Ai djalë bëhet gjithnjë e më i keq! — vërejti ai kur hyri. — E ka lënë portën të hapur fare, dhe poni i zonjushës ka shkelur dy brazda me grurë dhe ka çapitur tejpërtej, drejt e në livadh! Po hajde, i zoti nesër do ta bëjë kërdinë, dhe mirë do të bëjë. Ai është vetë durimi me këto krijesa të shkujdesura e të ndyra; vetë durimi është! Por s’do të jetë gjithmonë kështu: do ta shihni, të gjithë! S’duhet ta nxirrni nga mendtë kot!

— E gjete Hithklifin, gomar? — e ndërpreu Katerina. — E kërkove, siç të urdhërova?

— Më mirë do të kisha kërkuar kalin, — u përgjigj ai. — Do të kishte më shumë mend. Por s’mund të kërkoj as kalë, as njeri në një natë si kjo, të zezë si oxhaku! Dhe Hithklifi s’është djalë që vjen kur fishkëllej unë; ndoshta me ty s’do të bëjë aq shumë sikur s’dëgjon!

Ishte vërtet mbrëmje shumë e errët për verë: retë dukej se do të sillnin bubullima, dhe unë thashë se ishte më mirë të uleshim të gjithë: shiu që po vinte me siguri do ta sillte në shtëpi pa telashe të tjera.

Megjithatë, Katerina s’pranonte ta bindje të qetësohej. Endej tutje-tëhu, nga porta te dera, në një trazim që s’i jepte prehje; dhe më në fund zuri vend përgjithmonë në njërën anë të murit, pranë rrugës; ku, pa ua vënë veshin qortimeve të mia, bubullimës që gjëmonte e pikave të mëdha që nisën të spërkatnin rreth saj, rrinte duke thirrur herë pas here, pastaj duke dëgjuar, pastaj duke qarë me të madhe. Ia kalonte Heretonit, a cilitdo fëmijë, në një shpërthim të mirë vaji me pasion.

Aty nga mesnata, ndërsa ne ende rrinim zgjuar, stuhia erdhi duke gjëmuar mbi Lartësitë me gjithë tërbimin. Kishte një erë të dhunshme, si edhe bubullima, dhe njëra a tjetra çau një pemë në qoshe të ndërtesës; një degë e madhe ra mbi çati dhe rrëzoi një pjesë të oxhakut të lindjes, duke derdhur një rrëmujë gurësh e bloze në zjarrin e kuzhinës.

Menduam se kishte rënë rrufeja në mes tonë, dhe Jozefi u hodh në gjunjë, duke iu lutur Zotit të kujtonte patriarkët Noe dhe Lot, dhe, si në kohët e shkuara, t’i kursente të drejtët, edhe pse i godiste të pabesët. Edhe unë ndjeva diçka si të ishte një gjykim edhe për ne. Jona,⁴ në mendjen time, ishte zoti Ernshou, dhe ia tunda dorezën e strofkës për t’u siguruar nëse ishte ende gjallë. Ai m’u përgjigj mjaft qartë, në një mënyrë që e bëri shokun tim të bërtiste më fort se më parë se duhej bërë një dallim i madh mes shenjtorëve si ai dhe mëkatarëve si i zoti. Por rrëmuja kaloi pas njëzet minutash, dhe na la të gjithëve pa të keq, veç Ketit, që u qull krejt për kokëfortësinë e saj, sepse s’pranoi të strehohej dhe rrinte pa kapelë e pa shall që të mblidhte sa më shumë ujë me flokë e me rroba.

Hyri brenda dhe u shtri mbi stol, e qullur siç ishte, me fytyrë nga mbështetësja e me duart përpara saj.

— Hë, zonjushë! — thirra unë, duke e prekur në sup. — S’ke vendosur të vdesësh, apo jo? E di sa është ora? Dymbëdhjetë e gjysmë. Hajde! Hajde në shtrat; s’ka kuptim ta presësh më atë djalë budalla: do të ketë shkuar në Gimerton, dhe tani do të rrijë atje. E merr me mend se s’do të rrinim zgjuar për të gjer në këtë orë; të paktën, e merr me mend se vetëm zoti Hindli do të ishte zgjuar; dhe s’do që t’ia hapë derën i zoti.

— Jo, jo, s’është në Gimerton! — tha Jozefi. — S’do të çuditesha po të ishte në fund të ndonjë gropë moçali. Kjo vizitë e Zotit s’ishte kot, dhe do të të këshilloja të kesh kujdes, zonjushë: mund të jesh ti e radhës. Falënderoni Qiellin për të gjitha! Gjithçka bashkëvepron për të mirën e atyre që janë të zgjedhurit, të veçuar nga plehrat!⁵ E dini ç’thotë Shkrimi…

Dhe nisi të citonte disa vargje, duke na treguar kapitujt dhe vargjet ku mund t’i gjenim.

Pasi iu luta kot vajzës kokëfortë të ngrihej e t’i hiqte rrobat e lagura, e lashë atë duke predikuar dhe këtë duke u dridhur, dhe shkova të flija me Hereton e vogël, që flinte aq rëndë sikur të flinin të gjithë rreth tij.

E dëgjova Jozefin të lexonte edhe një copë herë; pastaj dallova hapin e tij të ngadaltë nëpër shkallë, e pastaj më zuri gjumi.

Kur zbrita, pak më vonë se zakonisht, pashë, nga rrezet e diellit që depërtonin nëpër të çarat e kanatave, që zonjusha Katerina ishte ende ulur pranë oxhakut. Edhe dera e shtëpisë ishte gjysmë e hapur; drita hynte nga dritaret e pambyllura; Hindli kishte dalë dhe qëndronte në vatrën e kuzhinës, i rraskapitur e i përgjumur.

— Ç’ke, Keti? — po thoshte ai kur hyra. — Dukesh e zymtë si këlysh i mbytur. Pse je kaq e lagur dhe e zbehtë, bijë?

— U laga, — u përgjigj ajo pa qejf, — dhe kam ftohtë, kaq.

— Oh, sa e prapë që është! — thirra unë, kur pashë që i zoti ishte mjaft esëll. — U qull në rrebeshin e mbrëmshëm, dhe ja ku ka ndenjur gjithë natën, dhe s’munda ta bindja të lëvizte.

Zoti Ernshou na vështroi i habitur. „Gjithë natën,“ përsëriti ai. „Ç’e mbajti zgjuar? S’kishte frikë nga bubullima, sigurisht? Ajo mbaroi para disa orësh.“

Asnjëra prej nesh s’donte ta përmendte mungesën e Hithklifit, për sa kohë mund ta fshihnim; kështu që u përgjigja se s’e dija si i kishte shkrepur të rrinte zgjuar; dhe ajo s’tha asgjë.

Mëngjesi ishte i freskët e i ftohtë; e hapa dritaren me kafaz, dhe shpejt dhoma u mbush me aroma të ëmbla nga kopshti; por Katerina më thirri e mërzitur:

— Elen, mbylle dritaren. Po ngrij! — Dhe dhëmbët i kërcisnin, ndërsa mblidhej më afër hirit gati të shuar.

— Është e sëmurë, — tha Hindli, duke ia kapur kyçin. — Mendoj se kjo është arsyeja që s’donte të shkonte në shtrat. Dreqi ta marrë! S’dua të kem telashe me sëmundje të tjera këtu. Ç’të çoi në shi?

— Vrapon pas djemve, si gjithmonë! — kërciti Jozefi, duke gjetur rastin, nga ngurrimi ynë, ta fuste gjuhën e tij të ligë.

— Po të isha në vendin tënd, zotëri, do t’ua përplasja derën në fytyrë të gjithëve, të mëdhenj e të vegjël! S’kalon asnjë ditë që ti mungon, pa ardhur këtu tinëz ai maçok i Lintonit; dhe zonjusha Neli, ajo është vajzë e mirë! Ajo rri në kuzhinë e të përgjon ty; dhe sa hyn ti nga njëra derë, ai del nga tjetra. E pastaj, zonja jonë e madhe shkon e bën dashuri nga ana e saj! Sjellje e bukur, të fshihesh nëpër ara pas mesnate me atë djall cigan të ndyrë e të tmerrshëm, Hithklifin! Ata kujtojnë se unë jam i verbër; por s’jam, aspak! E pashë Lintonin e ri edhe kur erdhi, edhe kur iku, dhe të pashë edhe ty (duke ia drejtuar fjalimin mua). Ti, shtrigë e ndyrë që s’vlen asgjë! Hidheshe e futeshe me vrap në shtëpi, sapo dëgjoje këmbët e kalit të zotit që kërcisnin përpjetë rrugës.

— Pusho, spiun! — thirri Katerina. — Mos u bëj i pacipë para meje! Edgar Lintoni erdhi dje rastësisht, Hindli; dhe unë i thashë të ikte, sepse e dija që s’do të të pëlqente ta takoje ashtu siç ishe.

— Gënjen, Keti, pa dyshim, — iu përgjigj i vëllai, — dhe je një budallaqe e mallkuar! Por lëre Lintonin tani për tani. Më thuaj, a s’ishe me Hithklifin mbrëmë? Thuaj të vërtetën tani. S’ke pse ke frikë se mos i bën keq: ndonëse e urrej si gjithmonë, para pak kohësh më bëri një nder që do të ma bëjë ndërgjegjen të ndjeshme po t’ia thyej qafën. Që ta shmang këtë, do ta përzë qysh këtë mëngjes; dhe pasi të ketë ikur, ju këshilloj të gjithëve të hapni sytë: do të kem edhe më shumë humor për ju!

— S’e pashë fare Hithklifin mbrëmë, — u përgjigj Katerina, duke nisur të ngashërente me hidhërim. — Dhe po ta nxjerrësh nga shtëpia, do të shkoj me të. Por ndoshta s’do ta kesh kurrë rastin; ndoshta ka ikur. — Këtu shpërtheu në një dhimbje të papërmbajtur, dhe pjesa tjetër e fjalëve iu bë e pakuptueshme.

Hindli derdhi mbi të një vërshim fyerjesh përbuzëse dhe i tha të shkonte menjëherë në dhomën e saj, përndryshe do t’i jepte arsye të qante! E detyrova të bindej; dhe s’do ta harroj kurrë ç’skenë bëri kur arritëm në dhomën e saj. Më tmerroi: kujtova se po çmendej, dhe iu luta Jozefit të vraponte për mjekun.

Doli se ishte fillimi i jermit: zoti Keneth, sapo e pa, tha se ishte rëndë: kishte ethe.

I mori gjak dhe më tha ta mbaja me hirrë e me qull uji, dhe të kisha kujdes të mos hidhej nga shkallët a nga dritarja; pastaj iku, se kishte mjaft punë në famulli, ku largësia e zakonshme nga një shtëpi në tjetrën ishte dy a tri milje.

Ndonëse s’mund të them që isha infermiere e butë, dhe Jozefi e i zoti s’ishin më të mirë; dhe ndonëse e sëmura jonë ishte aq e mërzitshme e kokëfortë sa mund të jetë një e sëmurë, ajo e kapërceu.

Zonja Linton plakë na vizitoi disa herë, sigurisht; i vuri gjërat në rregull, na qortoi e na urdhëroi të gjithëve; dhe, kur Katerina po përmirësohej, ngulmoi ta merrte me vete në Thrashkros Grejnxh; dhe për këtë çlirim i ishim shumë mirënjohës. Por zonja e shkretë pati arsye të pendohej për mirësinë e saj: ajo dhe i shoqi u zunë të dy nga ethet dhe vdiqën brenda pak ditësh njëri pas tjetrit.

Zonja jonë e re u kthye te ne më e pacipë, më gjaknxehtë e më kryelartë se kurrë. Për Hithklifin s’ishte dëgjuar më asgjë që nga mbrëmja e stuhisë; dhe një ditë, kur ajo më kishte acaruar jashtë mase, pata fatkeqësinë t’ia hidhja asaj fajin e zhdukjes së tij (dhe në të vërtetë, atje e kishte vendin, siç e dinte mirë). Që nga ajo kohë, për disa muaj, ajo pushoi së foluri me mua, veç si me një shërbyese të thjeshtë. Edhe Jozefi ra në ndalim: ai donte ta thoshte mendimin e vet dhe t’i mbante leksione njësoj sikur të ishte vajzë e vogël; kurse ajo e quante veten grua, dhe zonjën tonë; dhe mendonte se sëmundja e fundit i jepte të drejtën ta trajtonin me kujdes. Pastaj, mjeku kishte thënë se ajo s’do ta duronte dot shumë kundërshtimin, se duhej bërë ç’donte ajo; dhe në sytë e saj ishte jo më pak se vrasje që dikush të merrte guximin ta kundërshtonte.

Nga zoti Ernshou dhe shokët e tij rrinte larg; dhe i vëllai, i mësuar nga Kenethi dhe nga kërcënimet serioze të një krize që shpesh i shoqëronte tërbimet e saj, i lejonte gjithçka që i pëlqente të kërkonte, dhe zakonisht shmangej t’ia acaronte natyrën e zjarrtë. Ishte paksa tepër i butë në plotësimin e tekave të saj; jo nga dashuria, por nga krenaria: dëshironte me gjithë shpirt ta shihte t’i sillte nder familjes me një lidhje me Lintonët, dhe, për sa kohë që ajo e linte rehat atë, mund të na shkelte si skllevër, aq i bënte atij!

Edgar Lintoni, si shumë të tjerë para tij e pas tij, ishte i magjepsur; dhe e kujtoi veten njeriun më të lumtur në botë ditën që e shpuri në kapelën e Gimertonit, tri vjet pas vdekjes së të atit.

Shumë kundër dëshirës sime, më bindën ta lija Lartësitë e Stuhishme e ta shoqëroja këtu. Hereton i vogël ishte gati pesë vjeç, dhe sapo kisha nisur t’i mësoja shkronjat. U ndamë me trishtim; por lotët e Katerinës qenë më të fortë se tanët. Kur nuk pranova të shkoja, dhe kur ajo pa se lutjet e saj s’më lëviznin, shkoi e u ankua te i shoqi e te i vëllai. I pari më ofroi një rrogë bujare; i dyti më urdhëroi t’i mblidhja plaçkat: s’donte gra në shtëpi, tha, tani që s’kishte zonjë; dhe sa për Heretonin, do ta merrte në dorë prifti, me kohë. Kështu, më mbeti vetëm një zgjedhje: të bëja siç më urdhëronin. I thashë të zotit se po i hiqte qafe gjithë njerëzit e ndershëm vetëm për t’u rrënuar pak më shpejt; e putha Heretonin për lamtumirë; dhe që atëherë ai është bërë i huaj; dhe është shumë e çuditshme ta mendosh, por s’kam dyshim se e ka harruar krejt Elen Dinin, dhe që dikur ka qenë për të më shumë se gjithë bota, dhe ajo për të!

Në këtë pikë të historisë së saj, shërbyesja hodhi rastësisht sytë nga ora mbi oxhak; dhe u habit kur pa që akrepi i minutave tregonte një e gjysmë. S’donte as ta dëgjonte të rrinte edhe një sekondë më shumë. Në të vërtetë, edhe unë isha i prirë ta shtyja vazhdimin e rrëfimit të saj; dhe tani që ajo ka shkuar të pushojë, e unë kam medituar edhe një a dy orë, do ta mbledh guximin të shkoj edhe unë, pavarësisht nga përtacia që më dhemb në kokë e në gjymtyrë.

Shënime

1. Vargje nga një baladë e vjetër skoceze, ku një nënë e vdekur dëgjon nga varri fëmijët e saj jetimë që qajnë. ↩︎

2. Vajza njëzet e dy vjeçe është vetë Neli; Katerina është rreth pesëmbëdhjetë vjeç. ↩︎

3. Miloni i Krotonit: mundës i famshëm grek i shekullit VI p.e.s. Sipas legjendës, u përpoq të çante me duar një trung peme, trungu iu mbyll mbi duar, dhe e hëngrën ujqërit. ↩︎

4. Jona: profeti që iku nga urdhri i Zotit; kur Zoti dërgoi një stuhi mbi anijen ku ishte, marinarët e hodhën në det (Jona 1). Prandaj „Jona“ quhet ai që sjell fatkeqësi për të tjerët. ↩︎

5. Jozefi shtrembëron një varg të Palit: „Gjithçka bashkëvepron për të mirë të atyre që e duan Perëndinë“ (Romakëve 8:28). ↩︎