Kapitulli X · Lartësitë e stuhishme

Sa hyrje e bukur në jetën e vetmitarit! Katër javë mundimi, përpëlitjesh e sëmundjeje! Oh, këto erëra të ftohta e këta qiej të hidhur të veriut, këto rrugë që s’kalohen dhe këta kirurgë fshati që s’ngutin kurrë! Dhe, oh, kjo mungesë e fizionomisë njerëzore, dhe, më e keqja nga të gjitha, njoftimi i tmerrshëm i Kenethit se s’duhet ta pres të dal jashtë para pranverës!

Zoti Hithklif sapo më nderoi me një vizitë. Rreth shtatë ditë më parë më dërgoi një palë pula të egra,¹ të fundit të stinës. Maskara! S’është krejt i pafajshëm për këtë sëmundjen time; dhe kisha shumë qejf t’ia thosha. Por, medet! Si mund ta fyeja një njeri që pati aq mëshirë sa të rrinte një orë të mirë pranë shtratit tim dhe të fliste për gjë tjetër veç pilulave e shurupeve, fshikëzave e shushunjave?

Ky është një çast mjaft i qetë. Jam tepër i dobët për të lexuar, e megjithatë ndiej sikur mund të shijoja diçka interesante. Pse të mos e thërras zonjën Din ta mbarojë historinë? I mbaj mend ngjarjet kryesore, deri aty ku kishte arritur. Po, më kujtohet se heroi i saj kishte ikur dhe për tre vjet s’u dëgjua më gjë për të; dhe heroina u martua. Do t’i bie ziles; ajo do të gëzohet kur të shohë se jam në gjendje të bisedoj gazmor.

Zonja Din erdhi.

— Edhe njëzet minuta, zotëri, dhe duhet të pini ilaçin, — nisi ajo.

— Tutje, tutje me të! — iu përgjigja. — Unë dua të kem…

— Doktori thotë se duhet t’i lini pluhurat.

— Me gjithë zemër! Mos më ndërprit. Eja, ulu këtu. Mbaji gishtat larg asaj falange të hidhur shishkash. Nxirre thurjen nga xhepi; ja, ashtu; tani vazhdoje historinë e zotit Hithklif nga aty ku e le, gjer në ditët e sotme. E mbaroi arsimin në kontinent dhe u kthye zotëri? Apo zuri një vend sizari² në kolegj? Apo iku në Amerikë dhe fitoi nderime duke derdhur gjakun e atdheut të tij birësues?³ Apo bëri pasuri më shpejt, nëpër rrugët e mëdha të Anglisë?

— Mund të ketë bërë pak nga të gjitha këto zanate, zoti Lokvud; por s’mund të jap fjalën për asnjërin. E thashë më parë se s’e di si i fitoi të hollat; as nuk e di me ç’mjete e ngriti mendjen nga padija e egër ku ishte zhytur; por, me lejen tuaj, do të vazhdoj në mënyrën time, po të mendoni se do t’ju zbavitë e s’do t’ju lodhë. Ndiheni më mirë këtë mëngjes?

— Shumë.

— Lajm i mirë. E solla zonjushën Katerina dhe veten time te Thrashkros Grejnxhi; dhe, për zhgënjimin tim të këndshëm, ajo u soll pafundësisht më mirë nga ç’guxoja ta prisja. Dukej gati tepër e dhënë pas zotit Linton; dhe edhe të motrës së tij i tregonte shumë dashuri. Të dy kujdeseshin shumë për rehatinë e saj, sigurisht. S’ishte ferra që përkulej para dorëzonjave, por dorëzonjat që e përqafonin ferrën. S’kishte lëshime të ndërsjella: njëra qëndronte drejt, dhe të tjerat i nënshtroheshin; dhe kush mund të jetë i lig e zemërak, kur s’ndesh as kundërshtim, as shpërfillje?

Vura re se zoti Edgar kishte një frikë të rrënjosur thellë mos ia prishte humorin. Ia fshihte; por, po të më dëgjonte ndonjëherë t’i përgjigjesha ashpër, a të shihte ndonjë shërbëtor tjetër të vrenjtej për ndonjë urdhër të saj prej sundimtareje, e tregonte shqetësimin me një vrenjtje pakënaqësie që s’i errësohej kurrë për hesap të vet. Shumë herë më foli rreptë për paturpësinë time; dhe pohoi se as goditja e një thike s’mund t’i shkaktonte dhimbje më të madhe nga ajo që vuante kur shihte zonjën e tij të mërzitur.

Që të mos e hidhëroja një zot të mirë, mësova të isha më pak gjaknxehtë; dhe për gjysmë viti baruti mbeti i padëmshëm si rëra, sepse s’iu afrua asnjë zjarr ta shpërthente. Katerina kishte, herë pas here, periudha zymtësie e heshtjeje; i shoqi i respektonte me një heshtje dashamirëse, duke ia vënë ato një ndryshimi në trupin e saj, të shkaktuar nga sëmundja e rrezikshme, sepse më parë s’e kishte zënë kurrë mërzia. Kthimin e diellit ai e priste me një diell që i përgjigjej. Besoj se mund të pohoj që ata e zotëronin vërtet një lumturi të thellë e në rritje.

Mbaroi. Hë mirë, në fund të fundit duhet të jemi secili për vete; të butët e bujarët janë thjesht egoistë me më shumë të drejtë se sunduesit; dhe mbaroi kur rrethanat bënë që secili ta ndiente se interesi i njërit s’ishte gjëja kryesore në mendimet e tjetrit.

Në një mbrëmje të butë shtatori, po vija nga kopshti me një shportë të rëndë me mollë që kisha mbledhur. Kishte rënë muzgu, dhe hëna shikonte mbi murin e lartë të oborrit, duke bërë që hije të paqarta të fshiheshin nëpër qoshet e pjesëve të shumta të ndërtesës që dilnin përjashta. E vura barrën mbi shkallët e shtëpisë pranë derës së kuzhinës dhe ndenja pak të pushoja e të thithja edhe disa frymë nga ajri i butë e i ëmbël; i kisha sytë te hëna e shpinën nga hyrja, kur dëgjova një zë pas meje që thoshte:

— Neli, ti je?

Ishte një zë i thellë, me ton të huaj; e megjithatë, kishte diçka në mënyrën si e shqiptonte emrin tim që e bënte të tingëllonte i njohur. U ktheva të shihja kush fliste, me frikë, sepse dyert ishin të mbyllura dhe s’kisha parë njeri kur iu afrova shkallëve.

Diçka lëvizi në portik; dhe, duke iu afruar, dallova një burrë të gjatë, të veshur me rroba të errëta, me fytyrë e flokë të errët. Ishte mbështetur pas anës dhe i mbante gishtat mbi shulin e derës, sikur të kishte ndër mend ta hapte vetë.

— Kush mund të jetë? — mendova. — Zoti Ernshou? Oh, jo! Zëri s’i ngjan aspak të tijit.

— Kam pritur këtu një orë, — vazhdoi ai, ndërsa unë vazhdoja ta vështroja, — dhe gjatë gjithë asaj kohe gjithçka përreth ka qenë e heshtur si vdekja. S’guxova të hyj. S’më njeh? Shiko, s’jam i huaj!

Një rreze i ra mbi tipare: faqet ishin të verdhëzbehta e gjysmë të mbuluara me favoritë të zinj; vetullat të ngrysura, sytë të futur thellë e të veçantë. I kujtova sytë.

— Ç’thua! — thirra unë, pa ditur nëse duhej ta shihja si një vizitor nga kjo botë, dhe ngrita duart e habitur. — Ç’thua! U ktheve? Je vërtet ti? Je?

— Po, Hithklifi, — m’u përgjigj ai, duke e kaluar vështrimin nga unë te dritaret, që pasqyronin një duzinë hënash që vezullonin, por nga brenda s’tregonin asnjë dritë. — Janë në shtëpi? Ku është ajo? Neli, s’je e gëzuar; s’ke pse trazohesh kaq shumë. Është këtu? Fol! Dua t’i them vetëm një fjalë asaj, zonjës tënde. Shko e thuaj që e kërkon dikush nga Gimertoni.

— Si do ta presë? — thirra unë. — Ç’do të bëjë? Mua më ka shastisur befasia; atë do ta nxjerrë nga mendtë! Dhe je vërtet Hithklifi? Por sa ke ndryshuar! Jo, s’kuptohet fare. Mos ke qenë ushtar?

— Shko e çoja porosinë time, — më ndërpreu ai me padurim. — Jam në ferr gjersa ta bësh!

Ai ngriti shulin, dhe unë hyra; por, kur arrita te salloni ku ishin zoti dhe zonja Linton, s’munda ta bindja veten të shkoja më tej.

Më në fund, vendosa të gjeja një shkak, t’i pyesja nëse donin t’u ndizja qirinjtë, dhe e hapa derën.

Ishin ulur bashkë pranë një dritareje, kanati i së cilës ishte hapur gjer pas murit, dhe përtej pemëve të kopshtit e parkut të egër e të gjelbër shihej lugina e Gimertonit, me një varg të gjatë mjegulle që dredhonte gati gjer në majë të saj (sepse, sapo e kalon kapelën, siç mund ta keni vënë re, kanali që zbret nga kënetat bashkohet me një përrua që ndjek kthesën e grykës). Lartësitë e Stuhishme ngriheshin mbi këtë avull të argjendtë; por shtëpia jonë e vjetër s’dukej: ajo zbret disi poshtë në anën tjetër.

Edhe dhoma, edhe ata që ishin brenda, edhe pamja që vështronin, dukeshin mrekullisht të qeta. Ngurrova ta kryeja porosinë: dhe vërtet po largohesha pa e thënë, pasi bëra pyetjen për qirinjtë, kur ndjenja e marrëzisë sime më detyroi të kthehesha e të mërmërisja:

— Ju kërkon dikush nga Gimertoni, zonjë.

— Ç’do? — pyeti zonja Linton.

— S’e pyeta, — iu përgjigja.

— Mirë, mbylli perdet, Neli, — tha ajo, — dhe sill çajin. Kthehem menjëherë.

Ajo doli nga dhoma; zoti Edgar pyeti pa interes se kush ishte.

— Dikush që zonja s’e pret, — iu përgjigja. — Ai Hithklifi, e mbani mend, zotëri, që jetonte te zoti Ernshou.

— Ç’thua, cigani, argati? — thirri ai. — Pse s’ia the këtë Katerinës?

— Shët! S’duhet ta quani me këto emra, zotëri, — i thashë. — Ajo do të hidhërohej shumë po t’ju dëgjonte. Gati iu thye zemra kur ai iku; mendoj se kthimi i tij do të jetë festë e madhe për të.

Zoti Linton shkoi te një dritare në anën tjetër të dhomës që shikonte nga oborri. E hapi dhe u përkul jashtë. Mendoj se ata ishin poshtë, sepse ai thirri shpejt:

— Mos rri aty, e dashur! Fute brenda personin, po të jetë ndonjë njeri i veçantë.

Pas pak, dëgjova kërcitjen e shulit, dhe Katerina fluturoi lart nëpër shkallë, pa frymë dhe e egër, tepër e ngazëllyer për të treguar gëzim; në të vërtetë, nga fytyra e saj më shumë do të merrje me mend ndonjë fatkeqësi të tmerrshme.

— Oh, Edgar, Edgar! — tha ajo me gulçim, duke i hedhur krahët rreth qafës. — Oh, Edgar, i dashur! Hithklifi u kthye; po, u kthye! — Dhe e shtrëngoi aq fort sa ia zuri frymën.

— Mirë, mirë, — thirri i shoqi me inat, — mos më mbyt për këtë! S’më është dukur kurrë ndonjë thesar kaq i mrekullueshëm. S’ka pse të çmendesh!

— E di që s’të pëlqente, — iu përgjigj ajo, duke e përmbajtur pak vrullin e gëzimit. — E megjithatë, për hatrin tim, duhet të jeni miq tani. T’i them të ngjitet lart?

— Këtu, — tha ai, — në sallon?

— E ku tjetër? — pyeti ajo.

Ai dukej i mërzitur dhe propozoi kuzhinën si vend më të përshtatshëm për të.

Zonja Linton e vështroi me një shprehje qesharake, gjysmë e zemëruar, gjysmë duke qeshur me nazet e tij.

— Jo, — shtoi ajo pas pak, — s’mund të rri në kuzhinë. Shtro dy tryeza këtu, Elen: njërën për të zotin tënd dhe për zonjushën Izabela, se janë zotërinj; tjetrën për Hithklifin dhe për mua, se jemi nga shtresat e ulëta. A të pëlqen kështu, i dashur? Apo duhet të ndez zjarr gjetiu? Po qe kështu, jep urdhër. Unë po vrapoj poshtë ta mbaj mysafirin. Kam frikë se gëzimi është tepër i madh për të qenë i vërtetë!

Ishte gati të vërsulej sërish, por Edgari e ndali.

— Ti thuaji të ngjitet, — tha ai, duke m’u drejtuar mua, — dhe ti, Katerinë, përpiqu të gëzohesh pa u bërë qesharake! S’ka pse ta shohë gjithë shtëpia si e pret një shërbëtor të arratisur si vëlla.

Zbrita dhe e gjeta Hithklifin duke pritur nën portik, dukshëm duke pritur një ftesë për të hyrë. Më ndoqi pa harxhuar fjalë, dhe unë e futa para zotit dhe zonjës, faqet e skuqura të të cilëve tregonin shenja të një bisede të nxehtë. Por faqet e zonjës u ndezën nga një ndjenjë tjetër kur miku i saj u duk te dera: u hodh përpara, ia kapi të dyja duart dhe e çoi te Lintoni; e pastaj i kapi gishtat ngurrues të Lintonit dhe ia shtrëngoi në dorën e tjetrit.

Tani që shihej plotësisht në dritën e zjarrit e të qirinjve, u habita më shumë se kurrë kur pashë shndërrimin e Hithklifit. Ishte bërë një burrë i gjatë, atletik, i ndërtuar mirë, pranë të cilit zotëria im dukej fare i hollë e si djalosh. Qëndrimi i tij i drejtë të linte të mendoje se kishte qenë në ushtri. Fytyra e tij ishte shumë më e pjekur se e zotit Linton në shprehje e në vendosmërinë e tipareve; dukej e zgjuar dhe s’ruante asnjë shenjë të poshtërimit të dikurshëm. Një egërsi gjysmë e qytetëruar fshihej ende nën vetullat e ulura e në sytë plot zjarr të zi, por ishte e zbutur; dhe sjellja e tij ishte madje dinjitoze, krejt e zhveshur nga ashpërsia, ndonëse tepër e rreptë për të qenë e hijshme.

Habia e zotërisë tim ishte sa e imja, ose më e madhe: ndenji një minutë pa ditur si t’i drejtohej argatit, siç e kishte quajtur; Hithklifi ia lëshoi dorën e hollë dhe qëndroi duke e vështruar ftohtë gjersa ai të vendoste të fliste.

— Uluni, zotëri, — tha ai më në fund. — Zonja Linton, duke kujtuar kohët e vjetra, do që t’ju bëj një pritje të përzemërt; dhe, sigurisht, më vjen mirë kur ndodh diçka që i pëlqen asaj.

— Edhe mua, — u përgjigj Hithklifi, — sidomos po të jetë diçka ku kam edhe unë pjesë. Do të rri me qejf një a dy orë.

U ul përballë Katerinës, e cila i mbante sytë të ngulur mbi të, sikur të kishte frikë se do të zhdukej po t’i hiqte. Ai s’i ngrinte shpesh të vetët drejt saj: mjaftonte një vështrim i shpejtë herë pas here; por ai i kthente çdo herë, gjithnjë e më i sigurt, gëzimin e pafshehur që e pinte nga sytë e saj.

Ishin tepër të zhytur në gëzimin e tyre të ndërsjellë për t’u ndier në siklet; jo kështu zoti Edgar: ai u zbeh nga inati i pastër, një ndjenjë që arriti kulmin kur zonja e tij u ngrit dhe, duke kaluar qilimin, ia kapi sërish duart Hithklifit dhe qeshi si një që s’është në vete.

— Nesër do të më duket ëndërr! — thirri ajo. — S’do të mund ta besoj që të kam parë, të kam prekur e të kam folur edhe një herë; e megjithatë, Hithklif mizor! s’e meriton këtë pritje. Të mungosh e të heshtësh tre vjet, e të mos më mendosh kurrë!

— Pak më shumë nga ç’më ke menduar ti mua! — murmuriti ai. — E mora vesh martesën tënde, Keti, jo shumë kohë më parë; dhe, ndërsa prisja poshtë në oborr, e mendova këtë plan: vetëm të të shihja edhe një herë fytyrën, një vështrim habie, ndoshta, dhe një kënaqësi të shtirur; pastaj t’i laja hesapet me Hindlin; e pastaj ta parandaloja ligjin duke e ekzekutuar vetë veten. Pritja jote m’i nxori këto mendime nga koka; por ki kujdes të mos më presësh me tjetër fytyrë herën tjetër! Jo, s’do të më përzësh më; të erdhi vërtet keq për mua, apo jo? Hë mirë, kishte arsye. Kam luftuar nëpër një jetë të hidhur që kur të dëgjova zërin për herë të fundit, dhe duhet të më falësh, se luftova vetëm për ty!

— Katerinë, po s’duam të pimë çaj të ftohtë, të lutem eja në tryezë, — e ndërpreu Lintoni, duke u përpjekur ta ruante tonin e zakonshëm dhe një masë të duhur mirësjelljeje. — Zoti Hithklif do të ketë rrugë të gjatë për të bërë, kudo që të flejë sonte; dhe mua më ka marrë etja.

Ajo zuri vendin para enës së çajit; dhe erdhi zonjusha Izabela, e thirrur me zile; pastaj, pasi ua afrova karriget, dola nga dhoma.

Ngrënia mezi zgjati dhjetë minuta. Filxhani i Katerinës s’u mbush asnjëherë: ajo s’mund as të hante, as të pinte. Edgari kishte derdhur çajin në pjatëz dhe mezi kishte gëlltitur ndonjë gllënjkë.

Atë mbrëmje mysafiri i tyre s’e zgjati qëndrimin më shumë se një orë. E pyeta, kur po ikte, nëse po shkonte në Gimerton.

— Jo, te Lartësitë e Stuhishme, — m’u përgjigj ai. — Zoti Ernshou më ftoi kur i shkova këtë mëngjes.

Zoti Ernshou e ftoi atë! Dhe ai i shkoi zotit Ernshou! E bluajta me dhimbje këtë fjali, pasi ai iku. Mos po del pak hipokrit dhe ka ardhur në këto anë për të bërë të këqija nën maskë? mendova. E kisha një parandjenjë në fund të zemrës se do të kishte qenë më mirë të kishte ndenjur larg.

Aty nga mesi i natës, më zgjoi nga gjumi i parë zonja Linton, që rrëshqiti në dhomën time, u ul në buzë të shtratit tim dhe më tërhoqi flokët që të më zgjonte.

— S’mund të pushoj, Elen, — tha ajo, si për t’u shfajësuar. — Dhe dua një krijesë të gjallë që të më mbajë shoqëri në lumturinë time! Edgari është nxirë, sepse unë gëzohem për diçka që atij s’i intereson. S’pranon ta hapë gojën, veç për të thënë fjalë të mërzitura e budallallëqe; dhe pohoi se isha mizore e egoiste që doja të flisja kur ai ishte kaq i sëmurë e i përgjumur. Ai gjen gjithmonë mënyrë të sëmuret me kundërshtimin më të vogël! I thashë ca fjalë lavdërimi për Hithklifin, dhe ai, ose nga dhimbja e kokës, ose nga një pickim zilie, nisi të qante; kështu që u ngrita dhe e lashë.

— Ç’dobi ka t’ia lavdërosh Hithklifin? — iu përgjigja. — Që kur ishin djem e kishin inat njëri-tjetrin, dhe Hithklifi do ta urrente po aq ta dëgjonte atë të lavdërohej: kjo është natyra njerëzore. Lëre zotin Linton rehat për të, po s’deshe një grindje të hapur mes tyre.

— Po a s’tregon kjo dobësi të madhe? — vazhdoi ajo. — Unë s’jam ziliqare: s’më vjen kurrë rëndë për shkëlqimin e flokëve të verdhë të Izabelës, për bardhësinë e lëkurës së saj, për hijeshinë e saj të brishtë e për dashurinë që i tregon gjithë familja. Edhe ti, Neli, po të kemi ndonjëherë ndonjë grindje, mban menjëherë anën e Izabelës; dhe unë dorëzohem si një nënë budallaqe: e quaj shpirt dhe i bëj lajka që t’i kthehet humori i mirë. Të vëllait i pëlqen të na shohë të përzemërta, dhe kjo më pëlqen mua. Por ata ngjajnë shumë: janë fëmijë të llastuar dhe kujtojnë se bota u bë për rehatinë e tyre; dhe, ndonëse u bëj qejfin të dyve, mendoj se një ndëshkim i mirë do t’i ndreqte, sidoqoftë.

— Gabohesh, zonja Linton, — i thashë. — Ata ta bëjnë qejfin ty. E di unë ç’do të ndodhte po të mos ta bënin! Mund t’ua lejosh lehtë tekat e çastit, për sa kohë puna e tyre është të të parashikojnë çdo dëshirë. Mund të grindeni, megjithatë, më në fund, për diçka me rëndësi të njëjtë për të dyja palët; dhe atëherë ata që ti i quan të dobët janë fare të zotë të jenë po aq kokëfortë sa ti!

— Dhe atëherë do të luftojmë gjer në vdekje, apo jo, Neli? — ma ktheu ajo duke qeshur. — Jo! Të them, kam aq besim te dashuria e Lintonit, sa besoj se mund ta vrisja, dhe ai s’do të donte të hakmerrej.

E këshillova ta çmonte më shumë për dashurinë e tij.

— E çmoj, — m’u përgjigj ajo, — por s’ka pse të qaravitet për vogëlsira. Është fëmijëri; dhe, në vend që të shkrihej në lot ngaqë i thashë se Hithklifi tani e meritonte respektin e kujtdo dhe se do t’i bënte nder zotërisë së parë të krahinës të ishte miku i tij, duhej ta kishte thënë ai për mua dhe të ishte gëzuar me mua. Duhet të mësohet me të, dhe mund edhe ta dojë: duke pasur parasysh sa arsye ka Hithklifi ta kundërshtojë atë, jam e sigurt se u soll shkëlqyeshëm!

— Ç’mendon për vajtjen e tij te Lartësitë e Stuhishme? — e pyeta. — Me sa duket, është ndrequr në çdo pikëpamje: krejt i krishterë, që u zgjat dorën e djathtë të miqësisë gjithë armiqve të tij!

— E shpjegoi, — m’u përgjigj ajo. — U çudita po aq sa ti. Tha se kishte shkuar të merrte vesh për mua nga ti, duke kujtuar se banoje ende atje; dhe Jozefi i tregoi Hindlit, i cili doli dhe nisi ta pyeste ç’kishte bërë e si kishte jetuar; dhe më në fund i tha të hynte. Kishte disa veta që luanin me letra; Hithklifi u bashkua me ta; im vëlla humbi disa të holla me të, dhe, kur pa se e kishte xhepin plot, i kërkoi të vinte sërish në mbrëmje, dhe ai pranoi. Hindli është tepër i pamatur për t’i zgjedhur me kujdes të njohurit: s’e vret mendjen të mendojë arsyet që mund të kishte për të mos i besuar dikujt që e ka dëmtuar në mënyrë të poshtër. Por Hithklifi pohon se arsyeja e tij kryesore për ta rilidhur marrëdhënien me përndjekësin e tij të dikurshëm është dëshira të vendoset diku në largësi sa të vijë në këmbë nga Grejnxhi, dhe dashuria për shtëpinë ku jetuam bashkë; si edhe shpresa se do të kem më shumë raste ta shoh atje, nga ç’do të kisha po të vendosej në Gimerton. Ka ndër mend të ofrojë një pagesë bujare për lejen të banojë te Lartësitë; dhe pa dyshim lakmia e tim vëllai do ta shtyjë t’i pranojë kushtet: ka qenë gjithmonë lakmues, ndonëse atë që e kap me njërën dorë, e flak me tjetrën.

— Vend i bukur për një djalë të ri që të ngulet aty! — i thashë. — S’ke frikë nga pasojat, zonja Linton?

— Për mikun tim aspak, — m’u përgjigj ajo. — Koka e tij e fortë do ta ruajë nga rreziku; pak për Hindlin; por ai s’mund të bëhet moralisht më keq se ç’është; dhe nga e keqja trupore e mbroj unë. Ngjarja e kësaj mbrëmjeje më pajtoi me Zotin e me njerëzimin! Isha ngritur në një kryengritje të zemëruar kundër Providencës. Oh, kam duruar një mjerim shumë, shumë të hidhur, Neli! Po ta dinte ajo krijesë sa të hidhur, do t’i vinte turp ta errësonte largimin e tij me teka të kota. Ishte mirësia për të që më shtyu ta duroja vetëm: po t’ia kisha shprehur ankthin që ndieja shpesh, do të kishte mësuar të dëshironte lehtësimin e tij po aq me zjarr sa unë. Megjithatë, mbaroi, dhe s’do të hakmerrem për marrëzinë e tij. Tani e tutje mund të duroj çdo gjë! Po të më bjerë një shuplakë në faqe krijesa më e poshtër e gjallë, jo vetëm do t’i ktheja tjetrën, por do t’i kërkoja falje që e kisha ngacmuar; dhe, si provë, po shkoj të pajtohem me Edgarin menjëherë. Natën e mirë! Jam engjëll!

Me këtë bindje të vetëkënaqur iku; dhe suksesi i vendimit të saj u duk qartë të nesërmen: zoti Linton jo vetëm e la mënjanë mërzinë (ndonëse shpirti i tij dukej ende i shtypur nga gjallëria e tepruar e Katerinës), por as nuk guxoi ta kundërshtonte kur ajo e mori Izabelën me vete te Lartësitë e Stuhishme pasdite; dhe ajo, në këmbim, e shpërbleu me një verë të tillë ëmbëlsie e dashurie, sa e bëri shtëpinë parajsë për disa ditë: edhe i zoti, edhe shërbëtorët përfitonin nga dielli i përhershëm.

Hithklifi (zoti Hithklif duhet të them tani e tutje) e përdori me kujdes, në fillim, lirinë për të vizituar Thrashkros Grejnxhin: dukej sikur po matte deri ku do ta duronte i zoti ndërhyrjen e tij. Edhe Katerina e pa me mend t’i frenonte shprehjet e kënaqësisë kur e priste; dhe ai e vendosi ngadalë të drejtën e tij për t’u pritur.

Ai ruante shumë nga rezerva që e kishte dalluar në vegjëli, dhe kjo shërbente për të shtypur çdo shfaqje të bujshme ndjenjash. Shqetësimi i zotërisë tim u qetësua për pak, dhe rrethana të tjera e kthyen për një kohë në një tjetër drejtim.

Burimi i tij i ri telashesh lindi nga fatkeqësia e papritur që Izabela Linton tregoi një tërheqje të befasishme e të papërmbajtshme për mysafirin që duronin. Në atë kohë ajo ishte një zonjushë e hijshme tetëmbëdhjetë vjeçe, fëminore në sjellje, ndonëse kishte mendje të mprehtë, ndjenja të mprehta, dhe, po ta acaroje, edhe humor të mprehtë. I vëllai, që e donte me butësi, u tmerrua nga ky parapëlqim fantastik. Duke lënë mënjanë poshtërimin e një lidhjeje me një njeri pa emër, dhe mundësinë që pasuria e tij, po të mos kishte trashëgimtarë meshkuj, të binte në duart e një njeriu të tillë, ai kishte mend ta kuptonte natyrën e Hithklifit: ta dinte se, ndonëse pamja i kishte ndryshuar, mendja i ishte e pandryshueshme dhe e pandryshuar. Dhe kishte frikë nga ajo mendje: i shkaktonte neveri; tërhiqej me parandjenja të këqija nga mendimi t’ia besonte Izabelën.

Do të tërhiqej edhe më shumë, po ta kishte ditur se dashuria e saj kishte lindur pa iu kërkuar dhe ishte dhënë atje ku s’zgjonte asnjë ndjenjë në këmbim; sepse, sapo ia zbuloi ekzistencën, ia hodhi fajin planeve të qëllimshme të Hithklifit.

Të gjithë e kishim vënë re për një kohë se zonjusha Linton mërzitej e vuante për diçka. U bë gërnjare dhe e mërzitshme, duke iu kërcyer e duke e ngacmuar vazhdimisht Katerinën, me rrezikun e afërt që t’ia shteronte durimin e kufizuar. Deri diku e falnim me shkakun e shëndetit të dobët: po tretej e po vyshkej para syve tanë. Por një ditë, kur kishte qenë veçanërisht tekanjoze, duke e refuzuar mëngjesin, duke u ankuar se shërbëtorët s’bënin ç’u thoshte, se zonja s’e linte të ishte asgjë në shtëpi e se Edgari e linte pas dore, se ishte ftohur nga dyert e lëna hapur e se ne e kishim lënë qëllimisht të shuhej zjarrin e sallonit për ta mërzitur, me njëqind akuza të tjera edhe më të kota, zonja Linton ngulmoi prerazi që ajo të shkonte në shtrat; dhe, pasi e qortoi me gjithë zemër, e kërcënoi se do të thërriste mjekun.

Përmendja e Kenethit e bëri të thërriste menjëherë se shëndeti i saj ishte i përsosur, dhe se vetëm ashpërsia e Katerinës e bënte të pafat.

— Si mund të thuash që jam e ashpër, o e llastuar e prapë? — thirri zonja, e habitur nga ky pohim i paarsyeshëm. — Me siguri po të ikin mendtë. Kur kam qenë e ashpër, më thuaj?

— Dje, — ngashëroi Izabela, — dhe tani!

— Dje! — tha kunata. — Në ç’rast?

— Në shëtitjen tonë nëpër shqopishte: më the të bredhja ku të doja, ndërsa ti ecje ngadalë me zotin Hithklif!

— Dhe kjo është ashpërsia sipas teje? — tha Katerina duke qeshur. — S’ishte ndonjë aludim se shoqëria jote ishte e tepërt: s’na bëhej vonë nëse rrije me ne apo jo; thjesht mendova se biseda e Hithklifit s’do të kishte asgjë zbavitëse për veshët e tu.

— Oh, jo, — qau zonja e re, — doje të ikja, sepse e dije që më pëlqente të isha aty!

— Është në rregull nga mendtë? — pyeti zonja Linton, duke m’u drejtuar mua. — Do ta përsëris bisedën tonë fjalë për fjalë, Izabela; e ti më trego ç’tërheqje mund të kishte për ty.

— S’më intereson biseda, — u përgjigj ajo. — Doja të isha me…

— Hë! — tha Katerina, kur pa që ngurronte ta mbaronte fjalinë.

— Me të; dhe s’dua të më përzënë gjithmonë! — vazhdoi ajo, duke u ndezur. — Ti je qeni në grazhd,⁴ Keti, dhe s’do që të duhet njeri tjetër veç teje!

— Ti je një majmune e vogël e pacipë! — thirri zonja Linton, e habitur. — Por s’dua ta besoj këtë idiotësi! Është e pamundur që ta lakmosh admirimin e Hithklifit, që ta quash njeri të këndshëm! Shpresoj se s’të kam kuptuar mirë, Izabela?

— Jo, më ke kuptuar mirë, — tha vajza e magjepsur. — E dua më shumë nga ç’e ke dashur ndonjëherë ti Edgarin; dhe ai mund të më donte, po ta lije!

— Atëherë s’do të doja të isha në vendin tënd as për një mbretëri! — deklaroi Katerina me forcë; dhe dukej se fliste sinqerisht. — Neli, më ndihmo ta bind për marrëzinë e saj. Thuaji ç’është Hithklifi: një krijesë e paqytetëruar, pa hijeshi, pa kulturë; një shkretëtirë e thatë me shqopë gjembore e strall. Më mirë do ta nxirrja në park atë kanarinë të vogël në një ditë dimri, sesa të të këshilloja t’ia jepje zemrën atij! Është padija e mjerueshme për karakterin e tij, bijë, dhe asgjë tjetër, që ta fut këtë ëndërr në kokë. Të lutem, mos kujto se fsheh thellësi mirësie e dashurie nën një pamje të ashpër! S’është një diamant i papunuar, një fshatar që mban perlën brenda si guaska; është një njeri i egër, i pamëshirshëm, si ujk. Unë s’i them kurrë: lëre rehat këtë a atë armik, sepse do të ishte e pabujarshme a mizore t’u bësh keq; i them: lëri rehat, sepse s’dua unë t’u bëhet padrejtësi; dhe ty do të të shtypte si vezë trumcaku, Izabela, po të të gjente barrë të bezdisshme. E di që s’mund ta dojë një Linton; e megjithatë, do të ishte fare i zoti të martohej me pasurinë tënde e me trashëgiminë që pret. Lakmia po i bëhet mëkati që s’e lë. Ja portreti im; dhe unë jam mikja e tij; aq sa, po të kishte menduar me gjithë mend të të kapte, ndoshta do ta kisha mbajtur gjuhën e do të të kisha lënë të bije në kurthin e tij.

Zonjusha Linton e vështroi kunatën me indinjatë.

— Turp! Turp! — përsëriti ajo me zemërim. — Je më e keqe se njëzet armiq, o mike helmuese!

— Ah! S’do të më besosh, pra? — tha Katerina. — Kujton se flas nga egoizmi i lig?

— Jam e sigurt që po, — ia ktheu Izabela, — dhe më rrëqethesh!

— Mirë! — thirri tjetra. — Provoje vetë, po ta ka ënda shpirti; unë mbarova, dhe ia lë fitoren e debatit paturpësisë sate të pacipë.

— Dhe unë duhet të vuaj për egoizmin e saj! — ngashëroi ajo, kur zonja Linton doli nga dhoma. — Gjithçka, gjithçka është kundër meje; ma ka vyshkur të vetmin ngushëllim. Por tha gënjeshtra, apo jo? Zoti Hithklif s’është djall: ka shpirt të ndershëm e besnik, përndryshe si mund ta kujtonte atë?

— Hiqe nga mendja, zonjushë, — i thashë. — Ai është zog që sjell ogur të keq; s’është shok për ty. Zonja Linton foli ashpër, e megjithatë s’mund ta kundërshtoj. Ajo ia njeh zemrën më mirë se unë a se kushdo tjetër; dhe s’do ta paraqiste kurrë më të keq se ç’është. Njerëzit e ndershëm s’i fshehin veprat. Si ka jetuar? Si është pasuruar? Pse rri te Lartësitë e Stuhishme, në shtëpinë e një njeriu që e urren? Thonë se zoti Ernshou bëhet gjithnjë e më keq që kur erdhi ai. Rrinë zgjuar bashkë gjithë natën vazhdimisht; dhe Hindli ka marrë të holla hua me tokën e tij peng, dhe s’bën gjë tjetër veç luan e pi: e dëgjova vetëm para një jave; ma tha Jozefi, që e takova në Gimerton.

— „Neli,“ më tha, „së shpejti do të na vijë koroneri⁵ për hetim te shtëpia jonë. Njërit prej tyre gati sa s’iu pre gishti duke e mbajtur tjetrin që të mos therej si viç. Ai është i zoti, e di, që digjet aq shumë të shkojë te asizet⁶ e mëdha. S’ka frikë nga trupi i gjykatësve, as nga Pali, as nga Pjetri, as nga Gjoni, as nga Mateu, as nga asnjëri prej tyre, jo ai! I pëlqen fare, digjet t’ua vërë përballë fytyrën e tij të paturpshme! Dhe ai djali i bukur, Hithklifi, e mban mend, është i rrallë! Di të ngërdheshet e të qeshë si kushdo tjetër me një shaka të vërtetë të djallit. Mos s’thotë kurrë asgjë për jetën e tij të bukur mes nesh, kur shkon te Grejnxhi? Ja si shkon puna: ngrihen kur perëndon dielli; zare, raki, kanata të mbyllura e dritë qiriu gjer të nesërmen në mesditë; pastaj budallai shkon duke mallkuar e duke u tërbuar në dhomën e tij, sa njerëzit e ndershëm i fusin gishtat në vesh nga turpi; kurse maskarai, ai i numëron paratë, ha, fle, dhe ikën te fqinji të llafosë me gruan. Sigurisht, i tregon zonjës Katerina si i rrjedh në xhep ari i të atit, dhe si i biri i të atit vrapon kalë teposhtë Udhës së Gjerë, ndërsa ai i del përpara për t’i hapur barrierat!“ Pra, zonjusha Linton, Jozefi është një maskara plak, por jo gënjeshtar; dhe, po të jetë e vërtetë ajo që tregon për sjelljen e Hithklifit, s’do të të shkonte ndër mend të dëshiroje një burrë të tillë, apo jo?

— Je bërë njësh me të tjerët, Elen! — m’u përgjigj ajo. — S’dua t’i dëgjoj shpifjet e tua. Sa ligësi duhet të kesh që do të më bindësh se në botë s’ka lumturi!

Nëse do ta kishte kapërcyer këtë tekë po ta linin vetëm, apo do të kishte vazhduar ta ushqente përjetë, s’e di; ajo pati pak kohë për të menduar. Të nesërmen, në qytetin fqinj u mblodh gjyqi i paqes; zotëria im u detyrua të shkonte; dhe zoti Hithklif, që e dinte se ai mungonte, erdhi pak më herët se zakonisht.

Katerina dhe Izabela ishin ulur në bibliotekë, në armiqësi, por të heshtura. E dyta, e tmerruar nga pamaturia e saj e fundit dhe nga zbulimi i ndjenjave të saj të fshehta në një shpërthim të çastit; e para, pasi u mendua mirë, vërtet e fyer nga shoqja e saj; dhe, po të qeshte sërish me paturpësinë e saj, e prirë ta bënte që të mos ishte punë për të qeshur për të.

Vërtet qeshi kur e pa Hithklifin të kalonte para dritares. Unë po fshija vatrën dhe vura re një buzëqeshje djallëzore në buzët e saj. Izabela, e zhytur në mendime, a në ndonjë libër, ndenji gjersa u hap dera dhe ishte tepër vonë për të provuar të ikte, gjë që do ta kishte bërë me gjithë qejf po të kishte qenë e mundur.

— Hyr, ashtu të të shoh! — thirri zonja me gaz, duke tërhequr një karrige pranë zjarrit. — Ja dy veta që kanë shumë nevojë për një të tretë që t’ua shkrijë akullin mes tyre; dhe ti je pikërisht ai që do të zgjidhnim të dyja. Hithklif, jam krenare që më në fund të tregoj dikë që të do marrëzisht më shumë se unë. Pres që të ndihesh i lajkatuar. Jo, s’është Neli; mos e shiko atë! Kunata ime e shkretë e vogël po e copëton zemrën vetëm duke soditur bukurinë tënde trupore e morale. Është në dorën tënde të bëhesh vëllai i Edgarit! Jo, jo, Izabela, s’do të ikësh, — vazhdoi ajo, duke e mbajtur, me një lozonjari të shtirur, vajzën e hutuar që ishte ngritur e indinjuar. — Po grindeshim si macet për ty, Hithklif; dhe mua më mundën krejt në betimet e përkushtimit e të admirimit; dhe, veç kësaj, më njoftuan se, po të kisha mirësjelljen të tërhiqesha mënjanë, rivalja ime, siç e quan ajo veten, do të të ngulte në shpirt një shigjetë që do të të mbërthente përgjithmonë dhe do ta dërgonte figurën time në harresën e përjetshme!

— Katerinë, — tha Izabela, duke e thirrur dinjitetin e duke e përbuzur përpëlitjen për t’u çliruar nga kapja e fortë që e mbante, — do të të falënderoja po t’i përmbaheshe së vërtetës e të mos më shpifje, qoftë edhe me shaka! Zoti Hithklif, kini mirësinë t’i thoni kësaj mikes suaj të më lëshojë: ajo harron që ju dhe unë s’jemi të njohur të ngushtë, dhe ajo që e zbavit atë mua më dhemb sa s’ta them dot.

Meqë mysafiri s’u përgjigj, por zuri vend dhe dukej krejt i shpërfillur për ndjenjat që ajo ushqente për të, ajo u kthye dhe i pëshpëriti mundueses së saj një lutje të zjarrtë që ta linte të lirë.

— Në asnjë mënyrë! — thirri zonja Linton në përgjigje. — S’dua të më quajnë më qen në grazhd. Do të rrish, pra! Hithklif, pse s’e tregon kënaqësinë për lajmin tim të këndshëm? Izabela betohet se dashuria që ka Edgari për mua s’është asgjë përpara asaj që ushqen ajo për ty. Jam e sigurt se mbajti ndonjë fjalim të tillë; apo jo, Elen? Dhe ka agjëruar që nga shëtitja e pardjeshme, nga hidhërimi e nga tërbimi që e largova nga shoqëria jote, duke menduar se s’do të të pëlqente.

— Më duket se po e përgënjeshtron, — tha Hithklifi, duke e kthyer karrigen me fytyrë nga ato. — Tani, sido që të jetë, ajo do të ikë nga shoqëria ime!

Dhe ia nguli fort sytë asaj për të cilën flitej, ashtu siç mund t’ia ngulësh një kafshe të çuditshme e të neveritshme, një qindkëmbëshi nga Indit, për shembull, që kureshtja të shtyn ta shqyrtosh, pavarësisht nga neveria që të zgjon.

E shkreta s’e duroi dot këtë: u zbardh e u skuq njëra pas tjetrës, dhe, ndërsa lotët i varnin rruaza qerpikëve, e vuri gjithë fuqinë e gishtave të vegjël për ta zbërthyer kapjen e fortë të Katerinës; dhe, duke parë se sa ngrinte njërin gisht nga krahu i saj, mbyllej një tjetër, dhe s’mund t’i hiqte të gjithë njëherësh, nisi të përdorte thonjtë, dhe mprehtësia e tyre shpejt ia zbukuroi asaj që e mbante dorën me gjysmëhëna të kuqe.

— Ja një tigreshë! — thirri zonja Linton, duke e lëshuar e duke e shkundur dorën nga dhimbja. — Ik, për hir të Zotit, dhe fshihe atë fytyrën tënde prej dhelpre! Sa budallallëk t’ia tregosh atij ato kthetra! S’e merr me mend ç’përfundime do të nxjerrë? Shiko, Hithklif! Janë vegla që bëjnë kërdinë; ki kujdes sytë.

— Do t’ia shkulja nga gishtat, po të më kërcënonin ndonjëherë, — u përgjigj ai me egërsi, kur dera u mbyll pas saj. — Por ç’doje të bëje që e ngacmove kështu atë krijesë, Keti? S’po thoje të vërtetën, apo jo?

— Të siguroj se po, — ia ktheu ajo. — Ka disa javë që po vuan për ty; dhe këtë mëngjes po fliste përçart për ty dhe derdhi një vërshim fyerjesh, sepse t’i tregova të metat qartë, që t’ia zbusja adhurimin. Por mos e vër më re. Doja ta ndëshkoja për paturpësinë, kaq. E dua tepër, i dashuri Hithklif, që të të lë ta kapësh e ta hash krejt.

— Dhe unë e dua tepër pak për ta provuar, — tha ai, — veç në ndonjë mënyrë prej lugati. Do të dëgjoje gjëra të çuditshme, po të jetoja vetëm me atë fytyrë të bajatshme prej dylli: më e zakonshmja do të ishte t’i pikturoja ngjyrat e ylberit mbi të bardhën e saj, dhe t’ia bëja sytë e kaltër të zinj, çdo një a dy ditë: i ngjajnë në mënyrë të neveritshme atyre të Lintonit.

— Në mënyrë të shijshme, — vërejti Katerina. — Janë sy pëllumbi; sy engjëlli!

— Ajo është trashëgimtarja e të vëllait, apo jo? — pyeti ai, pas një heshtjeje të shkurtër.

— Do të më vinte keq ta mendoja, — iu përgjigj shoqja e tij. — Gjysmë duzine nipërish do t’ia fshijnë të drejtën, në dashtë Zoti! Hiqe mendjen nga kjo temë tani për tani: je tepër i prirë ta lakmosh mallin e fqinjit; mbaje mend se malli i këtij fqinji është imi.

— Po të ishte imi, s’do të ishte më pak i yti, — tha Hithklifi. — Por, ndonëse Izabela Linton mund të jetë budallaqe, vështirë se është e çmendur; dhe… me një fjalë, do ta lëmë këtë punë, siç këshillon ti.

Nga gjuha e lanë; dhe Katerina, ndoshta, edhe nga mendja. Tjetri, isha e sigurt, e kujtoi shpesh gjatë mbrëmjes: e pashë që buzëqeshte me vete, më mirë të them ngërdheshej, dhe zhytej në mendime ogurzeza sa herë që zonja Linton duhej të mungonte nga dhoma.

Vendosa t’i ndiqja lëvizjet. Zemra ime anonte pa ndryshim nga ana e zotit, më shumë se nga ajo e Katerinës; me të drejtë, mendoja, sepse ai ishte i mirë, besues e i ndershëm; kurse ajo… nuk mund të quhej e kundërta, e megjithatë dukej se i jepte vetes aq liri, sa kisha pak besim në parimet e saj, e akoma më pak dhembshuri për ndjenjat e saj. Doja të ndodhte diçka që t’i çlironte qetësisht edhe Lartësitë e Stuhishme, edhe Grejnxhin nga zoti Hithklif, dhe të na linte siç kishim qenë para ardhjes së tij. Vizitat e tij ishin për mua një makth i pandërprerë; dhe, dyshoja, edhe për zotin tim. Banimi i tij te Lartësitë ishte një shtypje që s’shpjegohet. E ndieja se Zoti e kishte braktisur dele të humbur atje në endjet e saj të liga, dhe se një bishë e keqe sillej mes saj dhe vathës, duke pritur kohën të hidhej e ta shkatërronte.

Shënime

1. Pula të egra (grouse): zogj gjahu të shqopishteve të Anglisë së veriut e të Skocisë. ↩︎

2. Sizar: student i varfër në Kembrixh, që studionte me shpenzime të pakta a falas, në këmbim të disa shërbimeve. ↩︎

3. Aludim për Luftën e Pavarësisë së Amerikës (1775–1783), kur Hithklifi mund të kishte luftuar kundër Anglisë. ↩︎

4. Qeni në grazhd: nga fabula e lashtë e qenit që shtrihet në grazhdin me bar dhe s’e lë kaun të hajë, ndonëse vetë s’e ha. ↩︎

5. Koroner: zyrtar në Angli që heton vdekjet e dhunshme a të dyshimta. ↩︎

6. Asizet: gjyqet e rrethit në Angli, ku gjykoheshin krimet e rënda. ↩︎