Kapitulli III · Lartësitë e stuhishme

Ndërsa më printe nëpër shkallë, më këshilloi ta fshihja qiriun dhe të mos bëja zhurmë, sepse i zoti kishte një mendim të çuditshëm për dhomën ku do të më vinte, dhe s’e linte kurrë njeri të flinte aty me dëshirën e tij.

E pyeta për arsyen.

Nuk e dinte, m’u përgjigj; kishte vetëm një a dy vjet që jetonte aty; dhe ndodhnin aq shumë gjëra të çuditshme, sa s’ia vlente të fillonte të ishte kureshtare.

I shastisur shumë që të isha kureshtar vetë, e mbylla derën me shul dhe hodha sytë përreth për shtratin. Gjithë orenditë ishin një karrige, një dollap rrobash dhe një arkë e madhe lisi, me katrorë të prerë afër majës, që u ngjanin dritareve të karrocës.

Pasi iu afrova kësaj ndërtese, shikova brenda dhe e kuptova se ishte një lloj i çuditshëm shtrati i modës së vjetër, i projektuar me shumë mend që t’i shmangej nevojës që çdo pjesëtar i familjes të kishte dhomën e vet. Në të vërtetë, ajo formonte një dhomëz të vogël, dhe parvazi i një dritareje, që e mbyllte brenda, shërbente si tryezë.

I rrëshqita mbrapsht anët me panele, hyra brenda me dritën, i mbylla sërish dhe u ndjeva i sigurt nga syri vigjilent i Hithklifit dhe i gjithë të tjerëve.

Te parvazi, ku e vura qiriun, në një qoshe ishin grumbulluar disa libra të myshkur; dhe ishte i mbuluar me shkrime të gërvishtura mbi bojë. Këto shkrime, gjithsesi, s’ishin gjë tjetër veç një emri të përsëritur me gjithfarë shkronjash, të mëdha e të vogla: Katerina Ernshou, aty-këtu e ndryshuar në Katerina Hithklif, e pastaj sërish në Katerina Linton.

Me një plogështi të zbrazët, e mbështeta kokën pas dritares dhe vazhdova të gërmëzoja: Katerina Ernshou, Hithklif, Linton, derisa m’u mbyllën sytë; por s’kishin pushuar as pesë minuta, kur nga errësira shpërtheu një shkëlqim shkronjash të bardha, të gjalla si fantazma; ajri gëlonte nga Katerina; dhe, kur u përmenda për ta përzënë atë emër të bezdisshëm, pashë se fitili i qiriut tim ishte mbështetur mbi njërin nga vëllimet e vjetra dhe po e mbushte vendin me erë lëkure viçi të pjekur.

E shkurtova fitilin dhe, shumë i parehatshëm nën ndikimin e të ftohtit dhe të një të përzieri që s’po më ikte, u ngrita ndenjur dhe e hapa mbi gju vëllimin e dëmtuar. Ishte një Dhiatë e Re, me shkronja të holla, dhe kundërmonte tmerrësisht myk: në një fletë të bardhë në fillim ishte mbishkrimi „Libri i Katerina Ernshout“ dhe një datë rreth një çerek shekulli më parë.

E mbylla dhe mora një tjetër, e një tjetër, derisa i shqyrtova të gjithë. Biblioteka e Katerinës ishte e zgjedhur; dhe gjendja e saj e rrënuar tregonte se ishte përdorur shumë, ndonëse jo krejt për qëllime të ligjshme: mezi kishte shpëtuar ndonjë kapitull pa një koment me pendë e bojë (të paktën me diçka që i ngjante një komenti), që mbulonte çdo copëz të bardhë që kishte lënë shtypshkronjësi.

Disa ishin fjali të veçuara; pjesë të tjera merrnin formën e një ditari të rregullt, të shkarravitur me një dorë të paformuar, fëminore. Në krye të një faqeje shtesë, që ndoshta, kur e kishte gjetur, kishte qenë një thesar i vërtetë, u zbavita shumë kur pashë një karikaturë të shkëlqyer të mikut tim Jozef, të skicuar në mënyrë të vrazhdë, por me forcë.

Brenda meje u ndez menjëherë një interes për Katerinën e panjohur, dhe nisa pa humbur kohë të deshifroja hieroglifët e saj të zbehur.

Një e diel e tmerrshme! — kështu nisej paragrafi poshtë. — Sikur të kthehej babai! Hindli është një zëvendës i neveritshëm: sjellja e tij me Hithklifin është e egër. H. dhe unë do të ngrihemi kundër tij; e bëmë hapin e parë sonte.

Gjithë ditën ra shi me rrëke; nuk mund të shkonim në kishë, kështu që Jozefi gjeti me çdo kusht të mblidhte një bashkësi besimtarësh në papafingo; dhe, ndërsa Hindli me gruan e tij ngroheshin poshtë para një zjarri të këndshëm, duke bërë gjithçka veç të lexonin Biblën, këtë e garantoj unë, Hithklifit, mua dhe argatit fatkeq na urdhëruan të merrnim librat e lutjeve dhe të ngjiteshim: na rreshtuan mbi një thes me drithë, duke rënkuar e duke u dridhur, dhe duke shpresuar që të dridhej edhe Jozefi, që të na mbante një predikim të shkurtër për hatër të vetvetes. Shpresë e kotë! Shërbesa zgjati tri orë të plota; e megjithatë im vëlla pati fytyrë të thërriste, kur na pa që po zbritnim:

— Ç’është, mbaruat që tani?

Të dielave në mbrëmje na lejonin të luanim, po të mos bënim shumë zhurmë; tani mjafton një e qeshur e mbytur që të na nisin nëpër qoshe!

— Harroni se këtu keni një zot, — thotë tirani. — Do ta shkatërroj të parin që më nxjerr nga durimi! Dua urtësi dhe heshtje të plotë. Oh, djalë! ti ishe ai? Fransis, e dashur, tërhiqja flokët kur të kalosh pranë; e dëgjova që kërciti gishtat.

Fransis ia tërhoqi flokët me gjithë zemër, pastaj shkoi e iu ul në prehër të shoqit, dhe ja ku ishin, si dy foshnja, duke u puthur e duke folur marrëzira me orë të tëra: llafe pa mend, nga të cilat ne do të na vinte turp.

Ne u rehatuam sa më mirë që mundëm në harkun nën raftin e enëve. Sapo i kisha lidhur bashkë përparëset tona dhe i kisha varur si perde, kur ja ku hyn Jozefi, që kishte ardhur nga stallat për një punë. I shqyen punën e duarve të mia, më jep një shuplakë dhe kërcet:

— I zoti sapo u shti në dhe, e diela s’ka mbaruar ende, zëri i ungjillit ju gjëmon ende në vesh, e ju guxoni të loni! Turp t’ju vijë! Uluni, o kalamaj të liq! Libra të mirë ka sa të doni, po deshët t’i lexoni; uluni e mendoni për shpirtrat tuaj!

Duke thënë këto, na detyroi të ndreqnim vendet aq sa të merrnim nga zjarri i largët një rreze të zbehtë, që të na tregonte tekstin e plaçkurinave që na futi në dorë.

Nuk e duroja dot atë punë. E kapa vëllimin tim të ndotur nga kurrizi dhe e flaka në kolibe të qenve, duke u betuar se e urreja librin e mirë.

Hithklifi ia dha një shqelm të vetit, që përfundoi në të njëjtin vend.

Atëherë u bë rrëmuja!

— Zotëri Hindli! — bërtiti kapelani ynë. — Zotëri, eja këtu! Zonjusha Keti ia ka shqyer kapakun „Përkrenares së shpëtimit“, kurse Hithklifi ia ka ngulur këmbën pjesës së parë të „Udhës së gjerë për në humbje“!¹ Të vjen tmerr që i lë të bëjnë kështu. Eh! I zoti plak do t’i kishte zhdëpur si duhet, po ai s’është më!

Hindli u ngrit me nxitim nga parajsa e tij pranë vatrës dhe, duke kapur njërin prej nesh nga jaka e tjetrin nga krahu, na flaku të dy në kuzhinën e pasme; ku, siç u betua Jozefi, „Nik plaku“² do të vinte të na merrte, aq e sigurt sa ishim gjallë; dhe ne, kështu të ngushëlluar, kërkuam secili një qoshe më vete për të pritur ardhjen e tij.

Mora këtë libër dhe një shishe bojë nga një raft, dhe e shtyva pak derën e shtëpisë që të më binte dritë; dhe e kam kaluar kohën duke shkruar për njëzet minuta; por shoku im është i paduruar dhe propozon që ta përvetësojmë mantelin e qumështores e të bëjmë një vrap nëpër shqopishte, të strehuar nën të. Propozim i këndshëm; dhe pastaj, po të hyjë plaku i vrenjtur, mund të besojë se iu vërtetua profecia: më të lagur, a më të ftohur në shi se këtu s’mund të jemi.

---

Mendoj se Katerina e përmbushi planin e saj, sepse fjalia tjetër merrte një temë tjetër: ishte bërë e përlotur.

Sa pak e kisha ëndërruar që Hindli do të më bënte ndonjëherë të qaja kështu! — shkruante ajo. — Më dhemb koka aq sa s’e mbaj dot mbi jastëk; e megjithatë s’mund të pushoj. I shkreti Hithklif! Hindli e quan endacak dhe s’e lë më të rrijë me ne, as të hajë me ne; dhe thotë se ai dhe unë nuk duhet të luajmë bashkë, dhe kërcënon ta nxjerrë nga shtëpia po t’ia shkelim urdhrat.

Ka fajësuar babanë (si guxoi?) se e trajtonte H.-në tepër bujarisht; dhe betohet se do ta ulë në vendin që i takon…

---

Nisa të kotesha i përgjumur mbi faqen e zbehtë; syri më shkiste nga dorëshkrimi te shtypi. Pashë një titull të kuq me zbukurime… „Shtatëdhjetë herë shtatë, dhe i pari i të shtatëdhjetenjëtit.³ Predikim i devotshëm i mbajtur nga i nderuari Xhabez Branderham në Kapelën e Lugut të Gimerdenit.“⁴ Dhe ndërsa, gjysmë i vetëdijshëm, e vrisja mendjen të gjeja se ç’do të nxirrte Xhabez Branderhami nga kjo temë, u zhyta mbrapsht në shtrat dhe më zuri gjumi.

Medet, ç’bëjnë çaji i keq dhe humori i keq! Ç’tjetër mund të ishte që më bëri të kaloja një natë kaq të tmerrshme? S’më kujtohet tjetër që mund ta krahasoj me të, që kur jam i aftë të vuaj.

Nisa të ëndërroja gati para se të pushoja së ndieri se ku isha. M’u duk se ishte mëngjes dhe se isha nisur për në shtëpi, me Jozefin si udhërrëfyes. Bora në rrugën tonë ishte disa metra e thellë; dhe, ndërsa çanim me zor, shoku im më lodhte me qortime të pandërprera se s’kisha marrë me vete shkopin e shtegtarit: më thoshte se pa të s’do të mund të hyja kurrë në shtëpi, dhe tundte me mburrje një shkop me kokë të rëndë, që kuptova se kështu quhej.

Për një çast m’u duk absurde që të kisha nevojë për një armë të tillë për të hyrë në shtëpinë time. Pastaj më shkrepi një ide e re. Nuk po shkoja atje: po udhëtonim për të dëgjuar të famshmin Xhabez Branderham, që do të predikonte mbi tekstin „Shtatëdhjetë herë shtatë“; dhe ose Jozefi, ose predikuesi, ose unë e kishim kryer „të parin e të shtatëdhjetenjëtit“, dhe do të na nxirrnin para gjithë botës e do të na përjashtonin nga kisha.

Mbërritëm te kapela. E kam kaluar vërtet dy a tri herë në shëtitjet e mia: ndodhet në një lug mes dy kodrash, një lug lart në mal, pranë një kënete, lagështia torfore e së cilës thuhet se bën gjithë punën e balsamosjes për të paktët kufoma që varrosen aty. Kulmi deri tani është mbajtur i plotë, por, meqë rroga e priftit është vetëm njëzet paundë në vit, dhe një shtëpi me dy dhoma, që kërcënon të kthehet shpejt në një, asnjë prift s’pranon t’i marrë përsipër detyrat e famullitarit, aq më tepër që flitet se tufa e tij do ta linte më mirë të vdiste urie sesa t’ia shtonte të ardhurat me një qindarkë nga xhepi i vet. Gjithsesi, në ëndrrën time, Xhabezi kishte një bashkësi të plotë e të vëmendshme; dhe predikoi, o Zot i madh, ç’predikim! I ndarë në katërqind e nëntëdhjetë pjesë, secila plotësisht e barabartë me një fjalim të zakonshëm nga podiumi, dhe secila mbi një mëkat të veçantë! S’e di ku i kishte gjetur; ai e shpjegonte shprehjen në mënyrën e vet, dhe dukej se ishte e nevojshme që vëllai të bënte mëkate të ndryshme në çdo rast.

Ishin të natyrës më të çuditshme: shkelje të habitshme, që s’i kisha përfytyruar kurrë më parë.

Oh, sa u lodha! Sa u përdredha, u gogësita, u kotesha e u përmenda! Sa e pickova dhe e shpova veten, i fërkova sytë, u ngrita e u ula sërish, dhe e shtyja Jozefin me bërryl që të më thoshte nëse do të mbaronte ndonjëherë!

U dënova ta dëgjoja deri në fund; më në fund, arriti te „I pari i të shtatëdhjetenjëtit“. Në atë çast vendimtar, më zbriti papritur një frymëzim: ndjeva shtysën të ngrihesha e ta denoncoja Xhabez Branderhamin si fajtorin e mëkatit që asnjë i krishterë s’është i detyruar ta falë.

— Zotëri, — thirra unë, — duke ndenjur këtu, mes këtyre katër mureve, pa pushim, i kam duruar dhe i kam falur katërqind e nëntëdhjetë pikat e fjalimit tuaj. Shtatëdhjetë herë shtatë herë e kam marrë kapelën dhe kam qenë gati të iki; shtatëdhjetë herë shtatë herë më keni detyruar në mënyrë absurde të ulem sërish. E katërqind e nëntëdhjetenjëta është tepër. Shokë martirë, sulmojeni! Tërhiqeni poshtë e bëjeni copë-copë, që vendi që e njeh të mos e njohë më!⁵

— Ti je ai njeri!⁶ — thirri Xhabezi pas një heshtjeje solemne, duke u përkulur mbi jastëkun e podiumit. — Shtatëdhjetë herë shtatë herë e shtrembërove fytyrën me gojë hapur; shtatëdhjetë herë shtatë u këshillova me shpirtin tim: „Ja, kjo është dobësi njerëzore; edhe kjo mund të falet!“ I pari i të shtatëdhjetenjëtit erdhi. Vëllezër, zbatoni mbi të gjyqin e shkruar! Ky nder u takon gjithë shenjtorëve të Tij!⁷

Me atë fjalë të fundit, gjithë kuvendi, duke i ngritur lart shkopinjtë e shtegtarit, u turr rreth meje si një trup i vetëm, dhe unë, pa asnjë armë për ta ngritur në mbrojtje, nisa të përleshesha me Jozefin, sulmuesin më të afërt e më të egër, për t’ia marrë të tijin. Në atë dyndje turme, disa shkopinj u kryqëzuan; goditjet që më synonin mua ranë mbi kokë të tjera. Shpejt gjithë kapela kumbonte nga goditje e kundërgoditje. Dora e secilit ishte kundër fqinjit të vet; dhe Branderhami, që s’donte të rrinte duarkryq, e derdhi zellin e tij në një breshëri trokitjesh të forta mbi dërrasat e podiumit, që u përgjigjën aq fort sa më në fund, për lehtësimin tim të papërshkrueshëm, më zgjuan.

E ç’ishte ajo që më kishte sjellë ndër mend atë rrëmujë të tmerrshme? Kush e kishte luajtur rolin e Xhabezit në atë përleshje? Thjesht dega e një bredhi, që më prekte dritaren me kafaz, ndërsa furtuna ulërinte duke kaluar, dhe që i trokiste boçet e thata mbi xhama!

Dëgjova me dyshim për një çast; e gjeta shqetësuesin, pastaj u ktheva në anën tjetër, u kotesha dhe ëndërrova sërish; po të jetë e mundur, edhe më pakëndshëm se më parë.

Kësaj radhe, më kujtohej se isha shtrirë në dhomëzën e lisit, dhe dëgjoja qartë erën me shkulme dhe borën që frynte; dëgjoja edhe degën e bredhit që përsëriste tingullin e saj ngacmues, dhe ia dija shkakun e vërtetë; por më bezdiste aq shumë, sa vendosa ta bëja të pushonte, po të ishte e mundur; dhe m’u duk se u ngrita dhe u përpoqa ta hapja dritaren. Grepi ishte ngjitur me kallaj në vrimën e tij, një rrethanë që e kisha vënë re kur isha zgjuar, por që e kisha harruar.

— Megjithatë duhet ta ndal! — mërmërita, duke e çarë xhamin me grusht e duke zgjatur krahun për të kapur degën e bezdisshme; por, në vend të saj, gishtat m’u mbyllën mbi gishtat e një dore të vogël, të ftohtë akull!

Më pushtoi tmerri i thellë i makthit; u përpoqa ta tërhiqja krahun, por dora m’u ngjit pas tij, dhe një zë tejet i trishtuar ngashëreu:

— Më lër të hyj, më lër të hyj!

— Kush je ti? — pyeta, ndërkohë që përpiqesha të çlirohesha.

— Katerina Linton, — m’u përgjigj, duke u dridhur (pse m’u kujtua Lintoni? Ernshou e kisha lexuar njëzet herë më shumë se Linton). — Erdha në shtëpi; e kisha humbur rrugën nëpër shqopishte!

Ndërsa fliste, dallova turbullt një fytyrë fëmije që shikonte nga dritarja. Tmerri më bëri mizor; dhe, duke parë se ishte e kotë të përpiqesha ta shkundja qenien, ia tërhoqa kyçin mbi xhamin e thyer dhe ia fërkova tutje-tëhu derisa gjaku rrodhi poshtë e i qulli çarçafët; por ajo vazhdonte të vajtonte: „Më lër të hyj!“ dhe s’e lëshonte kapjen këmbëngulëse, duke më çmendur gati nga frika.

— Si të të lë? — i thashë më në fund. — Lërmë mua, po deshe të të lë të hysh!

Gishtat u lëshuan, unë i tërhoqa me nxitim të mitë nga vrima, i ngrita me ngut librat në një piramidë kundër saj dhe i zura veshët që të mos e dëgjoja lutjen e vajtueshme.

M’u duk se i mbajta të zënë më shumë se një çerek ore; e megjithatë, sapo dëgjova sërish, ja ku ishte ende ajo britmë e trishtë që vajtonte!

— Ik! — bërtita. — S’të lë kurrë të hysh, edhe sikur të lutesh njëzet vjet!

— Njëzet vjet janë, — vajtoi zëri, — njëzet vjet; njëzet vjet që endem pa strehë!

Atëherë nisi një gërvishtje e dobët përjashta, dhe grumbulli i librave lëvizi sikur ta shtynin përpara.

U përpoqa të hidhesha përpjetë, por s’mund të lëvizja asnjë gjymtyrë; dhe kështu ulërita me të madhe, në një tërbim frike.

Për turpin tim, zbulova se ulërima nuk kishte qenë e përfytyruar. Hapa të nxituar iu afruan derës së dhomës sime: dikush e shtyu dhe e hapi me dorë të fortë, dhe një dritë vezulloi nëpër katrorët në majë të shtratit. Isha ende ulur, duke u dridhur dhe duke fshirë djersën nga balli; i ardhuri dukej se ngurronte dhe mërmëriste me vete.

Më në fund, tha gjysmë me pëshpërimë, duke mos pritur qartë asnjë përgjigje:

— A ka njeri këtu?

Mendova se ishte më mirë ta rrëfeja praninë time, sepse e njihja zërin e Hithklifit dhe kisha frikë se mos kërkonte më tej, po të rrija i heshtur.

Me këtë qëllim, u ktheva dhe i hapa panelet. S’do ta harroj shpejt efektin që pati veprimi im.

Hithklifi qëndronte pranë hyrjes, me këmishë e me pantallona, me një qiri që i pikonte mbi gishta dhe me fytyrë të bardhë si muri prapa tij. Kërcitja e parë e lisit e tronditi si goditje elektrike: drita i fluturoi nga dora disa këmbë larg, dhe trazimi i tij qe aq i madh, sa mezi arriti ta merrte nga toka.

— Jam vetëm mysafiri juaj, zotëri, — thirra unë, me dëshirën për t’ia kursyer poshtërimin e zbulimit të mëtejshëm të frikës së tij. — Pata fatkeqësinë të bërtisja në gjumë nga një makth i tmerrshëm. Më vjen keq që ju shqetësova.

— Oh, Zoti ju mallkoftë, zoti Lokvud! Do të doja të ishit në… — nisi i zoti i shtëpisë, duke e vënë qiriun mbi një karrige, sepse e kishte të pamundur ta mbante pa iu dridhur.

— Dhe kush ju solli në këtë dhomë? — vazhdoi ai, duke i ngulur thonjtë në pëllëmbë dhe duke kërcëllitur dhëmbët për t’i mposhtur dridhjet e nofullave. — Kush ishte? Më vjen ta nxjerr nga shtëpia që tani!

— Ishte shërbyesja juaj, Zila, — iu përgjigja, duke u hedhur poshtë në dysheme e duke veshur me shpejtësi rrobat. — S’do të më vinte keq po ta bënit, zoti Hithklif: e meriton plotësisht. Mendoj se donte të kishte edhe një provë tjetër, në kurriz timin, se vendi ishte i përhumbur. Epo, vërtet është: gëlon nga fantazma e shpirtra të këqij! Keni të drejtë ta mbani të mbyllur, ju siguroj. Askush s’do t’ju falënderojë për një sy gjumë në një strofkë të tillë!

— Ç’doni të thoni? — pyeti Hithklifi. — Dhe ç’po bëni? Shtrihuni e mbarojeni natën, meqë jeni këtu; por, për hir të Zotit, mos e përsëritni atë zhurmë të tmerrshme! Asgjë s’mund ta justifikonte, veç sikur t’ju prisnin fytin!

— Po të kishte hyrë nga dritarja ajo djallushe e vogël, ndoshta do të më kishte mbytur! — ia ktheva. — S’kam ndër mend t’i duroj më përndjekjet e të parëve tuaj mikpritës. A nuk ishte i nderuari Xhabez Branderham kushëri juaj nga ana e nënës? Dhe ajo e paturpshme, Katerina Linton, ose Ernshou, ose si quhej, duhet të ketë qenë fëmijë i ndërruar⁸ — shpirt i lig i vogël! Më tha se endej mbi dhe prej njëzet vjetësh: dënim i drejtë për shkeljet e saj të vdekshme, s’kam dyshim!

Sapo i thashë këto fjalë, m’u kujtua lidhja e emrit të Hithklifit me emrin e Katerinës në libër, që më kishte ikur krejt nga mendja derisa u zgjua kështu. U skuqa nga mosvëmendja ime; por, pa treguar se e kisha kuptuar fyerjen, u nxitova të shtoja:

— E vërteta është, zotëri, se pjesën e parë të natës e kalova duke… — Këtu u ndala sërish; desha të thosha „duke shfletuar ato vëllime të vjetra“, por kjo do të zbulonte se e njihja përmbajtjen e tyre të shkruar, jo vetëm atë të shtypur; kështu që e ndreqa veten dhe vazhdova:

— Duke gërmëzuar emrin e gërvishtur mbi atë parvaz dritareje. Punë monotone, e përshtatshme për të të vënë në gjumë, si numërimi, ose…

— Ç’mund të doni të thoni, që më flisni kështu mua? — gjëmoi Hithklifi me një vrull të egër. — Si, si guxoni, nën kulmin tim… Zot! Është i çmendur që flet kështu! — Dhe e goditi ballin nga tërbimi.

S’dija nëse duhej ta merrja për fyerje këtë gjuhë, apo të vazhdoja shpjegimin; por dukej aq i tronditur, sa më erdhi keq dhe vazhdova me ëndrrat e mia, duke pohuar se s’e kisha dëgjuar kurrë më parë emrin „Katerina Linton“, por se, duke e lexuar shpesh, më kishte lënë një mbresë që kishte marrë trup kur s’e kisha më nën kontroll përfytyrimin.

Ndërsa flisja, Hithklifi u tërhoq ngadalë në strehën e shtratit dhe më në fund u ul, gati i fshehur pas tij. Megjithatë, nga frymëmarrja e tij e çrregullt dhe e ndërprerë, mora me mend se po luftonte të mposhtte një valë emocioni të dhunshëm.

Duke mos dashur t’i tregoja se e dëgjoja këtë luftë, vazhdova të vishesha me njëfarë zhurme, pashë orën dhe fola me vete për gjatësinë e natës:

— Ende s’është ora tre! Do të isha betuar që ishte gjashtë. Koha këtu ka ngecur. Me siguri duhet të kemi shkuar për të fjetur në tetë!

— Gjithmonë në nëntë në dimër, dhe gjithmonë ngrihemi në katër, — tha i zoti i shtëpisë, duke mbytur një rënkim; dhe, siç m’u duk nga lëvizja e krahut të hijes së tij, duke fshirë një lot nga sytë.

— Zoti Lokvud, — shtoi ai, — mund të shkoni në dhomën time: do të pengoni vetëm, po të zbrisni kaq herët poshtë; dhe britma juaj prej fëmije ma ka çuar gjumin në djall.

— Edhe mua, — iu përgjigja. — Do të shëtis në oborr gjer sa të gdhijë, pastaj do të iki; dhe s’keni pse të keni frikë se do ta përsëris ndërhyrjen time. Tani jam shëruar krejtësisht nga kërkimi i kënaqësisë në shoqëri, qoftë në fshat, qoftë në qytet. Një njeri i arsyeshëm duhet të gjejë shoqëri të mjaftueshme në vetvete.

— Shoqëri e mrekullueshme! — mërmëriti Hithklifi. — Merreni qiriun dhe shkoni ku të doni. Do të vij edhe unë menjëherë. Mos dilni në oborr, megjithatë, se qentë janë të zgjidhur; as në shtëpi: Junona rri roje atje; dhe… jo, mund të silleni vetëm nëpër shkallë e korridore; po ikni tani! Do të vij pas dy minutash.

Iu binda, aq sa ta lija dhomën; pastaj, duke mos ditur ku të çonin korridoret e ngushta, ndenja në vend dhe u bëra pa dashje dëshmitar i një besëtytnie të pronarit tim, që ia përgënjeshtronte çuditshëm mendjen e shëndoshë që dukej se kishte.

Ai u ngjit në shtrat dhe e hapi me forcë dritaren me kafaz, duke shpërthyer, ndërsa e tërhiqte, në një vërshim lotësh të papërmbajtur.

— Hyr! Hyr! — ngashërente ai. — Keti, eja, të lutem. Oh, eja, edhe një herë! Oh, shpirti i zemrës sime, më dëgjo këtë herë! Katerinë, më në fund!

Fantazma tregoi tekat e zakonshme të fantazmave: s’dha asnjë shenjë jete; por bora dhe era u vërtitën me tërbim brenda, aq sa arritën gjer te vendi ku isha unë dhe ma shuan dritën.

Kishte një ankth aq të madh në atë shpërthim dhimbjeje që e shoqëronte këtë jerm, sa dhembshuria ime më bëri ta harroja marrëzinë e tij, dhe u tërhoqa, gjysmë i zemëruar që e kisha dëgjuar fare, dhe i mërzitur që e kisha treguar makthin tim qesharak, meqë kishte shkaktuar atë agoni; ndonëse pse, nuk e kuptoja dot.

Zbrita me kujdes në katin e poshtëm dhe përfundova në kuzhinën e pasme, ku një xixëllim zjarri, i mbledhur me kujdes bashkë, më lejoi ta ndizja sërish qiriun.

Asgjë s’lëvizte, përveç një maceje gri me vija, që u zvarrit nga hiri dhe më përshëndeti me një mjaullimë qaravitëse.

Dy stola, në formë harqesh rrethi, e mbyllnin gati vatrën; në njërin u shtriva unë, dhe Grimalkini⁹ u ngjit në tjetrin. Po kotnim të dy, para se dikush të na pushtonte strehën; dhe ishte Jozefi, që zbriste duke i tërhequr këmbët nëpër një shkallë druri që zhdukej në tavan nëpër një kapak: ngjitja për në papafingon e tij, mendoj.

Ai i hodhi një vështrim të keq flakës së vogël që e kisha joshur të luante mes hekurave, e hodhi macen nga vendi i saj i lartë dhe, duke u ulur në vendin e lirë, nisi punën e mbushjes me duhan të një llulle tri gisht të gjatë; prania ime në shenjtëroren e tij dukej qartë se gjykohej si një paturpësi tepër e turpshme për t’u përmendur. Në heshtje e vuri llullën në buzë, kryqëzoi krahët dhe nisi të thithte.

E lashë ta shijonte këtë luks pa e bezdisur; dhe ai, pasi e thithi tymin e fundit dhe lëshoi një psherëtimë të thellë, u ngrit dhe iku po aq solemnisht si kishte ardhur.

Pastaj hyri një hap më i lehtë, dhe tani e hapa gojën për një „mirëmëngjes“, por e mbylla sërish pa e mbaruar përshëndetjen, sepse Hereton Ernshou po i bënte lutjet e mëngjesit sotto voce,¹⁰ në një varg mallkimesh kundër çdo sendi që prekte, ndërsa rrëmonte në një qoshe për një bel a lopatë për të çarë dëborën e grumbulluar. Ai hodhi sytë përtej mbështetëses së stolit, duke i fryrë flegrat, dhe s’mendoi më shumë të shkëmbente mirësjellje me mua se me shoqen time, macen.

Nga përgatitjet e tij mora me mend se lejohej të dilje, dhe, duke e lënë shtratin tim të fortë, bëra një lëvizje për ta ndjekur. Ai e vuri re këtë dhe shtyu një derë të brendshme me majën e lopatës, duke më treguar me një tingull të paartikuluar se aty duhej të shkoja, po të doja ta ndërroja vendin.

Ajo hapej në shtëpi, ku gratë kishin nisur të lëviznin. Zila po i shtynte shkëndijat e flakës lart në oxhak me një shakull vigan; dhe zonja Hithklif, e gjunjëzuar pranë vatrës, po lexonte një libër në dritën e flakëve.

E mbante dorën mes nxehtësisë së furrës dhe syve, dhe dukej e zhytur në punën e saj; e linte vetëm për ta qortuar shërbyesen që e mbulonte me shkëndija, ose për të shtyrë herë pas here ndonjë qen që ia fuste turinjtë tepër afër fytyrës.

U habita kur pashë që ishte aty edhe Hithklifi. Qëndronte pranë zjarrit, me shpinë nga unë, dhe sapo po e mbaronte një skenë të stuhishme me Zilën e shkretë, e cila herë pas here e ndërpriste punën për të ngritur cepin e përparëses dhe për të lëshuar një rënkim të indinjuar.

— Dhe ti, ti e pavlerë… — shpërtheu ai, kur hyra unë, duke iu kthyer nuses së djalit dhe duke përdorur një epitet aq të padëmshëm sa „rosë“ a „dele“, por që zakonisht shënohet me një vizë.

— Ja ku je prapë me dembelizmat e tua! Të tjerët e fitojnë bukën; ti rron me mëshirën time! Hiqi plaçkurinat e tua dhe gjej diçka për të bërë. Do të ma paguash murtajën që të kam përjetësisht para syve; dëgjon, moj e mallkuar?

— Do t’i heq plaçkurinat e mia, sepse mund të më detyrosh, po të refuzoj, — u përgjigj zonja e re, duke e mbyllur librin e duke e hedhur mbi një karrige. — Por s’do të bëj asgjë, edhe sikur të shash gjersa të të këputet gjuha, veç asaj që dua unë!

Hithklifi e ngriti dorën, dhe ajo që foli u hodh në një largësi më të sigurt, se dukej qartë që ia njihte peshën.

Meqë s’kisha dëshirë të zbavitesha me një përleshje mace e qeni, bëra përpara me hap të shpejtë, sikur të isha i etur të merrja pjesë në ngrohtësinë e vatrës dhe s’dija asgjë për grindjen e ndërprerë. Secili pati aq mirësjellje sa t’i pezullonte armiqësitë; Hithklifi i futi grushtet në xhepa, që t’i shpëtonte tundimit; zonja Hithklif e përdrodhi buzën dhe shkoi të ulej larg, ku e mbajti fjalën duke luajtur rolin e një statuje për gjithë kohën që ndenja unë.

Nuk ndenja gjatë. Nuk pranova të haja mëngjes me ta dhe, me rrezen e parë të agimit, gjeta rastin t’ia mbathja në ajrin e lirë, tani të kthjellët, të qetë e të ftohtë si akull i paprekshëm.

Pronari im më thirri të ndalesha para se të arrija në fund të kopshtit dhe më propozoi të më shoqëronte nëpër shqopishte. Mirë që e bëri, sepse gjithë shpina e kodrës ishte një oqean i bardhë valësh; ngritjet e uljet nuk tregonin ngritje e ulje përkatëse të tokës; të paktën shumë gropa ishin mbushur rrafsh; dhe radhë të tëra grumbujsh, mbeturina të guroreve, ishin fshirë nga harta që më kishte lënë në mendje shëtitja e djeshme.

Kisha vënë re në njërën anë të rrugës, në largësi gjashtë a shtatë jardësh njëri nga tjetri, një varg gurësh të ngritur drejt, që vazhdonte gjatë gjithë shkretëtirës: këta ishin ngritur dhe ishin lyer me gëlqere enkas që të shërbenin si udhërrëfyes në errësirë, dhe gjithashtu kur një reshje si kjo e tanishmja i ngatërronte kënetat e thella në të dyja anët me shtegun më të fortë; por, përveç ndonjë pike të ndotur që dilte aty-këtu, çdo gjurmë e ekzistencës së tyre ishte zhdukur; dhe shoku im e pa të nevojshme të më paralajmëronte shpesh të merrja djathtas ose majtas, kur unë kujtoja se po i ndiqja si duhet kthesat e rrugës.

Folëm pak me njëri-tjetrin, dhe ai u ndal te hyrja e parkut të Thrashkrosit, duke më thënë se aty s’mund të gabohesha. Përshëndetjet tona u kufizuan në një përkulje të nxituar, pastaj unë vazhdova përpara, duke iu besuar forcave të mia, sepse shtëpiza e portierit ende s’ka banorë.

Largësia nga porta deri te Grejnxhi është dy milje: besoj se arrita t’i bëja katër, duke humbur mes pemëve e duke u zhytur deri në qafë në borë, një gjendje që mund ta çmojnë vetëm ata që e kanë provuar. Gjithsesi, sido që të kenë qenë endjet e mia, ora ra dymbëdhjetë kur hyra në shtëpi; dhe kjo bënte saktësisht një orë për çdo milje të rrugës së zakonshme nga Lartësitë e Stuhishme.

Orendia ime njerëzore dhe satelitët e saj u turrën të më prisnin, duke thirrur me zhurmë se më kishin humbur krejt shpresën: të gjithë kishin menduar se kisha vdekur natën e kaluar, dhe po pyeteshin si t’ia fillonin kërkimit të eshtrave të mia.

U thashë të qetësoheshin, tani që më shihnin të kthyer, dhe, i mpirë deri në palcë, u zvarrita lart nëpër shkallë; prej nga, pasi vesha rroba të thata dhe eca tutje-tëhu tridhjetë a dyzet minuta për ta rikthyer ngrohtësinë e trupit, jam tërhequr në dhomën time të punës, i dobët si kotele, gati tepër i dobët për ta shijuar zjarrin e gëzuar dhe kafenë që avullon, të cilën shërbyesja ma ka përgatitur për t’u freskuar.

Shënime

1. „Përkrenarja e shpëtimit“ dhe „Udha e gjerë për në humbje“: titujt e librave fetarë vijnë nga fjalë të Biblës: „merrni edhe përkrenaren e shpëtimit“ (Efesianëve 6:17) dhe „e gjerë është udha që të çon në humbje“ (Mateu 7:13). ↩︎

2. Nik plaku (Old Nick): emër popullor anglez për djallin. ↩︎

3. Shtatëdhjetë herë shtatë: kur Pjetri e pyet sa herë duhet ta falë vëllanë që i bën keq, Jezusi i përgjigjet „deri shtatëdhjetë herë shtatë“ (Mateu 18:21–22). Predikimi numëron 490 mëkate që falen; „i pari i të shtatëdhjetenjëtit“ është i 491-ti, që s’falet më. ↩︎

4. Lugu i Gimerdenit: në origjinal Gimmerden Sough. Sough është fjalë krahinore për një gropë a kanal ku rrjedhin ujërat e kënetës. ↩︎

5. „Që vendi që e njeh të mos e njohë më“: fjalë nga Bibla (Jobi 7:10), për njeriun që vdes e s’kthehet më. ↩︎

6. Ti je ai njeri!: fjalët e profetit Natan kundër mbretit David, kur ia zbulon mëkatin (2 Samuelit 12:7). ↩︎

7. „Zbatoni mbi të gjyqin e shkruar… gjithë shenjtorëve të Tij“: nga Psalmi 149:9. ↩︎

8. Fëmijë i ndërruar (changeling): sipas besimeve popullore angleze, fëmijë i zanave që e linin në djep në vend të një foshnje të vjedhur. ↩︎

9. Grimalkin: emër i vjetër anglez për macen, sidomos për macen plakë. Te Makbethi i Shekspirit, macja e shtrigave quhet Graymalkin. ↩︎

10. Sotto voce (ital.): me zë të ulët. ↩︎