Kapitulli XXIII · Lartësitë e stuhishme

Nata me shi kishte sjellë një mëngjes me mjegull, gjysmë brymë, gjysmë vesë shiu; dhe përrenj të përkohshëm na e prisnin shtegun, duke gurgulluar nga lartësitë. Këmbët m’u lagën krejt; isha e nxirë dhe e rënë, tamam në humorin e duhur për t’i zmadhuar këto gjëra të pakëndshme.

Hymë në shtëpinë e fermës nga ana e kuzhinës, që të sigurohesha nëse zoti Hithklif mungonte vërtet, sepse s’i besoja shumë pohimit të tij.

Jozefi dukej i ulur në një lloj parajse të vetmuar, pranë një zjarri që gjëmonte, me një kanë birre mbi tryezë pranë tij, plot me copa të mëdha kuleçi tërshëre të thekur, dhe me llullën e tij të zezë e të shkurtër në gojë.

Katerina vrapoi te vatra të ngrohej. Unë pyeta nëse i zoti ishte brenda.

Pyetja ime mbeti aq gjatë pa përgjigje, sa kujtova se plaku ishte shurdhuar, dhe e përsërita më fort.

— Jo-o! — hungëroi ai, ose më mirë bërtiti nëpër hundë. — Jo-o! Mund të ktheheni nga erdhët.

— Jozef, — thirri një zë gërnjar, njëkohësisht me mua, nga dhoma e brendshme. — Sa herë duhet të të thërras? Kanë mbetur vetëm pak thëngjij të kuq. Jozef! Eja këtë çast.

Thithje të forta llulle dhe një vështrim i vendosur te hekurat e zjarrit treguan se s’kishte vesh për këtë thirrje. Shërbyesja dhe Heretoni s’dukeshin: njëra kishte shkuar për ndonjë punë e tjetri ishte në punën e tij, ndoshta. E njohëm zërin e Lintonit dhe hymë.

— Oh, shpresoj të vdesësh në ndonjë papafingo, nga uria! — tha djali, duke e marrë ardhjen tonë për atë të shërbëtorit të tij të shkujdesur.

U ndal kur e kuptoi gabimin; kushërira fluturoi drejt tij.

— Ti je, zonjusha Linton? — tha ai, duke ngritur kokën nga krahu i kolltukut të madh ku ishte shtrirë. — Jo, mos më puth. Ma merr frymën. O Zot! Babi tha se do të vije, — vazhdoi ai, pasi e mori pak veten nga përqafimi i Katerinës, ndërsa ajo qëndronte pranë, shumë e penduar. — A do ta mbyllësh derën, të lutem? E le hapur; dhe ato… ato krijesa të neveritshme s’sjellin qymyr për zjarrin. Është kaq ftohtë!

E trazova hirin dhe solla vetë një kovë plot. I sëmuri u ankua se e mbulova me hi; por kishte një kollë të mërzitshme dhe dukej me ethe e i sëmurë, kështu që s’ia qortova humorin.

— Hë, Linton, — murmuriti Katerina, kur balli i rrudhur iu lëmua, — a gëzohesh që më sheh? A mund të të bëj ndonjë të mirë?

— Pse s’erdhe më parë? — tha ai. — Duhej të kishe ardhur, në vend që të shkruaje. Më lodhte tmerrësisht të shkruaja ato letra të gjata. Shumë më mirë do të kisha folur me ty. Tani s’e duroj as të flas, as asgjë tjetër. Çuditem ku është Zila! A do të shkosh (duke më vështruar mua) në kuzhinë të shohësh?

S’kisha marrë asnjë falënderim për shërbimin tjetër; dhe, meqë s’kisha dëshirë të vrapoja andej-këtej me urdhrin e tij, iu përgjigja:

— Atje s’ka njeri veç Jozefit.

— Dua të pi, — thirri ai me nerva, duke u kthyer mënjanë. — Zila iku vazhdimisht në Gimerton që kur shkoi babi. Është e mjerueshme! Dhe unë detyrohem të zbres këtu: kanë vendosur të mos më dëgjojnë kurrë lart.

— A kujdeset babai yt për ty, zotëria i vogël Hithklif? — pyeta unë, kur pashë që Katerina u ndal në afrimet e saj miqësore.

— Kujdeset? Të paktën i bën ata të kujdesen pak më shumë, — thirri ai. — Të mjerët! E di, zonjusha Linton, që ai kafshë Heretoni qesh me mua? E urrej; vërtet, i urrej të gjithë: janë qenie të neveritshme.

Keti nisi të kërkonte pak ujë; gjeti një kanë në raftin e enëve, mbushi një gotë dhe ia solli. Ai i tha t’i shtonte një lugë verë nga një shishe mbi tryezë; dhe, pasi piu pak, dukej më i qetë dhe tha se ajo ishte shumë e mirë.

— Dhe a gëzohesh që më sheh? — pyeti ajo, duke e përsëritur pyetjen e mëparshme, e kënaqur kur dalloi agimin e zbehtë të një buzëqeshjeje.

— Po, gëzohem. Është diçka e re të dëgjosh një zë si yti! — u përgjigj ai. — Por jam mërzitur, sepse s’doje të vije. Dhe babi u betua se faji ishte imi; më quajti gjësend të mjerë, dredharak e pa vlerë, dhe tha se ti më përbuz; dhe se, po të kishte qenë ai në vendin tim, deri tani do të ishte më shumë zot i Grejnxhit se babai yt. Por ti s’më përbuz, apo jo, zonjushë…

— Do të doja të më thoje Katerinë, ose Keti! — e ndërpreu zonja ime e re. — Të përbuz? Jo! Pas babit e Elenit, ty të dua më shumë se cilindo njeri të gjallë. Zotin Hithklif s’e dua, megjithatë; dhe s’guxoj të vij kur të kthehet ai. Do të mungojë shumë ditë?

— Jo shumë, — u përgjigj Lintoni, — por shkon shpesh nëpër shqopishte që kur nisi stina e gjuetisë, dhe mund të rrish një a dy orë me mua kur të mungojë ai. Eja! Thuaj që do të vish! Më duket se me ty s’do të isha gërnjar: ti s’do të më acaroje, dhe do të ishe gjithmonë gati të më ndihmoje, apo jo?

— Po, — tha Katerina, duke ia përkëdhelur flokët e gjata e të buta, — po të mund ta merrja vetëm pëlqimin e babit, do ta kaloja gjysmën e kohës me ty. Linton i bukur! Sikur të ishe vëllai im!

— Dhe atëherë do të më doje po aq sa babain tënd? — vërejti ai, më i gëzuar. — Por babi thotë se do të më doje më shumë se atë dhe se gjithë botën, po të ishe gruaja ime; ndaj më mirë do të doja të ishe ajo!

— Jo! S’do ta dua kurrë askënd më shumë se babin, — ia ktheu ajo me seriozitet. — Dhe njerëzit ndonjëherë i urrejnë gratë e tyre; por jo motrat e vëllezërit; dhe, po të ishe ky i fundit, do të jetoje me ne, dhe babi do të të donte po aq sa më do mua.

Lintoni mohoi se njerëzit i urrenin ndonjëherë gratë e tyre; por Keti pohoi se po, dhe, me urtësinë e saj, solli si shembull neverinë e babait të tij për hallën e saj.

U përpoqa t’ia ndaloja gjuhën e pamatur; s’ia dola, gjersa nxori gjithçka që dinte. Zotëria i vogël Hithklif, shumë i acaruar, pohoi se tregimi i saj ishte i rremë.

— Ma tha babi; dhe babi s’thotë gënjeshtra! — u përgjigj ajo me paturpësi.

— Babai im e përbuz tëndin! — thirri Lintoni. — E quan budalla tinëzar!

— I yti është njeri i lig, — ia ktheu Katerina, — dhe ti je shumë i prapë që guxon të përsëritësh ç’thotë ai. Duhet të jetë i lig, që e bëri hallën Izabela ta linte ashtu siç e la!

— S’e la ajo, — tha djali. — S’do të më kundërshtosh!

— E la! — thirri zonja ime e re.

— Hë mirë, do të të them ty diçka! — tha Lintoni. — Nëna jote e urrente babain tënd, ja!

— Oh! — thirri Katerina, tepër e tërbuar për të vazhduar.

— Dhe e donte timin! — shtoi ai.

— O gënjeshtar i vogël! Tani të urrej, — tha ajo duke gulçuar, dhe fytyra iu skuq nga zemërimi.

— E donte! E donte! — këndoi Lintoni, duke u zhytur në kthinën e karriges së tij dhe duke e mbështetur kokën pas, që ta shijonte trazimin e kundërshtares, që qëndronte pas tij.

— Pusho, zotëria i vogël Hithklif! — i thashë. — Edhe kjo është historia e babait tënd, mendoj.

— S’është; ti mbaje gjuhën! — m’u përgjigj ai. — E donte, e donte, Katerinë, e donte, e donte!

Keti, jashtë vetes, e shtyu fort karrigen dhe e bëri të binte mbi njërin krah. Atë e kapi menjëherë një kollë që i zinte frymën, dhe që shpejt ia mbaroi triumfin.

Zgjati aq shumë sa trembi edhe mua. Sa për kushërirën, ajo qau me gjithë fuqinë e saj, e tmerruar nga e keqja që kishte bërë, ndonëse s’tha asgjë.

E mbajta gjersa kriza u shter. Pastaj ai më shtyu tutje dhe e uli kokën, në heshtje. Edhe Katerina i ndali vajtimet, u ul përballë dhe vështroi me solemnitet zjarrin.

— Si ndihesh tani, zotëria i vogël Hithklif? — pyeta pasi prita dhjetë minuta.

— Do të doja që ajo të ndihej si unë, — m’u përgjigj ai, — krijesë dashakeqe e mizore! Heretoni s’më prek kurrë: s’më ka goditur kurrë në jetën e tij. Dhe sot isha më mirë, dhe ja… — Zëri iu shua në një qaravitje.

— Unë s’të godita! — mërmëriti Keti, duke kafshuar buzën për të ndalur një shpërthim tjetër mallëngjimi.

Ai psherëtiu e rënkoi si dikush që vuan shumë; dhe vazhdoi kështu një çerek ore, me qëllim, me sa dukej, që ta mundonte kushërirën, sepse, sa herë që i kapte një ngashërimë të mbytur, i shtonte dhimbje e mallëngjim të ri lakimeve të zërit.

— Më vjen keq që të lëndova, Linton! — tha ajo më në fund, e munduar përtej durimit. — Por mua s’do të më kishte lënduar ajo e shtyrë e vogël; dhe s’e kisha idenë që mund të të lëndonte as ty. S’je kaq i dobët, apo jo, Linton? Mos më lër të shkoj në shtëpi duke menduar se të kam bërë keq! Përgjigju, më fol.

— S’mund të të flas, — murmuriti ai. — Më ke lënduar aq shumë, sa do të rri zgjuar gjithë natën, duke u mbytur nga kjo kollë! Po ta kishe ti, do ta dije ç’është; por ti do të flesh rehat, ndërsa unë do të jem në agoni, dhe pa njeri pranë! Çuditem si do të të pëlqente t’i kaloje ato net të tmerrshme! — Dhe nisi të vajtonte me zë, nga mëshira e madhe për veten.

— Meqë e ke zakon të kalosh net të tmerrshme, — i thashë, — s’do të jetë zonjusha ajo që ta prish rehatinë: do të ishe njësoj, edhe sikur të mos kishte ardhur kurrë. Megjithatë, ajo s’do të të shqetësojë më; dhe ndoshta do të qetësohesh kur të të lëmë.

— Duhet të iki? — pyeti Katerina me trishtim, duke u përkulur mbi të. — Do që të iki, Linton?

— S’mund ta ndreqësh atë që ke bërë, — u përgjigj ai me nerva, duke u tërhequr prej saj, — veç po ta bësh më keq, duke më ngacmuar gjersa të më zënë ethet!

— Mirë, atëherë duhet të iki? — përsëriti ajo.

— Lërmë rehat, të paktën, — tha ai. — S’e duroj dot të folurën tënde!

Ajo ngurroi dhe i kundërshtoi bindjet e mia për t’u nisur një copë herë të mërzitshme; por, meqë ai as s’ngriti sytë, as s’foli, më në fund bëri një lëvizje drejt derës, dhe unë e ndoqa.

Na ktheu mbrapsht një britmë: Lintoni kishte rrëshqitur nga ndenjësja mbi gurin e vatrës dhe ishte shtrirë duke u përpëlitur nga prapësia e pastër e një fëmije të llastuar e të sëmurë, të vendosur të jetë sa më i hidhur e sa më i mundimshëm që të mundet.

Nga sjellja e tij ia mata krejt natyrën dhe pashë menjëherë se do të ishte marrëzi të përpiqesha t’ia bëja qejfin. Jo kështu shoqja ime: ajo u kthye me vrap e tmerruar, u gjunjëzua, qau, e qetësoi dhe iu lut, gjersa ai pushoi nga mungesa e frymës, aspak nga pendimi që po e mundonte.

— Do ta ngre mbi stol, — thashë unë, — dhe le të rrokulliset sa të dojë; s’mund të ndalemi ta shikojmë. Shpresoj se tani je e bindur, zonjusha Keti, se s’je ti ajo që mund t’i bëjë mirë, dhe se gjendja e shëndetit të tij s’vjen nga dashuria për ty. Ja, ja ku është! Hajde të ikim: sapo ta kuptojë që s’ka njeri pranë t’ia çajë kokën marrëzive të tij, do të gëzohet të rrijë i qetë!

Ajo i vuri një jastëk nën kokë dhe i ofroi pak ujë; ai e refuzoi ujin dhe u përpëlit i parehatshëm mbi jastëk, sikur të ishte gur a trung druri.

Ajo u përpoq t’ia rregullonte më rehat.

— S’më bën ky, — tha ai, — s’është mjaft i lartë!

Katerina solli një tjetër dhe e vuri sipër.

— Ky është tepër i lartë! — murmuriti krijesa ngacmuese.

— Si duhet ta rregulloj atëherë? — pyeti ajo e dëshpëruar.

Ai u mbështoll pas saj, ndërsa ajo ishte gjysmë e gjunjëzuar pranë stolit, dhe e bëri supin e saj mbështetëse.

— Jo, kështu s’bën! — i thashë. — Do të mjaftohesh me jastëkun, zotëria i vogël Hithklif! Zonjusha ka humbur tepër kohë me ty; s’mund të rrimë më as pesë minuta.

— Po, po, mund të rrimë! — u përgjigj Keti. — Tani është i mirë e i duruar. Po fillon të mendojë se unë do të vuaj shumë më tepër se ai sonte, po të besoj se është më keq nga vizita ime; dhe atëherë s’do të guxoj të vij më. Thuaj të vërtetën për këtë, Linton; sepse s’duhet të vij, po të të kem lënduar.

— Duhet të vish, që të më shërosh, — u përgjigj ai. — Duhet të vish sepse më ke lënduar: e di që më ke lënduar, jashtëzakonisht! S’isha aq keq kur hyre, sa jam tani; apo jo?

— Por e ke bërë veten keq duke qarë e duke u zemëruar.

— S’e bëra unë të gjithë këtë, — tha kushërira e tij. — Megjithatë, tani do të jemi miq. Dhe ti më do; do të doje të më shihje ndonjëherë, vërtet?

— Të thashë që po! — u përgjigj ai me padurim. — Ulu mbi stol e lërmë të mbështetem në gjurin tënd. Kështu bënte mamaja, pasdite të tëra. Rri fare e qetë e mos fol; por mund të këndosh një këngë, po di të këndosh; ose mund të thuash një baladë të bukur, të gjatë e interesante, nga ato që më premtove të m’i mësoje; ose një përrallë. Më mirë një baladë, megjithatë; fillo.

Katerina tha më të gjatën që i kujtohej. Kjo punë i kënaqi shumë të dy. Lintoni donte një tjetër, e pas asaj edhe një tjetër, pavarësisht nga kundërshtimet e mia të forta; dhe kështu vazhduan, gjersa ora ra dymbëdhjetë dhe e dëgjuam Heretonin në oborr, që po kthehej për drekë.

— Dhe nesër, Katerinë, a do të jesh këtu nesër? — pyeti Hithklifi i ri, duke ia mbajtur fustanin, ndërsa ajo ngrihej pa dëshirë.

— Jo! — u përgjigja unë. — As pasnesër. — Megjithatë, ajo dha qartë një përgjigje tjetër, sepse balli i tij u çel kur ajo u përkul dhe i pëshpëriti në vesh.

— Nesër s’do të shkosh, mbaje mend, zonjushë! — nisa unë kur dolëm nga shtëpia. — S’e ke ndër mend, apo jo?

Ajo buzëqeshi.

— Oh, do të kem kujdes të madh! — vazhdova unë. — Do ta ndreq atë bravë, dhe s’do të mund të ikësh nga asnjë rrugë tjetër.

— Mund ta kapërcej murin, — tha ajo duke qeshur. — Grejnxhi s’është burg, Elen, dhe ti s’je gardiania ime. Dhe pastaj, jam gati shtatëmbëdhjetë vjeçe. Jam grua; dhe jam e sigurt se Lintoni do të shërohej shpejt, po të më kishte mua të kujdesesha për të. Jam më e madhe se ai, e di, dhe më e mençur, më pak fëmijë, apo jo? Dhe ai shpejt do të bëjë siç t’i them, me pak lajka. Është një shpirt i vogël i bukur kur është i mirë. Do ta përkëdhelja aq shumë, po të ishte imi. S’do të grindeshim kurrë, apo jo, pasi të mësoheshim me njëri-tjetrin? S’të pëlqen, Elen?

— Të më pëlqejë? — thirra unë. — Copa më gërnjare e një shkopi të sëmurë që është përpjekur ndonjëherë të arrijë katërmbëdhjetë vjeç! Për fat, siç e mori me mend zoti Hithklif, s’do t’i arrijë të njëzetat! Dyshoj nëse do ta shohë pranverën, në të vërtetë; dhe humbje e vogël për familjen e tij, kurdo që të ikë; dhe fat për ne që e mori i ati. Sa më me mirësi ta trajtonin, aq më i mërzitshëm e më egoist do të bëhej! Më vjen mirë që s’ke asnjë mundësi ta kesh burrë, zonjusha Katerina!

Shoqja ime u bë serioze kur dëgjoi këtë fjalim. T’i flisje për vdekjen e tij kaq pa kujdes ia lëndonte ndjenjat.

— Është më i vogël se unë, — u përgjigj ajo, pas një heshtjeje të gjatë meditimi, — dhe duhet të rrojë më gjatë; do të rrojë; duhet të rrojë po aq sa unë. Është po aq i fortë tani sa kur erdhi për herë të parë në Veri, jam e sigurt. Ka vetëm një të ftohur, njësoj si babi. Ti thua se babi do të shërohet; e pse jo edhe ai?

— Mirë, mirë, — thirra unë, — në fund të fundit, s’kemi pse e vrasim mendjen; sepse dëgjo, zonjushë, dhe mbaje mend, do ta mbaj fjalën: po u përpoqe të shkosh sërish te Lartësitë e Stuhishme, me mua a pa mua, do t’i tregoj zotit Linton; dhe, po s’e lejoi ai, miqësia me kushëririn tënd s’duhet të rindizet.

— Është rindezur! — mërmëriti Keti e nxirë.

— S’duhet të vazhdojë, atëherë! — i thashë.

— Do ta shohim! — qe përgjigjja e saj, dhe u nis me galop, duke më lënë të mundohesha pas.

Arritëm të dyja në shtëpi para orës së drekës: zotëria im kujtoi se ishim endur nëpër park, dhe prandaj s’kërkoi asnjë shpjegim për mungesën tonë. Sapo hyra, nxitova t’i ndërroja këpucët e çorapet e qullura; por ndenja aq e gjatë te Lartësitë e kishte bërë të keqen. Të nesërmen në mëngjes mbeta në shtrat; dhe për tri javë mbeta e paaftë t’u shikoja detyrave të mia: një fatkeqësi që s’e kisha provuar kurrë para asaj kohe, dhe kurrë, falë Zotit, që atëherë.

Zonja ime e vogël u soll si engjëll, duke ardhur të më shërbente e të më gëzonte vetminë: ndenja e mbyllur më ligështoi jashtëzakonisht. Është e mërzitshme për një njeri të gjallë e të zënë me punë; por pak kanë arsye më të vogla për t’u ankuar se unë. Sapo Katerina dilte nga dhoma e zotit Linton, dukej pranë shtratit tim. Dita e saj ndahej mes nesh; asnjë zbavitje s’i merrte asnjë minutë: i linte pas dore vaktet, mësimet e lojërat; dhe ishte infermierja më e dashur që ka ruajtur ndonjëherë të sëmurë: duhet të kishte zemër të ngrohtë, kur e donte kaq shumë të atin, që të më jepte kaq shumë edhe mua!

Thashë që ditët e saj ndaheshin mes nesh; por i zoti tërhiqej herët, dhe unë zakonisht s’kisha nevojë për asgjë pas orës gjashtë; kështu që mbrëmja ishte e saja.

E shkreta! S’e mendova kurrë ç’bënte pas çajit. Dhe, ndonëse shpesh, kur hynte të më thoshte natën e mirë, i vija re një ngjyrë të freskët në faqe dhe një të kuqe të lehtë mbi gishtat e hollë, në vend që ta përfytyroja këtë ngjyrë të marrë hua nga një udhëtim i ftohtë me kalë nëpër shqopishte, ia vija fajin zjarrit të nxehtë në bibliotekë.