Kapitulli XXIX · Lartësitë e stuhishme

Mbrëmjen pas varrimit, zonja ime e re dhe unë ishim ulur në bibliotekë: herë duke u menduar me trishtim (njëra prej nesh me dëshpërim) për humbjen tonë, herë duke guxuar të hamendësonim për të ardhmen e zymtë.

Sapo kishim rënë dakord se fati më i mirë që mund ta priste Katerinën do të ishte leja për të vazhduar të banonte në Grejnxh, të paktën gjatë jetës së Lintonit: që ai të lejohej të vinte atje me të, dhe unë të mbetesha shërbyese e shtëpisë. Kjo dukej një marrëveshje tepër e mbarë për t’u shpresuar; e megjithatë unë shpresoja, dhe po nisja të merrja zemër nga mundësia për ta mbajtur shtëpinë, punën dhe, mbi të gjitha, zonjën time të dashur të re, kur një shërbëtor (njëri nga të pushuarit, që s’kishte ikur ende) hyri me nxitim dhe tha se „ai djall Hithklifi“ po vinte nëpër oborr: t’ia mbyllte derën në fytyrë?

Edhe sikur të kishim qenë aq të çmendura sa ta urdhëronim këtë, s’kishim kohë. Ai s’bëri asnjë ceremoni për të trokitur a për ta njoftuar emrin: ishte i zoti, dhe e përdori privilegjin e të zotit për të hyrë drejt e brenda, pa thënë asnjë fjalë.

Zëri i atij që na njoftoi e drejtoi te biblioteka: hyri; dhe, duke i bërë shenjë të dilte, mbylli derën.

Ishte e njëjta dhomë ku e kishin futur si mysafir tetëmbëdhjetë vjet më parë: e njëjta hënë shkëlqente nëpër dritare, dhe i njëjti peizazh vjeshte shtrihej përjashta. S’kishim ndezur ende qiri, por e gjithë dhoma dukej, gjer te portretet në mur: koka e shkëlqyer e zonjës Linton dhe ajo e hijshme e të shoqit.

Hithklifi doli përpara te vatra. As atij koha s’ia kishte ndryshuar shumë trupin. Ishte i njëjti njeri: fytyra e errët pak më e verdhë e më e qetë, trupi ndoshta disa kile më i rëndë, dhe asnjë ndryshim tjetër.

Katerina ishte ngritur me shtysën të turrej jashtë kur e pa.

— Ndal! — tha ai, duke e mbajtur nga krahu. — S’ka më ikje! Ku do të shkosh? Kam ardhur të të marr në shtëpi; dhe shpresoj se do të jesh bijë e bindur e s’do ta nxitësh djalin tim në mosbindje të tjera. S’dija si ta ndëshkoja, kur zbulova pjesën e tij në këtë punë: është si rrjetë merimange, një pickim do ta asgjësonte; por do ta shohësh nga pamja që e ka marrë atë që i takonte! E zbrita poshtë një mbrëmje, pardje, dhe thjesht e ula në një karrige, dhe pastaj s’e preka fare. E nxora Heretonin jashtë, dhe e kishim dhomën vetëm për ne. Pas dy orësh, e thirra Jozefin ta ngjiste sërish lart; dhe që atëherë prania ime është aq e fuqishme për nervat e tij sa një fantazmë; dhe më duket se më sheh shpesh, edhe kur s’jam afër. Heretoni thotë se zgjohet e ulërin natën me orë të tëra dhe të thërret ty ta mbrosh nga unë; dhe, të pëlqejë a s’të pëlqejë shoku yt i çmuar, duhet të vish: ai tani është halli yt; ta lë ty gjithë interesin tim për të.

— Pse të mos e lini Katerinën të vazhdojë të rrijë këtu? — u luta unë. — Dhe ta dërgoni zotërinë e vogël Linton te ajo. Meqë i urreni që të dy, s’do t’ju mungonin: ata mund të jenë vetëm një murtajë e përditshme për zemrën tuaj të panatyrshme.

— Po kërkoj një qiramarrës për Grejnxhin, — u përgjigj ai, — dhe dua t’i kem fëmijët pranë, sigurisht; veç kësaj, ajo vajzë m’i ka borxh shërbimet e saj për bukën që ha: s’kam ndër mend ta ushqej në luks e në dembeli pasi të ketë ikur Lintoni. Shpejto e bëhu gati tani. Dhe mos më detyro të të detyroj.

— Do të bëhem gati, — tha Katerina. — Lintoni është gjithçka që kam për të dashur në botë; dhe, ndonëse keni bërë ç’keni mundur që ta bëni të urryer për mua, dhe mua për të, s’mund të na bëni ta urrejmë njëri-tjetrin! Dhe ju sfidoj t’i bëni keq kur të jem unë pranë, dhe ju sfidoj të më trembni.

— Je kampione mburracake! — u përgjigj Hithklifi. — Por s’të dua aq sa t’i bëj keq atij: do ta shijosh plotësisht mundimin, për sa kohë të zgjasë. S’jam unë ai që do ta bëj të urryer për ty: është vetë shpirti i tij i ëmbël. Është i hidhur si vrer për braktisjen tënde dhe për pasojat e saj: mos prit falënderime për këtë përkushtim fisnik. E dëgjova që i përshkruante Zilës një pamje të këndshme të asaj që do të bënte, po të ishte i fortë si unë: prirja është aty, dhe vetë dobësia e tij do t’ia mprehë mendjen të gjejë diçka në vend të forcës.

— E di që ka natyrë të keqe, — tha Katerina, — është djali juaj. Por më vjen mirë që unë kam një më të mirë, që ta fal; dhe e di që më do, dhe për këtë arsye e dua. Zoti Hithklif, ju s’keni askënd që t’ju dojë; dhe, sado të mjerë që të na bëni, do ta kemi prapë hakmarrjen të mendojmë se mizoria juaj vjen nga mjerimi juaj më i madh! Jeni i mjerë, apo jo? I vetmuar si djalli, dhe ziliqar si ai? Askush s’ju do; askush s’do të qajë për ju kur të vdisni! S’do të doja të isha në vendin tuaj!

Katerina foli me njëfarë triumfi të zymtë: dukej se kishte vendosur të hynte në shpirtin e familjes së saj të ardhshme e të nxirrte kënaqësi nga hidhërimet e armiqve të saj.

— Do të të vijë keq që je vetvetja, shumë shpejt, — tha vjehrri i saj, — po të rrish aty edhe një minutë. Zhduku, shtrigë, dhe merri plaçkat.

Ajo u tërhoq me përbuzje.

Kur ajo mungonte, nisa t’i lutesha për vendin e Zilës te Lartësitë, duke i ofruar t’ia lija asaj timin; por ai s’pranoi në asnjë mënyrë. Më tha të heshtja, dhe pastaj, për herë të parë, i lejoi vetes të hidhte një vështrim rreth dhomës e te portretet. Pasi e studioi atë të zonjës Linton, tha:

— Këtë do ta kem në shtëpi. Jo se kam nevojë për të, por…

U kthye befas nga zjarri dhe vazhdoi me atë që, nga mungesa e një fjale më të mirë, duhet ta quaj buzëqeshje:

— Do të të them ç’bëra dje! E bëra varrmihësin, që po hapte varrin e Lintonit, ta hiqte dheun nga kapaku i arkivolit të saj, dhe e hapa. Kur ia pashë sërish fytyrën (është ende e saja), një çast mendova se do të rrija atje: ai e pati të vështirë të më lëvizte; por tha se do të ndryshonte, po t’i frynte ajri; dhe kështu ia lirova njërën anë arkivolit dhe e mbulova; jo anën e Lintonit, në djall ai! Do të doja ta kishin mbyllur në plumb të saldër. Dhe e paguava varrmihësin ta heqë atë anë kur të më shtrijnë mua atje, dhe ta rrëshqasë edhe anën e arkivolit tim; do ta bëj ta ndërtojnë kështu; dhe atëherë, gjersa të vijë Lintoni te ne, s’do ta dijë cili është cili!

— Ishit shumë i lig, zoti Hithklif! — thirra unë. — S’ju erdhi turp t’i trazoni të vdekurit?

— S’trazova askënd, Neli, — m’u përgjigj ai, — dhe i dhashë pak prehje vetes. Tani do të jem shumë më rehat; dhe ju do të keni më shumë shpresa të më mbani nën dhe kur të shkoj atje. Ta trazoja? Jo! Ajo më ka trazuar mua, natë e ditë, për tetëmbëdhjetë vjet; pa pushim, pa mëshirë; gjer mbrëmë; dhe mbrëmë isha i qetë. Ëndërrova se po flija gjumin e fundit pranë asaj që fle, me zemrën të ndalur e me faqen të ngrirë pas faqes së saj.

— Dhe po të ishte tretur në dhe, a më keq, ç’do të kishit ëndërruar atëherë? — i thashë.

— Të tretesha me të, e të isha edhe më i lumtur! — m’u përgjigj ai. — Kujton se kam frikë nga ndonjë ndryshim i tillë? Prisja një shndërrim të tillë kur ngrita kapakun; por më pëlqen më shumë që të mos fillojë gjersa ta ndaj me të. Veç kësaj, po të mos kisha marrë një përshtypje të qartë të tipareve të saj pa pasion, ajo ndjenjë e çuditshme vështirë se do të më ishte hequr. Filloi në mënyrë të çuditshme. E di, isha i egërsuar pasi vdiq ajo, dhe përjetë, nga agimi në agim, i lutesha të kthehej tek unë: shpirti i saj. Kam besim të fortë te fantazmat: jam i bindur se ato mund të ekzistojnë dhe ekzistojnë mes nesh!

— Ditën që e varrosën ra borë. Në mbrëmje shkova në varrezë. Frynte e ftohtë si në dimër; gjithçka përreth ishte e vetmuar: s’kisha frikë se budallai i burrit të saj do të endej gjer në grykë kaq vonë, dhe askush tjetër s’kishte punë që ta sillte atje.

— Duke qenë vetëm, dhe duke e ditur se dy jardë dhe i shkrifët ishin e vetmja pengesë mes nesh, i thashë vetes:

— „Do ta kem sërish në krahë! Po të jetë e ftohtë, do të mendoj se është kjo erë veriu që më ftoh mua; dhe po të jetë e palëvizur, është gjumë.“

— Mora një bel nga kasolla e veglave dhe nisa të gërmoja me gjithë fuqinë; ai gërvishti arkivolin; iu fusha punës me duar; druri nisi të kërciste rreth vidave; isha gati ta arrija qëllimin, kur m’u duk se dëgjova një psherëtimë nga dikush sipër, mu në buzë të varrit, që po përkulej. „Vetëm sikur ta heq këtë,“ mërmërita unë, „le të hedhin dheun me lopata mbi ne të dy!“ Dhe e tërhoqa edhe më me dëshpërim. Pati një psherëtimë tjetër, mu pranë veshit tim. M’u duk se e ndjeva frymën e saj të ngrohtë që e largonte erën e ngarkuar me llohë. E dija që aty s’kishte asnjë qenie të gjallë prej mishi e gjaku; por, aq me siguri sa e ndien afrimin e ndonjë trupi në errësirë, ndonëse s’mund ta dallosh, aq me siguri e ndjeva që Keti ishte aty: jo poshtë meje, por mbi tokë.

— Një ndjenjë e papritur lehtësimi më rrodhi nga zemra nëpër çdo gjymtyrë. E lashë punën time të ankthit dhe u ktheva i ngushëlluar menjëherë, i ngushëlluar pa masë. Prania e saj ishte me mua; mbeti ndërsa e mbusha sërish varrin, dhe më çoi në shtëpi. Mund të qeshësh, po deshe; por isha i sigurt se do ta shihja atje. Isha i sigurt se ishte me mua, dhe s’mund të mos i flisja.

— Kur arrita te Lartësitë, vrapova me zjarr te dera. Ishte mbyllur; dhe, më kujtohet, ai Ernshou i mallkuar dhe gruaja ime ma kundërshtuan hyrjen. Më kujtohet që u ndala t’ia nxirrja frymën me shqelma, e pastaj nxitova lart, në dhomën time, dhe në të sajën. Vështrova përreth me padurim; e ndieja pranë meje; gati e shihja, e megjithatë s’e shihja dot! Duhej të kisha djersitur gjak atëherë, nga ankthi i mallit tim, nga zjarri i lutjeve të mia për ta parë qoftë edhe një herë! S’e pashë asnjë herë. U tregua, siç ishte shpesh në jetë, një djall për mua! Dhe që atëherë, herë më shumë e herë më pak, kam qenë loja e atij mundimi të padurueshëm! Ferr! Duke m’i mbajtur nervat aq të tendosura, sa, po të mos u ngjanin telave prej zorre, do të ishin lëshuar prej kohësh deri në dobësinë e atyre të Lintonit.

— Kur rrija në shtëpi me Heretonin, më dukej se, po të dilja, do ta takoja; kur ecja nëpër shqopishte, do ta takoja duke hyrë. Kur ikja nga shtëpia, nxitoja të kthehesha: ajo duhej të ishte diku te Lartësitë, isha i sigurt! Dhe kur flija në dhomën e saj (më mundi dhe më përzuri prej andej), s’mund të rrija shtrirë atje; sepse, sapo mbyllja sytë, ajo ose ishte jashtë dritares, ose po rrëshqiste mbrapsht panelet, ose po hynte në dhomë, ose madje po e mbështeste kokën e saj të dashur mbi të njëjtin jastëk ku e mbështeste kur ishte fëmijë. Dhe duhej t’i hapja qepallat për të parë. Dhe kështu i hapja e i mbyllja njëqind herë në natë, për t’u zhgënjyer gjithmonë! Më mundonte! Shpesh kam rënkuar me zë të lartë, gjersa ai maskara plak, Jozefi, pa dyshim ka besuar se ndërgjegjja po e luante djallin brenda meje.

— Tani që e pashë, jam qetësuar; pak. Ishte një mënyrë e çuditshme për të vrarë, jo pak nga pak, por me grimca të një fije floku: të më mashtronte me fantazmën e një shprese për tetëmbëdhjetë vjet!

Zoti Hithklif u ndal dhe fshiu ballin: flokët i ishin ngjitur pas tij, të lagur nga djersa; sytë i kishte të ngulur te thëngjijtë e kuq të zjarrit; vetullat jo të rrudhura, por të ngritura pranë tëmthave, gjë që ia zbuste pamjen e vrenjtur të fytyrës, por i jepte një pamje të veçantë shqetësimi dhe një tendosje të dhimbshme të mendjes drejt një teme të vetme që e përpinte. Më fliste mua vetëm përgjysmë, dhe unë heshta: s’më pëlqente ta dëgjoja të fliste!

Pas pak, ai e rinisi meditimin mbi portretin, e uli dhe e mbështeti pas divanit për ta soditur më mirë; dhe, ndërsa ishte i zënë kështu, hyri Katerina dhe njoftoi se ishte gati, kur t’ia shalonin ponin.

— Dërgoje atë nesër, — më tha Hithklifi mua; pastaj, duke iu kthyer asaj, shtoi: — Mund ta bësh edhe pa ponin: është mbrëmje e bukur, dhe te Lartësitë e Stuhishme s’do të të duhen poni; për ato udhëtime që do të bësh, do të të mjaftojnë këmbët e tua. Hajde.

— Mirupafshim, Elen! — pëshpëriti zonja ime e dashur e vogël. Kur më puthi, buzët i kishte si akull. — Eja të më shohësh, Elen; mos harro.

— Ki kujdes të mos e bësh një gjë të tillë, zonja Din! — tha babai i saj i ri. — Kur të dua të të flas, do të vij këtu. S’dua të vish e të fusësh hundët në shtëpinë time!

I bëri shenjë t’i printe përpara; dhe ajo, duke hedhur pas një vështrim që ma çau zemrën, iu bind.

I ndoqa nga dritarja teksa zbritnin nëpër kopsht. Hithklifi ia vuri krahun e Katerinës nën të tijin, ndonëse ajo, dukshëm, e kundërshtoi në fillim; dhe me hapa të shpejtë e nxitoi në rrugicën, pemët e së cilës i fshehën.