Kapitulli XXVIII · Lartësitë e stuhishme

Mëngjesin e pestë, ose më mirë pasditen, u afrua një tjetër hap, më i lehtë e më i shkurtër; dhe kësaj radhe personi hyri në dhomë. Ishte Zila, me shallin e saj të kuq flakë, me një kapelë mëndafshi të zezë në kokë e me një shportë shelgu në krah.

— Eh, e dashur! Zonja Din, — thirri ajo. — Hë mirë! Në Gimerton flitet shumë për ty. S’mendoja gjë tjetër veç se ishe fundosur në Kënetën e Kalit të Zi, bashkë me zonjushën, gjersa i zoti më tha që ju kishin gjetur dhe që ju kishte strehuar këtu! Ç’ishte, mos paskeni dalë në ndonjë ishull, me siguri? Dhe sa kohë ndenjët në gropë? A të shpëtoi i zoti, zonja Din? Por s’je aq e dobët; s’ke qenë aq keq, apo jo?

— I zoti yt është maskara i vërtetë! — iu përgjigja. — Por do të japë llogari për këtë. S’kishte pse ta përhapte atë përrallë: gjithçka do të dalë në shesh!

— Ç’do të thuash? — pyeti Zila. — S’është përralla e tij: e tregojnë në fshat, që keni humbur në kënetë; dhe unë i thërras Ernshout, kur hyj:

— „Eh, kanë ndodhur gjëra të çuditshme, zotëri Hereton, që kur ika. Është shumë keq për atë vajzë të re të bukur, dhe për Neli Dinin e shkathët.“

— Ai më vështroi. Mendova se s’kishte dëgjuar gjë, kështu që ia tregova fjalën që qarkullonte.

— I zoti dëgjoi, dhe vetëm buzëqeshi me vete e tha:

— „Po të kenë qenë në kënetë, tani kanë dalë, Zila. Neli Din është strehuar këtë minutë në dhomën tënde. Mund t’i thuash të ikë, kur të ngjitesh; ja çelësi. Uji i moçalit i hyri në kokë, dhe do të kishte vrapuar në shtëpi krejt e marrë; por e mbajta gjersa të vinte në vete. Mund t’i thuash të shkojë menjëherë në Grejnxh, po të mundet, dhe t’u çojë një porosi nga unë: që zonja e saj e re do ta ndjekë me kohë, sa të jetë në varrimin e zotërisë.“

— Zoti Edgar s’ka vdekur? — gulçova unë. — Oh! Zila, Zila!

— Jo, jo; ulu, zonja ime e mirë, — m’u përgjigj ajo, — je ende shumë e sëmurë. S’ka vdekur: doktor Kenethi mendon se mund të rrojë edhe një ditë; e takova në rrugë dhe e pyeta.

Në vend që të ulesha, rrëmbeva rrobat e daljes dhe zbrita me nxitim, sepse rruga ishte e lirë.

Kur hyra në shtëpi, kërkova me sy dikë që të më jepte lajme për Katerinën.

Dhoma ishte plot diell, dhe dera ishte e hapur krejt, por s’dukej njeri afër.

Ndërsa ngurroja nëse të ikja menjëherë, apo të kthehesha të kërkoja zonjën time, një kollë e lehtë ma tërhoqi vëmendjen te vatra.

Lintoni ishte shtrirë mbi stol, i vetmi banor, duke thithur një shkop sheqeri kandil e duke m’i ndjekur lëvizjet me sy të mpirë.

— Ku është zonjusha Katerina? — pyeta rreptë, duke menduar se mund ta trembja për të më dhënë lajme, duke e kapur kështu vetëm.

Ai vazhdoi të thithte si i pafajshëm.

— Ka ikur? — i thashë.

— Jo, — m’u përgjigj ai, — është lart: s’do të ikë; s’e lëmë.

— S’e lini, o idiot i vogël! — thirra unë. — Më trego menjëherë dhomën e saj, përndryshe do të të bëj të këndosh me zë të lartë.

— Babi do të të bënte ty të këndoje, po të përpiqeshe të shkoje atje, — m’u përgjigj ai. — Ai thotë se s’duhet të jem i butë me Katerinën: ajo është gruaja ime, dhe është turp që do të më lërë! Thotë se ajo më urren e do që të vdes, që të marrë paratë e mia; por s’do t’i marrë; dhe s’do të shkojë në shtëpi! Kurrë s’do të shkojë! Le të qajë e le të sëmuret sa të dojë!

E rinisi punën e mëparshme, duke mbyllur qepallat, sikur të kishte ndër mend ta zinte gjumi.

— Zotëria i vogël Hithklif, — vazhdova unë, — i ke harruar gjithë mirësitë e Katerinës për ty dimrin e kaluar, kur pohoje se e doje, kur ajo të sillte libra e të këndonte këngë e vinte shumë herë nëpër erë e borë të të shihte? Qau kur humbi një mbrëmje, sepse ti do të zhgënjeheshe; dhe atëherë e ndieje se ajo ishte njëqind herë tepër e mirë për ty; dhe tani i beson gënjeshtrat që të thotë yt atë, ndonëse e di që ai ju urren të dy! Dhe bashkohesh me të kundër saj. Mirënjohje e bukur, apo jo?

Cepi i gojës së Lintonit u ul, dhe ai e hoqi shkopin e sheqerit nga buzët.

— A erdhi te Lartësitë e Stuhishme sepse të urrente? — vazhdova unë. — Mendohu vetë! Sa për paratë e tua, ajo as që e di që do të kesh ndonjë. Dhe thua që është e sëmurë; e megjithatë e lë vetëm, atje lart, në një shtëpi të huaj! Ti, që e ke ndier ç’do të thotë të të lënë kështu pas dore! Ti mund t’i mëshiroje vuajtjet e tua, dhe edhe ajo i mëshironte; por ti s’do t’i mëshirosh të sajat! Unë derdh lot, zotëria i vogël Hithklif, e sheh: një grua e moshuar, dhe vetëm shërbyese; dhe ti, pasi u shtire me një dashuri të tillë, dhe ke arsye ta adhurosh gati, i ruan për vete të gjithë lotët që ke, dhe rri shtrirë atje krejt rehat. Ah! Je një djalë pa zemër e egoist!

— S’mund të rri me të, — u përgjigj ai me inat. — S’dua të rri vetëm me të. Qan aq shumë sa s’e duroj dot. Dhe s’pushon, ndonëse i them se do ta thërras babin. E thirra një herë; dhe ai e kërcënoi se do ta mbyste po s’pushonte; por ajo nisi sërish sapo ai doli nga dhoma, duke rënkuar e duke vajtuar gjithë natën, ndonëse unë ulëritja nga inati që s’më zinte gjumi.

— A ka dalë zoti Hithklif? — pyeta unë, kur pashë se krijesa e mjerë s’kishte asnjë fuqi të ndiente dhembshuri për mundimet shpirtërore të kushërirës.

— Është në oborr, — m’u përgjigj ai, — duke folur me doktor Kenethin, që thotë se xhaxhai po vdes vërtet, më në fund. Më vjen mirë, sepse pas tij do të jem unë i zoti i Grejnxhit; dhe Katerina gjithmonë fliste për të si për shtëpinë e saj. S’është e saja! Është imja: babi thotë se gjithçka që ka ajo është imja. Gjithë librat e saj të bukur janë të mitë; ajo më ofroi të m’i jepte, bashkë me zogjtë e saj të bukur e me ponin e saj Mini, po ta merrja çelësin e dhomës sonë e ta lija të dilte; por unë i thashë se s’kishte asgjë për të dhënë: ishin të gjitha, të gjitha të mitat. Dhe atëherë ajo qau, dhe hoqi nga qafa një figurë të vogël dhe tha se do të ma jepte atë: dy portrete në një kuti të artë, në njërën anë nëna e saj e në tjetrën xhaxhai, kur ishin të rinj. Kjo ishte dje; unë i thashë se edhe ato ishin të mitat, dhe u përpoqa t’ia merrja. E liga s’më la: më shtyu tutje dhe më lëndoi. Unë ulërita (kjo e tremb); ajo e dëgjoi babin që po vinte, i theu menteshat, e ndau kutinë dhe më dha portretin e nënës së saj; tjetrin u përpoq ta fshihte; por babi pyeti ç’kishte ndodhur dhe unë ia shpjegova. Ai ma mori atë që kisha; dhe e urdhëroi asaj të ma jepte të sajin; ajo nuk pranoi, dhe ai… ai e rrëzoi përdhe me një goditje, ia shkëputi nga zinxhiri dhe e shtypi me këmbë.

— Dhe të pëlqeu ta shihje që e goditi? — pyeta unë, me qëllimet e mia që e nxisja të fliste.

— I mbylla sytë, — m’u përgjigj ai. — I mbyll sytë kur shoh babin të godasë një qen a një kalë, aq fort e bën; e megjithatë në fillim u gëzova: e meritonte ndëshkimin që më shtyu; por kur iku babi, ajo më bëri të shkoja te dritarja dhe më tregoi faqen e çarë nga brenda pas dhëmbëve, dhe gojën që i mbushej me gjak; e pastaj mblodhi copat e portretit dhe shkoi e u ul me fytyrë nga muri, dhe që atëherë s’më ka folur më; dhe ndonjëherë mendoj se s’mund të flasë nga dhimbja. S’dua ta mendoj këtë! Por është e prapë që qan pa pushim; dhe duket aq e zbehtë dhe e egër, sa kam frikë prej saj!

— Dhe mund ta marrësh çelësin, po të duash? — i thashë.

— Po, kur të jem lart, — m’u përgjigj ai, — por tani s’mund të ngjitem dot.

— Në cilën dhomë është? — pyeta unë.

— Oh, — thirri ai, — ty s’do të ta them ku është! Është e fshehta jonë. Askush, as Heretoni, as Zila, s’duhet ta dijë. Ja! Më lodhe; ik, ik! — Dhe e ktheu fytyrën mbi krah dhe i mbylli sërish sytë.

Mendova se ishte më mirë të ikja pa e parë zotin Hithklif, dhe të sillja ndihmë nga Grejnxhi për zonjën time të re.

Kur arrita atje, habia e shokëve të mi shërbëtorë që më panë, dhe gëzimi i tyre gjithashtu, qe i madh; dhe, kur dëgjuan se zonja e tyre e vogël ishte e shëndoshë, dy a tre ishin gati të ngjiteshin me vrap e ta bërtisnin lajmin te dera e zotit Edgar; por unë e mora përsipër ta njoftoja vetë.

Sa e ndryshuar e gjeta, edhe pas atyre pak ditëve! Ishte shtrirë si një shëmbëlltyrë trishtimi e pajtimi me fatin, duke pritur vdekjen. Dukej shumë i ri: ndonëse mosha e tij e vërtetë ishte tridhjetë e nëntë vjet, do ta kishe marrë të paktën dhjetë vjet më të ri. Mendonte për Katerinën, sepse ia murmuriste emrin. I preka dorën dhe i fola.

— Katerina po vjen, zotëria im i dashur! — i pëshpërita. — Është gjallë e shëndoshë, dhe do të jetë këtu, shpresoj, sonte.

U drodha nga efektet e para të këtij lajmi: ai u ngrit përgjysmë, vështroi me zjarr rreth dhomës, e pastaj ra mbrapsht pa ndjenja.

Sapo erdhi në vete, i tregova vizitën tonë të detyruar dhe mbajtjen te Lartësitë: i thashë se Hithklifi më detyroi të hyja, gjë që s’ishte krejt e vërtetë; fola sa më pak që munda kundër Lintonit; dhe as s’ia përshkrova gjithë sjelljen brutale të të atit: qëllimi im ishte të mos ia shtoja asnjë hidhërim, po ta kisha në dorë, kupës së tij tashmë të mbushur plot.

Ai e mori me mend se njëri nga qëllimet e armikut të tij ishte t’i siguronte të birit, ose më mirë vetes, edhe pasurinë personale, si edhe pronën; por pse s’priste gjersa të vdiste ai, ishte gjëegjëzë për zotërinë tim, sepse s’e dinte sa afër do ta linin botën bashkë ai dhe nipi i tij.

Megjithatë, e ndjeu se ishte më mirë ta ndryshonte testamentin: në vend që t’ia linte pasurinë Katerinës në dorën e saj, vendosi ta vinte në duart e kujdestarëve, që ajo ta gëzonte gjatë jetës, e pas saj fëmijët e saj, po të kishte. Në këtë mënyrë, ajo s’mund t’i binte zotit Hithklif, po të vdiste Lintoni.

Pasi mora urdhrat e tij, dërgova një njeri të thërriste avokatin, dhe katër të tjerë, të pajisur me armë të përdorshme, që t’ia kërkonin zonjën time të re rojtarit të saj. Të dyja palët u vonuan shumë. I pari u kthye shërbëtori i vetëm.

Ai tha se zoti Grin, avokati, s’ishte në shtëpi kur arriti ai, dhe se iu desh të priste dy orë gjersa u kthye; e pastaj zoti Grin i tha se kishte një punë të vogël në fshat, që duhej bërë, por se do të ishte në Thrashkros Grejnxh para mëngjesit.

Edhe katër burrat u kthyen pa shoqërim. Sollën fjalë se Katerina ishte e sëmurë, tepër e sëmurë për të dalë nga dhoma, dhe se Hithklifi s’i la ta shihnin.

I qortova mirë ata budallenj që i kishin besuar asaj përralle, të cilën s’doja t’ia çoja zotërisë tim; dhe vendosa të merrja një grup të tërë e të ngjitesha te Lartësitë në të gdhirë, e ta sulmonim, fjalë për fjalë, po të mos na dorëzohej e burgosura me të mirë.

I ati do ta shohë, u betova, dhe u betova sërish, edhe sikur të vritet ai djall në pragun e vet duke u përpjekur ta pengojë!

Për fat, m’u kursye udhëtimi dhe mundimi.

Kisha zbritur poshtë në orën tre për të marrë një kanë me ujë, dhe po kaloja nëpër holl me të në dorë, kur një trokitje e fortë në derën e përparme më bëri të hidhesha përpjetë.

— Oh! Është Grini, — thashë, duke e mbledhur veten, — vetëm Grini. — Dhe vazhdova, me qëllim që të dërgoja dikë tjetër ta hapte; por trokitja u përsërit, jo e fortë, e megjithatë këmbëngulëse.

E vura kanën mbi parmak dhe nxitova ta lija të hynte vetë.

Hëna e korrjeve shkëlqente e kthjellët përjashta. S’ishte avokati. Zonja ime e vogël e ëmbël m’u hodh në qafë duke ngashëryer:

— Elen! Elen! Babi është gjallë?

— Po! — thirra unë. — Po, engjëlli im, është! Lavdi Zotit, je sërish e shëndoshë me ne!

Ajo donte të vraponte, pa frymë siç ishte, lart në dhomën e zotit Linton; por e detyrova të ulej në një karrige, i dhashë të pinte dhe ia lava fytyrën e zbehtë, duke ia fërkuar me përparësen gjersa mori një ngjyrë të zbehtë. Pastaj i thashë se duhej të shkoja unë e para e të njoftoja ardhjen e saj; duke iu lutur t’i thoshte se do të ishte e lumtur me Hithklifin e ri. Ajo më vështroi, por shpejt e kuptoi pse e këshilloja ta thoshte atë gënjeshtër dhe më siguroi se s’do të ankohej.

S’e duroja dot të isha e pranishme në takimin e tyre. Qëndrova jashtë derës së dhomës një çerek ore, dhe edhe atëherë mezi guxova t’i afrohesha shtratit.

Megjithatë, gjithçka ishte e qetë: dëshpërimi i Katerinës ishte po aq i heshtur sa gëzimi i të atit. Ajo e mbante, në dukje me qetësi; dhe ai i nguli në tipare sytë e ngritur, që dukej se i zgjeroheshin nga ekstaza.

Vdiq i lumtur, zoti Lokvud; vdiq kështu: duke e puthur në faqe, murmuriti:

— Po shkoj tek ajo; dhe ti, bija ime e dashur, do të vish te ne. — Dhe s’lëvizi e s’foli më kurrë, por e vazhdoi atë vështrim të përhumbur e të ndritur, gjersa pulsi iu ndal pa u ndier dhe shpirti iu nda. Askush s’do ta kishte vënë re minutën e saktë të vdekjes së tij, aq krejt pa luftë ishte.

Nëse Katerina i kishte shteruar lotët, apo hidhërimi ishte tepër i rëndë që t’i linte të rridhnin, ajo ndenji aty me sy të thatë gjersa doli dielli; ndenji gjer në mesditë, dhe do të kishte ndenjur ende, duke u menduar mbi atë shtrat vdekjeje, po të mos kisha ngulmuar që të dilte e të pushonte pak.

Mirë që arrita ta largoja, sepse në kohën e drekës u duk avokati, pasi kishte kaluar nga Lartësitë e Stuhishme për të marrë udhëzime si të sillej. I ishte shitur zotit Hithklif, dhe ky ishte shkaku i vonesës së tij për t’iu përgjigjur thirrjes së zotërisë tim. Për fat, asnjë mendim për punët e kësaj bote s’i kishte kaluar këtij të fundit ndër mend për ta shqetësuar, pasi erdhi e bija.

Zoti Grin mori përsipër t’i urdhëronte të gjitha e të gjithë në atë vend. U dha të gjithë shërbëtorëve, veç meje, njoftimin të largoheshin. Do ta kishte çuar autoritetin që i ishte dhënë gjer aty sa të ngulmonte që Edgar Lintoni të mos varrosej pranë së shoqes, por në kapelë, me familjen e tij. Por ishte testamenti që e pengonte këtë, dhe kundërshtimet e mia të zëshme kundër çdo shkeljeje të porosive të tij.

Varrimi u bë me ngut; Katerinës, tani zonja Linton Hithklif, iu lejua të rrinte në Grejnxh gjersa trupi i të atit të largohej prej andej.

Më tregoi se ankthi i saj më në fund e kishte shtyrë Lintonin ta merrte rrezikun ta lironte. Ajo i kishte dëgjuar burrat që dërgova unë duke u grindur te dera, dhe e kishte kuptuar kuptimin e përgjigjes së Hithklifit. Kjo e dëshpëroi; dhe Lintoni, që e kishin ngjitur në sallonin e vogël pak pasi ika unë, u tmerrua aq sa shkoi e mori çelësin para se të ngjitej sërish i ati.

Pati dinakërinë ta hapte e ta kyçte sërish derën pa e mbyllur; dhe, kur duhej të shkonte të flinte, u lut të flinte me Heretonin, dhe lutja iu plotësua, për një herë.

Katerina doli tinëz para se të gdhinte. S’guxoi të provonte dyert, se mos qentë jepnin alarmin; i vizitoi dhomat bosh e ua shqyrtoi dritaret; dhe, për fat, kur ra në atë të nënës së saj, doli lehtë nga dritarja me kafaz e zbriti përdhe nëpër bredhin aty pranë. Bashkëfajtori i saj e vuajti pjesën e tij në arratisje, pavarësisht nga sajimet e tij të ndrojtura.