Kapitulli XIV · Krenari dhe paragjykim

Gjatë drekës, zoti Benet mezi foli fare; por, kur u tërhoqën shërbëtorët, mendoi se ishte koha të bisedonte pak me mysafirin, dhe prandaj nisi një temë ku priste që ai të shkëlqente, duke vërejtur se dukej shumë me fat me mbrojtësen e tij. Vëmendja e ledi Katerinë de Burgut ndaj dëshirave të tij dhe kujdesi për rehatinë e tij dukeshin vërtet të jashtëzakonshëm. Zoti Benet s’mund të zgjidhte temë më të mirë. Zoti Kollins u bë gojëtar në lavdërimin e saj. Tema e ngriti në një solemnitet sjelljeje më të madh se zakonisht; dhe, me një pamje tepër të rëndësishme, deklaroi se kurrë në jetën e tij s’kishte parë një sjellje të tillë te një person i rangut të lartë, aq përzemërsi dhe aq mirëdashje sa kishte provuar vetë nga ledi Katerina. Asaj i kishte pëlqyer me hir t’i miratonte të dy predikimet që ai kishte pasur tashmë nderin të mbante para saj. E kishte ftuar gjithashtu dy herë për drekë në Rozings, dhe vetëm të shtunën e kaluar kishte dërguar ta thërrisnin për të plotësuar tryezën e kadrijës¹ në mbrëmje. Shumë njerëz e quanin ledi Katerinën krenare, e dinte; por ai s’kishte parë kurrë tek ajo gjë tjetër veç përzemërsisë. I kishte folur gjithmonë si do t’i fliste çdo zotërie tjetër; s’kishte pasur kundërshtimin më të vogël që ai të merrte pjesë në shoqërinë e rrethit, as që ta linte famullinë herë pas here për një a dy javë për të vizituar të afërmit. Madje kishte denjuar ta këshillonte të martohej sa më shpejt, me kusht që të zgjidhte me maturi; dhe një herë i kishte bërë vizitë në shtëpinë e tij të përulur famullitare, ku i kishte miratuar plotësisht të gjitha ndryshimet që ai po bënte, dhe madje kishte denjuar të sugjeronte vetë disa, ca rafte në dollapët e katit të sipërm.

— Kjo është shumë e hijshme dhe e sjellshme, jam e sigurt, — tha zonja Benet, — dhe guxoj të them se është grua shumë e këndshme. Mjerë që zonjat e mëdha në përgjithësi s’i ngjajnë më shumë. Jeton afër jush, zotëri?

— Kopshtin ku ndodhet banesa ime e përulur e ndan vetëm një rrugicë nga parku i Rozingsit, rezidenca e Zonjërisë së Saj.

— Më duket se thatë që është e ve, zotëri? Ka familje?

— Ka vetëm një vajzë, trashëgimtaren e Rozingsit dhe të një pasurie shumë të madhe.

— Ah, — thirri zonja Benet, duke tundur kokën, — atëherë është më mirë se shumë vajza. Dhe ç’lloj zonjushe është? Është e bukur?

— Është vërtet një zonjushë shumë e hijshme. Vetë ledi Katerina thotë se, për sa i përket bukurisë së vërtetë, zonjusha de Burg është shumë mbi më të bukurat e seksit të saj; sepse në tiparet e saj ka atë që e dallon vajzën me prejardhje të shquar. Për fat të keq, ka shëndet të brishtë, gjë që e ka penguar të përparojë në shumë talente, në të cilat ndryshe s’kishte si të mos shkëlqente, siç më ka thënë zonja që i ka drejtuar edukimin dhe që banon ende me ta. Por është krejtësisht e dashur, dhe shpesh denjon të kalojë me karrocën e saj të vogël me poni pranë banesës sime të përulur.

— A është prezantuar në oborr? S’ma kujtohet emri i saj mes zonjave të oborrit.

— Shëndeti i saj jo i mirë, për fat të keq, e pengon të rrijë në Londër; dhe në këtë mënyrë, siç i thashë vetë një ditë ledi Katerinës, i ka marrë Oborrit Britanik stolinë e tij më të shndritshme. Zonjërisë së Saj iu duk se i pëlqeu kjo ide; dhe mund ta përfytyroni sa i lumtur jam në çdo rast t’u bëj ato komplimente të vogla e delikate që zonjat i pranojnë gjithmonë me kënaqësi. Më shumë se një herë i kam vërejtur ledi Katerinës se vajza e saj e mrekullueshme duket e lindur për të qenë dukeshë; dhe se rangu më i lartë, në vend që t’i jepte asaj rëndësi, do të zbukurohej prej saj. Këto janë ato gjëra të vogla që i pëlqejnë Zonjërisë së Saj, dhe është një lloj vëmendjeje që e quaj veten veçanërisht të detyruar ta tregoj.

— Gjykoni shumë drejt, — tha zoti Benet; — dhe është fat për ju që keni talentin të lajkatoni me delikatesë. A mund t’ju pyes nëse këto vëmendje të këndshme vijnë nga shtysa e çastit, apo janë fryt i një studimi të mëparshëm?

— Vijnë kryesisht nga ajo që ndodh në atë çast; dhe, megjithëse ndonjëherë argëtohem duke sajuar e duke rregulluar komplimente të vogla elegante që mund t’u përshtaten rasteve të zakonshme, gjithmonë dëshiroj t’u jap një ajër sa më pak të studiuar.

Pritjet e zotit Benet u përmbushën plotësisht. Kushëriri i tij ishte po aq qesharak sa kishte shpresuar; dhe ai e dëgjonte me kënaqësinë më të madhe, duke ruajtur njëkohësisht fytyrën më të patundur, dhe, veç ndonjë vështrimi herë pas here drejt Elizabetës, pa pasur nevojë për shok në kënaqësinë e tij.

Megjithatë, deri në orën e çajit, doza kishte qenë e mjaftueshme, dhe zoti Benet u gëzua ta çonte mysafirin përsëri në sallon, e kur mbaroi çaji, u gëzua ta ftonte t’u lexonte zonjave me zë të lartë. Zoti Kollins pranoi me gatishmëri, dhe u solli një libër; por, kur e pa (sepse gjithçka tregonte që ishte nga një bibliotekë qarkulluese), u tërhoq prapa dhe, duke kërkuar ndjesë, deklaroi se s’lexonte kurrë romane. Kiti i nguli sytë, dhe Lidia lëshoi një thirrje. U sollën libra të tjerë, dhe pas njëfarë mendimi ai zgjodhi Predikimet e Fordajsit.² Lidia gogësiu kur ai hapi vëllimin; dhe, para se ai të lexonte, me një solemnitet shumë monoton, tri faqe, ajo e ndërpreu:

— E di, mama, që burri i tezes po mendon ta pushojë Riçardin? Dhe, po ta pushojë, do ta marrë në punë kolonel Forsteri. Ma tha vetë tezja të shtunën. Nesër do të shkoj në këmbë në Meriton për të marrë vesh më shumë, dhe për të pyetur kur kthehet zoti Deni nga Londra.

Dy motrat më të mëdha i thanë Lidias të mbante gojën; por zoti Kollins, shumë i fyer, e la librin mënjanë dhe tha:

— Shpesh e kam vënë re sa pak u interesojnë zonjushave librat e natyrës serioze, megjithëse janë shkruar vetëm për të mirën e tyre. Më habit, e pranoj; sepse sigurisht s’mund të ketë asgjë më të dobishme për to se mësimi. Por nuk do ta bezdis më kushërirën time të vogël.

Pastaj, duke u kthyer nga zoti Benet, iu ofrua si kundërshtar në tavëll. Zoti Benet e pranoi sfidën, duke vërejtur se ai vepronte shumë me mend që ua linte vajzave argëtimet e tyre të kota. Zonja Benet dhe vajzat i kërkuan ndjesë me shumë mirësjellje për ndërprerjen e Lidias, dhe i premtuan se s’do të ndodhte më, po ta rifillonte librin; por zoti Kollins, pasi i siguroi se s’kishte asnjë mëri për kushërirën e vogël dhe se kurrë s’do ta merrte sjelljen e saj si fyerje, u ul në një tryezë tjetër me zotin Benet dhe u përgatit për tavëll.

Shënime

1. Quadrille (frëngjisht): lojë letrash për katër lojtarë, e modës te zonjat e moshuara të shoqërisë së lartë. Ledi Katerina e kishte thirrur zotin Kollins vetëm sepse i mungonte lojtari i katërt. ↩︎

2. James Fordyce, Predikime për gratë e reja (1766): libër predikimesh morale, shumë i përhapur në atë kohë, që i këshillonte vajzat të ishin të përulura, të heshtura e të devotshme, dhe i paralajmëronte kundër romaneve. ↩︎