Kapitulli XXXVII · Krenari dhe paragjykim

Dy zotërinjtë e lanë Rozingsin të nesërmen në mëngjes; dhe zoti Kollins, që kishte pritur pranë portave për t’u bërë përkuljen e lamtumirës, mundi të sillte në shtëpi lajmin e këndshëm se dukeshin me shëndet shumë të mirë dhe me humor aq të pranueshëm sa mund të pritej, pas skenës së trishtë të ndarjes që sapo ishte zhvilluar në Rozings. Pastaj nxitoi për në Rozings për të ngushëlluar ledi Katerinën dhe vajzën e saj; dhe, kur u kthye, solli me shumë kënaqësi një porosi nga Zonjëria e Saj, se ajo ndihej aq e mërzitur sa dëshironte shumë t’i kishte të gjithë për drekë.

Elizabeta s’mund ta shihte ledi Katerinën pa kujtuar se, po ta kishte zgjedhur, tani mund t’i ishte prezantuar si mbesa e saj e ardhshme; as s’mund të mendonte pa buzëqeshur sa e madhe do të kishte qenë indinjata e Zonjërisë së Saj. „Ç’do të kishte thënë? Si do të ishte sjellë?“ ishin pyetjet me të cilat argëtohej.

Tema e tyre e parë ishte pakësimi i shoqërisë së Rozingsit.

— Ju siguroj, e ndiej jashtëzakonisht, — tha ledi Katerina; — besoj se askush s’e ndien humbjen e miqve aq sa unë. Por jam veçanërisht e lidhur me këta djem të rinj; dhe e di që edhe ata janë kaq të lidhur me mua! Iu erdhi jashtëzakonisht keq që po iknin! Por kështu u vjen gjithmonë. I dashuri kolonel e mbajti humorin mjaft mirë deri në fund fare; por Darsi dukej se e ndiente më thellë, më shumë, më duket, se vitin e kaluar. Lidhja e tij me Rozingsin sigurisht po rritet.

Zoti Kollins kishte këtu një kompliment dhe një aludim për të futur, të cilave nëna dhe e bija u buzëqeshën me mirësi.

Pas drekës, ledi Katerina vërejti se zonjusha Benet dukej pa humor; dhe, duke e shpjeguar menjëherë vetë, me supozimin se asaj s’i pëlqente të kthehej kaq shpejt në shtëpi, shtoi:

— Por, po të jetë kështu, duhet t’i shkruani nënës suaj t’i luteni të rrini edhe pak. Zonja Kollins do të gëzohet shumë për shoqërinë tuaj, jam e sigurt.

— Jam shumë mirënjohëse ndaj Zonjërisë Suaj për ftesën e mirë, — u përgjigj Elizabeta; — por s’jam në gjendje ta pranoj. Duhet të jem në Londër të shtunën që vjen.

— Po, në këtë rast, do të keni ndenjur këtu vetëm gjashtë javë. Prisja të rrinit dy muaj. Ia thashë zonjës Kollins para se të vinit. S’ka asnjë arsye të ikni kaq shpejt. Zonja Benet me siguri mund t’ia dalë pa ju edhe dy javë të tjera.

— Por babai im s’mundet. Më shkroi javën e kaluar që të nxitoja kthimin.

— Oh, babai juaj, sigurisht, mund t’ia dalë pa ju, po t’ia dalë nëna. Vajzat s’janë kurrë aq të rëndësishme për një baba. Dhe, po të rrini edhe një muaj të plotë, do të jem në gjendje ta çoj njërën prej jush deri në Londër, sepse po shkoj atje në fillim të qershorit për një javë; dhe, meqë Doson s’e ka problem të ulet përpara,¹ do të ketë vend shumë të mirë për njërën prej jush; dhe, në të vërtetë, po të ishte moti i freskët, s’do ta kisha problem t’ju merrja të dyja, sepse asnjëra s’jeni e madhe.

— Jeni vetë mirësia, zonjë; por besoj se duhet t’i përmbahemi planit tonë të parë.

Ledi Katerina dukej se u nënshtrua.

— Zonja Kollins, duhet të dërgoni një shërbëtor me ta. E dini që e them gjithmonë mendimin tim, dhe s’e duroj dot idenë që dy vajza të reja të udhëtojnë vetëm me karrocë poste.² Është krejt e pahijshme. Duhet ta rregulloni të dërgoni dikë. Kam neverinë më të madhe në botë për gjëra të tilla. Vajzat e reja duhet të ruhen e të shoqërohen gjithmonë si duhet, sipas pozitës së tyre në jetë. Kur mbesa ime Xhorxhiana shkoi në Ramsgejt verën e kaluar, ngula këmbë që ta shoqëronin dy shërbëtorë meshkuj. Zonjusha Darsi, e bija e zotit Darsi të Pemberlit dhe e ledi Anës, s’mund të paraqitej si duhet ndryshe. Jam jashtëzakonisht e vëmendshme për të gjitha këto gjëra. Duhet ta dërgoni Xhonin me zonjushat, zonja Kollins. Më vjen mirë që më shkoi ndër mend ta përmend; sepse do të ishte vërtet turp për ju t’i linit të iknin vetëm.

— Daja do të na dërgojë një shërbëtor.

— Oh! Daja juaj! Mban shërbëtor mashkull, apo jo? Më vjen shumë mirë që keni dikë që mendon për këto gjëra. Ku do t’i ndërroni kuajt? Oh, në Bromli, sigurisht. Po ta përmendni emrin tim te hani „Këmbana“, do t’ju shërbejnë mirë.

Ledi Katerina kishte shumë pyetje të tjera për udhëtimin e tyre; dhe, meqë s’u përgjigjej të gjithave vetë, duhej vëmendje, gjë që Elizabeta e besonte si fat për të; përndryshe, me një mendje kaq të zënë, mund ta kishte harruar ku ishte. Mendimet duhej t’i ruante për orët e vetmisë: sa herë që ishte vetëm, u jepej atyre si lehtësimi më i madh; dhe s’kalonte asnjë ditë pa një shëtitje të vetmuar, ku mund t’i jepej gjithë kënaqësisë së kujtimeve të pakëndshme.

Letrën e zotit Darsi ishte gati ta dinte përmendësh. E studionte çdo fjali; dhe ndjenjat e saj ndaj autorit ndonjëherë ishin krejt të ndryshme. Kur kujtonte mënyrën si i ishte drejtuar, ishte ende plot indinjatë: por, kur mendonte sa padrejtësisht e kishte dënuar e qortuar, zemërimi i kthehej kundër vetes; dhe ndjenjat e tij të zhgënjyera bëheshin objekt dhembshurie. Dashuria e tij ngjallte mirënjohje, karakteri i tij në përgjithësi respekt: por ajo s’mund ta miratonte; as s’mund të pendohej asnjë çast për refuzimin, apo të ndiente prirjen më të vogël për ta parë më ndonjëherë. Në sjelljen e saj të kaluar kishte një burim të vazhdueshëm mërzie e pendimi: dhe në të metat fatkeqe të familjes, një temë hidhërimi edhe më të rëndë. Ato s’kishin shpresë shërimi. Babai, i kënaqur të qeshte me to, s’do të përpiqej kurrë ta frenonte mendjelehtësinë e shfrenuar të vajzave më të vogla; dhe nëna, me sjellje kaq larg së drejtës edhe vetë, ishte krejt e pandjeshme ndaj së keqes. Elizabeta shpesh ishte bashkuar me Xhejnin në përpjekjen për ta frenuar pamaturinë e Katerinës dhe Lidias; por, për sa kohë i mbështeste lëshimi i nënës, ç’shans mund të kishte për përmirësim? Katerina, me shpirt të dobët, nevrike dhe krejt nën drejtimin e Lidias, ishte fyer gjithmonë nga këshillat e tyre; dhe Lidia, kokëfortë e mendjelehtë, mezi i dëgjonte. Ishin të paditura, përtace e mendjemëdha. Për sa kohë kishte një oficer në Meriton, do të flirtonin me të; dhe për sa kohë Meritoni ishte në largësi këmbësore nga Longborni, do të shkonin atje përgjithmonë.

Ankthi për Xhejnin ishte një tjetër shqetësim kryesor; dhe shpjegimi i zotit Darsi, duke ia kthyer Binglit gjithë mendimin e mirë që kishte pasur më parë, e shtoi ndjenjën e asaj që kishte humbur Xhejn. Dashuria e tij doli se kishte qenë e sinqertë, dhe sjellja e tij u la nga çdo faj, veç ndonjë fajit që mund t’i ngjitej për besimin e verbër te miku. Sa i hidhur ishte, pra, mendimi se Xhejn ishte privuar nga një gjendje kaq e dëshirueshme në çdo pikëpamje, kaq plot përparësi, kaq premtuese për lumturi, nga marrëzia dhe pahijshmëria e familjes së saj!

Kur këtyre kujtimeve iu shtua zbulimi i karakterit të Uikamit, mund të besohet lehtë se humori i saj i lumtur, që rrallë ishte dëshpëruar më parë, tani ishte prekur aq shumë sa i ishte bërë gati e pamundur të dukej sadopak e gëzuar.

Ftesat në Rozings ishin po aq të shpeshta gjatë javës së fundit të qëndrimit të saj sa kishin qenë në fillim. Mbrëmja e fundit fare u kalua atje; dhe Zonjëria e Saj pyeti përsëri me hollësi për udhëtimin e tyre, u dha udhëzime për mënyrën më të mirë të paketimit, dhe ngulmoi aq shumë për nevojën që fustanet të vendoseshin në mënyrën e vetme të drejtë, sa Maria e ndjeu për detyrë, kur u kthye, ta prishte gjithë punën e mëngjesit dhe ta paketonte përsëri sëndukun.

Kur u ndanë, ledi Katerina, me shumë mirëdashje, u uroi rrugë të mbarë dhe i ftoi të vinin përsëri në Hansford vitin tjetër; dhe zonjusha de Burg u mundua aq sa të bënte një reverancë e t’u zgjaste dorën të dyjave.

Shënime

1. Doson është shërbyesja e ledi Katerinës. Ajo do të ulej përpara, në ndenjësen pranë karrocierit, kështu që brenda karrocës do të mbetej vend për një nga vajzat. ↩︎

2. Karroca poste (anglisht post-chaise) merrej me qira dhe ndërronte kuajt në stacione gjatë rrugës. Sipas zakoneve të kohës, s’shihej e hijshme që dy vajza të reja të udhëtonin me të pa shoqërues. ↩︎