Kapitulli XVII · Krenari dhe paragjykim

Të nesërmen Elizabeta i tregoi Xhejnit ç’kishte ndodhur mes saj dhe zotit Uikam. Xhejn dëgjoi me habi e shqetësim: s’dinte si ta besonte që zoti Darsi mund të ishte kaq i padenjë për respektin e zotit Bingli; e megjithatë s’ishte në natyrën e saj ta vinte në dyshim vërtetësinë e një djali të ri me pamje kaq të dashur si Uikami. Mundësia që ai të kishte duruar vërtet një mizori të tillë mjaftonte për t’i ngjallur gjithë ndjenjat e saj të buta; dhe prandaj s’mbetej gjë tjetër për të bërë veçse të mendonte mirë për të dy, ta mbronte sjelljen e secilit dhe t’ia vinte në llogari rastësisë a gabimit çdo gjë që nuk shpjegohej dot ndryshe.

— Të dy, — tha ajo, — janë mashtruar, guxoj të them, në një mënyrë a një tjetër, që ne s’e marrim dot me mend. Ndoshta njerëz me interes ia kanë paraqitur keq njërin tjetrit. Shkurt, është e pamundur për ne të hamendësojmë shkaqet apo rrethanat që mund t’i kenë larguar, pa faj të vërtetë nga asnjëra anë.

— Shumë e vërtetë, vërtet; dhe tani, Xhejn e dashur, ç’ke për të thënë në mbrojtje të njerëzve me interes që me siguri janë përzier në këtë punë? Shfajësoji edhe ata, përndryshe do të detyrohemi të mendojmë keq për dikë.

— Qesh sa të duash, por s’do të më heqësh dot nga mendimi im me të qeshura. Lizi ime e dashur, mendo vetëm në ç’dritë të turpshme e vë zotin Darsi, ta trajtojë kështu të preferuarin e të atit, një njeri për të cilin i ati kishte premtuar se do të kujdesej. Është e pamundur. Asnjë njeri me pak njerëzi, asnjë njeri që e çmon sadopak emrin e vet, s’do të ishte i aftë për këtë. A mund të mashtrohen kaq shumë për të miqtë e tij më të ngushtë? Oh jo.

— Më lehtë mund ta besoj që zoti Bingli është mashtruar, sesa që zoti Uikam do ta sajonte një histori të tillë për veten, si ajo që më tregoi mbrëmë: emra, fakte, gjithçka e përmendur pa ceremoni. Po s’qe kështu, le ta përgënjeshtrojë zoti Darsi. Për më tepër, në shikimin e tij kishte të vërtetë.

— Është e vështirë, vërtet; është e trishtueshme. S’di ç’të mendosh.

— Më fal, por e di saktësisht ç’të mendosh.

Por Xhejn mund të mendonte me siguri vetëm për një pikë: që zoti Bingli, po të ishte mashtruar, do të vuante shumë kur të dilte puna në shesh.

Dy zonjushat u thirrën nga shtigjet e kopshtit, ku po zhvillohej kjo bisedë, nga ardhja e disa prej vetë atyre njerëzve për të cilët po flisnin; zoti Bingli dhe motrat e tij kishin ardhur t’i ftonin vetë për ballon e pritur prej kohësh në Netherfild, që ishte caktuar për të martën tjetër. Dy zonjat u gëzuan shumë që e panë përsëri mikeshën e dashur, thanë se s’ishin parë që prej një shekulli, dhe e pyetën disa herë ç’kishte bërë që kur ishin ndarë. Pjesës tjetër të familjes i kushtuan pak vëmendje; e shmangën sa mundën zonjën Benet, i thanë pak fjalë Elizabetës dhe asnjë fare të tjerave. Shpejt ikën përsëri, duke u ngritur nga vendet me një shpejtësi që e befasoi të vëllanë, dhe duke nxituar sikur të ishin të etura të shpëtonin nga mirësjelljet e zonjës Benet.

Perspektiva e ballos në Netherfild ishte jashtëzakonisht e këndshme për çdo femër të familjes. Zonja Benet zgjodhi ta shihte si të dhënë në nder të vajzës së madhe, dhe u lajkatua veçanërisht që e mori ftesën nga vetë zoti Bingli, në vend të një kartoline ceremoniale. Xhejn përfytyroi një mbrëmje të lumtur në shoqërinë e dy mikeshave dhe me vëmendjet e vëllait të tyre; dhe Elizabeta mendoi me kënaqësi se do të kërcente shumë me zotin Uikam, dhe se do ta shihte gjithçka të vërtetuar në shikimin dhe sjelljen e zotit Darsi. Lumturia që prisnin Katerina dhe Lidia varej më pak nga ndonjë ngjarje e vetme apo nga ndonjë njeri i veçantë; sepse, megjithëse secila prej tyre, si Elizabeta, kishte ndër mend të kërcente gjysmën e mbrëmjes me zotin Uikam, ai s’ishte aspak i vetmi kavalier që mund t’i kënaqte, dhe balloja, në çdo rast, ishte ballo. Madje edhe Meri mund ta siguronte familjen se s’kishte asgjë kundër.

— Për sa kohë mund t’i kem mëngjeset për vete, — tha ajo, — më mjafton. Mendoj se s’është sakrificë të marr pjesë herë pas here në mbrëmje shoqërore. Shoqëria ka të drejta mbi të gjithë ne; dhe e quaj veten nga ata që mendojnë se pushimet për çlodhje e argëtim janë të dëshirueshme për këdo.

Humori i Elizabetës ishte aq i mirë në këtë rast, sa, megjithëse rrallë i fliste pa nevojë zotit Kollins, s’mundi të mos e pyeste nëse kishte ndër mend ta pranonte ftesën e zotit Bingli, dhe, po ta pranonte, nëse do ta quante të hijshme të merrte pjesë në argëtimin e mbrëmjes; dhe u habit disi kur pa se ai s’kishte asnjë skrupull për këtë, dhe s’kishte aspak frikë se mos e qortonte kryepeshkopi apo ledi Katerinë de Burg po të guxonte të kërcente.

— Nuk jam aspak i mendimit, ju siguroj, — tha ai, — që një ballo e këtij lloji, e dhënë nga një djalë i ri me karakter për njerëz të respektuar, mund të ketë ndonjë prirje të keqe; dhe jam aq larg nga kundërshtimi i vallëzimit për veten time, sa shpresoj të nderohem me dorën e të gjitha kushërirave të mia të bukura gjatë mbrëmjes; dhe e shfrytëzoj këtë rast për t’ju kërkuar tuajën, zonjushë Elizabetë, veçanërisht për dy vallet e para; një parapëlqim që shpresoj se kushërira ime Xhejn do t’ia atribuojë shkakut të duhur, dhe jo ndonjë mungese respekti për të.

Elizabeta e ndjeu veten krejt të zënë në kurth. Kishte qenë krejt e vendosur që për ato valle ta ftonte Uikami; dhe në vend të tij, zoti Kollins! Gjallëria e saj s’kishte rënë kurrë në kohë më të keqe. Megjithatë, s’kishte ç’të bëhej. Lumturia e zotit Uikam dhe e saj u shty me detyrim edhe pak, dhe propozimi i zotit Kollins u pranua me aq hir sa mundi ajo. Galanteria e tij s’i pëlqeu më shumë për shkak të idesë që i ngjalli, se pas saj kishte diçka më shumë. Tani për herë të parë i shkoi ndër mend se ajo ishte zgjedhur mes motrave si e denjë të ishte zonja e shtëpisë famullitare të Hansfordit dhe të ndihmonte për të plotësuar tryezën e kadrijës në Rozings, kur mungonin vizitorë më të përshtatshëm. Ideja u bë shpejt bindje, kur vuri re mirësjelljet e tij gjithnjë e më të shumta ndaj saj dhe dëgjoi përpjekjet e tij të shpeshta për t’i bërë kompliment për mendjemprehtësinë dhe gjallërinë; dhe, megjithëse ishte më shumë e habitur sesa e kënaqur nga ky efekt i hireve të saj, s’kaloi shumë kohë dhe e ëma i dha të kuptonte se gjasat e kësaj martese ishin jashtëzakonisht të këndshme për të. Elizabeta, megjithatë, zgjodhi të mos e kuptonte aludimin, duke e ditur mirë se çdo përgjigje do të sillte një grindje serioze. Zoti Kollins mund të mos e bënte kurrë propozimin, dhe, derisa ta bënte, ishte e kotë të grindeshin për të.

Sikur të mos kishte pasur një ballo në Netherfild për t’u përgatitur e për të folur, zonjushat Benet më të vogla do të kishin qenë në gjendje të mjerueshme në këtë kohë; sepse, nga dita e ftesës deri në ditën e ballos, ra shi aq pa pushim, sa s’shkuan në Meriton asnjë herë. S’mund të kërkonin as tezen, as oficerët, as lajmet; madje edhe trëndafilat për këpucët e ballos¹ u blenë me anë të të tjerëve. Edhe Elizabeta mund ta kishte vënë në provë durimin nga një mot që e ndërpreu krejt njohjen e saj gjithnjë e më të afërt me zotin Uikam; dhe vetëm një ballo të martën mund t’ua bënte të durueshme Kitit dhe Lidias një të premte, një të shtunë, një të diel dhe një të hënë të tilla.

Shënime

1. Rozeta prej shiriti mëndafshi, në formë trëndafili, që qepeshin si stoli mbi këpucët e lehta të vallëzimit. ↩︎