Kapitulli XXVIII · Krenari dhe paragjykim

Çdo gjë në udhëtimin e ditës tjetër ishte e re dhe interesante për Elizabetën; dhe ishte në humor shumë të mirë, sepse e kishte parë të motrën aq mirë, sa i ishte zhdukur çdo frikë për shëndetin e saj, dhe perspektiva e udhëtimit në veri ishte burim i vazhdueshëm kënaqësie.

Kur lanë rrugën kryesore për rrugicën që të çonte në Hansford, çdo sy kërkonte shtëpinë famullitare, dhe çdo kthesë pritej ta nxirrte para syve. Gardhi i parkut të Rozingsit ishte kufiri i tyre nga njëra anë. Elizabeta buzëqeshi kur kujtoi gjithçka që kishte dëgjuar për banorët e tij.

Më në fund shtëpia famullitare u duk. Kopshti që zbriste pjerrtas drejt rrugës, shtëpia në mes të tij, kangjellat e gjelbra dhe gardhi me dafina: gjithçka tregonte se po mbërrinin. Zoti Kollins dhe Sharlota u shfaqën te dera, dhe karroca ndaloi te porta e vogël, që të çonte me një shteg të shkurtër me zhavorr deri te shtëpia, mes tundjeve të kokës e buzëqeshjeve të gjithë shoqërisë. Në një çast të gjithë kishin zbritur nga karroca, të gëzuar që shiheshin. Zonja Kollins e priti mikeshën me kënaqësinë më të gjallë, dhe Elizabeta ishte gjithnjë e më e kënaqur që kishte ardhur, kur e pa veten të pritur me kaq dashuri. Pa menjëherë se sjelljet e kushëririt s’i kishte ndryshuar martesa: mirësjellja e tij formale ishte pikërisht si kishte qenë; dhe e mbajti disa minuta te porta për të dëgjuar e për të kënaqur pyetjet e tij për gjithë familjen e saj. Pastaj, pa tjetër vonesë veç asaj që ai t’u tregonte rregullsinë e hyrjes, i futën në shtëpi; dhe, sapo hynë në sallon, ai i mirëpriti për herë të dytë, me një formalitet mburracak, në banesën e tij të përulur, dhe ua përsëriti me përpikëri të gjitha ofertat e së shoqes për freskime.

Elizabeta ishte e përgatitur ta shihte në lavdinë e tij; dhe s’mundi të mos përfytyronte se, duke treguar përmasat e mira të dhomës, pamjen dhe mobiliet, ai i drejtohej veçanërisht asaj, sikur të donte t’ia bënte të ndiente ç’kishte humbur duke e refuzuar. Por, megjithëse gjithçka dukej e rregullt dhe e rehatshme, ajo s’arriti ta kënaqte me ndonjë psherëtimë pendimi; dhe më shumë e shikonte me habi mikeshën, që mund të kishte një ajër kaq të gëzuar me një shok të tillë. Kur zoti Kollins thoshte diçka për të cilën e shoqja mund të kishte turp me të drejtë, gjë që sigurisht s’ndodhte rrallë, ajo pa dashje i drejtonte sytë Sharlotës. Një a dy herë dalloi një skuqje të lehtë; por në përgjithësi Sharlota, me mençuri, s’dëgjonte. Pasi ndenjën aq sa të admironin çdo send të mobilimit në dhomë, nga bufeja deri te parmaku i oxhakut, të tregonin për udhëtimin dhe për gjithçka kishte ndodhur në Londër, zoti Kollins i ftoi të bënin një shëtitje në kopsht, që ishte i madh dhe i rregulluar mirë, dhe për kultivimin e të cilit kujdesej vetë. Të punonte në kopsht ishte një nga kënaqësitë e tij më të nderuara; dhe Elizabeta e admiroi kontrollin e fytyrës me të cilin Sharlota fliste për dobinë e kësaj pune për shëndetin, dhe pranonte se e nxiste sa më shumë të ishte e mundur. Këtu, duke u prirë nëpër çdo shteg e shteg tërthor, dhe mezi duke u lënë kohë të thoshin lavdërimet që kërkonte, ai u tregonte çdo pamje me një hollësi që e linte bukurinë krejt pas. Mund t’i numëronte arat në çdo drejtim, dhe mund të thoshte sa pemë kishte në grumbullin më të largët. Por, nga të gjitha pamjet që mund të mburreshin kopshti i tij, apo krahina, apo mbretëria, asnjëra s’mund të krahasohej me pamjen e Rozingsit, që dukej përmes një hapjeje mes pemëve që kufizonin parkun, gati përballë ballinës së shtëpisë së tij. Ishte një ndërtesë moderne e bukur, e vendosur mirë mbi një lartësi.

Nga kopshti, zoti Kollins do t’i kishte çuar rreth dy livadheve të tij; por zonjat, meqë s’kishin këpucë për t’u përballur me mbetjet e një bryme të bardhë, u kthyen; dhe, ndërsa sir Uilliami e shoqëroi, Sharlota u tregoi motrës dhe mikeshës shtëpinë, ndoshta jashtëzakonisht e kënaqur që kishte rastin ta tregonte pa ndihmën e burrit. Ishte mjaft e vogël, por e ndërtuar mirë dhe e rehatshme; dhe çdo gjë ishte pajisur e rregulluar me një pastërti e një harmoni për të cilën Elizabeta ia dha Sharlotës gjithë meritën. Kur zoti Kollins mund të harrohej, kishte vërtet një ajër të madh rehatie gjithandej, dhe, nga kënaqësia e dukshme e Sharlotës, Elizabeta supozoi se ai duhej të harrohej shpesh.

Kishte mësuar tashmë që ledi Katerina ishte ende në fshat. U fol përsëri për këtë ndërsa ishin në drekë, kur zoti Kollins, duke u përzier, vërejti:

— Po, zonjushë Elizabetë, do të keni nderin ta shihni ledi Katerinë de Burgun të dielën që vjen në kishë, dhe s’ka nevojë të them se do të mahniteni prej saj. Ajo është vetë përzemërsia e mirëdashja, dhe s’kam dyshim se do të nderoheni me një pjesë të vëmendjes së saj kur të mbarojë shërbesa. Mezi ngurroj të them se do t’ju përfshijë ju dhe kunatën time Maria në çdo ftesë me të cilën na nderon gjatë qëndrimit tuaj këtu. Sjellja e saj ndaj Sharlotës sime të dashur është magjepsëse. Drekojmë në Rozings dy herë në javë, dhe s’na lejohet kurrë të kthehemi në këmbë. Karroca e Zonjërisë së Saj porositet rregullisht për ne. Duhet të them, një nga karrocat e Zonjërisë së Saj, sepse ka disa.

— Ledi Katerina është vërtet një grua shumë e respektuar dhe e mençur, — shtoi Sharlota, — dhe një fqinje shumë e vëmendshme.

— Shumë e vërtetë, e dashur, pikërisht këtë them edhe unë. Është ai lloj gruaje që s’mund ta nderosh kurrë tepër.

Mbrëmja kaloi kryesisht duke biseduar për lajmet e Hertfordshirit dhe duke treguar përsëri atë që ishte shkruar tashmë; dhe, kur mbaroi, Elizabeta, në vetminë e dhomës së saj, pati për të menduar për shkallën e kënaqësisë së Sharlotës, për të kuptuar mjeshtërinë e saj në drejtimin e burrit dhe qetësinë në durimin e tij, dhe për të pranuar se gjithçka bëhej shumë mirë. Pati gjithashtu për të parashikuar si do të kalonte vizita e saj: rrjedhën e qetë të punëve të tyre të zakonshme, ndërprerjet e bezdisshme të zotit Kollins dhe gazmendet e marrëdhënieve të tyre me Rozingsin. Një përfytyrim i gjallë i rregulloi shpejt të gjitha.

Rreth mesditës së të nesërmes, ndërsa ishte në dhomë duke u përgatitur për një shëtitje, një zhurmë e papritur poshtë dukej se tregonte gjithë shtëpinë në rrëmujë; dhe, pasi dëgjoi një çast, dëgjoi dikë që po ngjiste shkallët me një nxitim të tmerrshëm e që po e thërriste me zë të lartë. Hapi derën dhe takoi Marian në sheshpushimin e shkallëve, e cila, pa frymë nga ngazëllimi, thirri:

— Oh, Eliza ime e dashur! Të lutem nxito e eja në dhomën e ngrënies, se ka për t’u parë një pamje e tillë! S’po të them ç’është. Nxito, dhe zbrit menjëherë.

Elizabeta bëri pyetje më kot; Maria s’deshi t’i tregonte asgjë më shumë; dhe zbritën me vrap në dhomën e ngrënies, që shihte nga rrugica, në kërkim të kësaj mrekullie; ishin dy zonja, të ndalura me një karrocë të ulët të hapur te porta e kopshtit.

— Dhe kjo është e gjitha? — thirri Elizabeta. — Prisja të paktën që të kishin hyrë derrat në kopsht, dhe këtu s’ka gjë tjetër veç ledi Katerinës dhe vajzës së saj!

— Ah, e dashur, — tha Maria, krejt e tronditur nga gabimi, — s’është ledi Katerina. Zonja e moshuar është zonja Xhenkinson, që jeton me ta. Tjetra është zonjusha de Burg. Shikoje vetëm. Është krejt një krijesë e vogël. Kush do ta kishte menduar që mund të ishte kaq e hollë e kaq e vogël!

— Është tmerrësisht e pasjellshme që e mban Sharlotën jashtë me gjithë këtë erë. Pse s’hyn brenda?

— Oh, Sharlota thotë se s’hyn pothuajse kurrë. Është nderi më i madh kur hyn zonjusha de Burg.

— Më pëlqen pamja e saj, — tha Elizabeta, e goditur nga ide të tjera. — Duket e sëmurë dhe e nevrikosur. Po, do t’i shkojë fare mirë atij. Do t’i bëhet një grua shumë e përshtatshme.

Zoti Kollins dhe Sharlota qëndronin të dy te porta duke biseduar me zonjat; dhe sir Uilliami, për argëtimin e madh të Elizabetës, ishte vendosur te pragu i derës, duke soditur me zjarr madhështinë përpara tij, e duke u përkulur vazhdimisht sa herë që zonjusha de Burg shikonte nga ajo anë.

Më në fund s’pati më ç’të thuhej; zonjat vazhduan rrugën me karrocë, dhe të tjerët u kthyen në shtëpi. Zoti Kollins, sapo pa dy vajzat, nisi t’i uronte për fatin e tyre të mirë, gjë që Sharlota e shpjegoi duke u njoftuar se gjithë shoqëria ishte ftuar të drekonte në Rozings të nesërmen.