Kapitulli XXVII · Krenari dhe paragjykim

Pa ngjarje më të mëdha se këto në familjen e Longbornit, dhe pa tjetër ndryshim veç shëtitjeve në Meriton, herë me baltë e herë me të ftohtë, kaluan janari dhe shkurti. Marsi do ta çonte Elizabetën në Hansford. Në fillim s’e kishte menduar shumë seriozisht të shkonte atje; por shpejt pa se Sharlota mbështetej te ky plan, dhe gradualisht mësoi ta shihte edhe vetë me më shumë kënaqësi e me më shumë siguri. Mungesa ia kishte shtuar dëshirën ta shihte përsëri Sharlotën, dhe ia kishte dobësuar neverinë për zotin Kollins. Plani kishte diçka të re; dhe, meqë me një nënë të tillë e me motra kaq pak shoqe, shtëpia s’mund të ishte pa të meta, një ndryshim i vogël s’ishte i pamirëpritur për hir të vetvetes. Udhëtimi, për më tepër, do t’i jepte rast ta shihte pak Xhejnin; dhe, shkurt, kur u afrua koha, do t’i kishte ardhur shumë keq për çdo vonesë. Megjithatë, gjithçka shkoi mbarë dhe u rregullua më në fund sipas skicës së parë të Sharlotës. Do të shoqëronte sir Uilliamin dhe vajzën e tij të dytë. Me kohë iu shtua edhe përmirësimi i kalimit të një nate në Londër, dhe plani u bë aq i përsosur sa mund të jetë një plan.

E vetmja dhimbje ishte ndarja nga babai, të cilit me siguri do t’i mungonte, dhe i cili, kur erdhi çasti, e pëlqeu aq pak ikjen e saj, sa i tha t’i shkruante dhe gati i premtoi se do t’i përgjigjej.

Lamtumira mes saj dhe zotit Uikam qe krejt miqësore; nga ana e tij, edhe më shumë. Interesi i tij i tanishëm s’mund ta bënte të harronte se Elizabeta kishte qenë e para që i kishte ngjallur dhe merituar vëmendjen, e para që e kishte dëgjuar dhe e kishte mëshiruar, e para që ishte admiruar; dhe në mënyrën si i tha lamtumirë, duke i uruar çdo kënaqësi, duke i kujtuar ç’duhej të priste nga ledi Katerinë de Burg, dhe duke besuar se mendimi i tyre për të, mendimi i tyre për këdo, do të përputhej gjithmonë, kishte një kujdes, një interes, që ajo ndiente se do ta lidhte gjithmonë me të me një respekt shumë të sinqertë; dhe u nda prej tij e bindur se, i martuar a beqar, ai do të ishte gjithmonë modeli i saj i njeriut të dashur e të këndshëm.

Shokët e udhëtimit të nesërmen s’ishin të tillë që ta bënin ta mendonte atë më pak të këndshëm. Sir Uilliam Lukasi dhe e bija, Maria, një vajzë e qeshur, por me kokë po aq bosh sa i ati, s’kishin asgjë për të thënë që t’ia vlente të dëgjohej, dhe i dëgjonin me afërsisht po aq kënaqësi sa zhurmën e karrocës. Elizabetës i pëlqenin gjërat qesharake, por ato të sir Uilliamit i njihte prej shumë kohësh. S’mund t’i tregonte asgjë të re për mrekullitë e prezantimit dhe të kalorësisë së tij; dhe mirësjelljet e tij ishin konsumuar, si edhe lajmet e tij.

Ishte një udhëtim vetëm njëzet e katër milje, dhe e nisën aq herët sa të ishin në Greisçërç Strit në mesditë. Ndërsa po afroheshin te dera e zotit Gardiner, Xhejn ishte në një dritare të sallonit duke pritur mbërritjen e tyre: kur hynë në korridor, ajo ishte aty për t’i mirëpritur, dhe Elizabeta, duke e parë me vëmendje në fytyrë, u kënaq ta shihte të shëndetshme e të bukur si gjithmonë. Në shkallë ishte një tufë djemsh e vajzash të vegjël, që padurimi për të parë kushërirën nuk i linte të prisnin në sallon, dhe druajtja, meqë s’e kishin parë prej një viti, i pengonte të zbrisnin më poshtë. Gjithçka ishte gëzim e mirësi. Dita kaloi shumë këndshëm; mëngjesi me rrëmujë e me pazar, dhe mbrëmja në një nga teatrot.

Atëherë Elizabeta arriti të ulej pranë tezes. Tema e parë ishte e motra; dhe ajo u pikëllua më shumë sesa u habit kur dëgjoi, si përgjigje ndaj pyetjeve të saj të hollësishme, se, megjithëse Xhejn përpiqej gjithmonë ta mbante humorin, kishte periudha dëshpërimi. Megjithatë, ishte e arsyeshme të shpresohej se s’do të zgjasnin shumë. Zonja Gardiner i tregoi gjithashtu hollësitë e vizitës së zonjushës Bingli në Greisçërç Strit, dhe i përsëriti disa biseda që kishin ndodhur në kohë të ndryshme mes Xhejnit dhe saj, të cilat tregonin se Xhejn e kishte lënë njohjen nga zemra.

Pastaj zonja Gardiner e ngacmoi mbesën për braktisjen nga Uikami, dhe e lavdëroi që po e duronte kaq mirë.

— Por, e dashura Elizabetë, — shtoi ajo, — ç’lloj vajze është zonjusha King? Do të më vinte keq të mendoja se miku ynë është interesaxhi.

— Të lutem, tezja ime e dashur, ç’ndryshim ka, në punët e martesës, mes motivit interesaxhi dhe atij të matur? Ku mbaron maturia dhe ku fillon lakmia? Krishtlindjen e kaluar kishe frikë se do të martohej me mua, sepse do të ishte e pamatur; dhe tani, sepse po përpiqet të marrë një vajzë me vetëm dhjetë mijë paund, do të zbulosh se është interesaxhi.

— Po të më thuash vetëm ç’lloj vajze është zonjusha King, do ta di ç’të mendoj.

— Është vajzë shumë e mirë, besoj. S’di asgjë të keqe për të.

— Por ai s’i kushtoi as vëmendjen më të vogël derisa vdekja e gjyshit e bëri zonjë të kësaj pasurie?

— Jo; pse duhej t’ia kushtonte? Po të mos i lejohej të fitonte dashurinë time, sepse s’kisha para, ç’arsye mund të kishte t’i bënte ashikllëk një vajze për të cilën s’i bëhej vonë dhe që ishte po aq e varfër?

— Por duket një mungesë delikatese që t’i drejtojë vëmendjet nga ajo kaq shpejt pas kësaj ngjarjeje.

— Një burrë në rrethana të vështira s’ka kohë për gjithë ato hijeshi elegante që mund t’i respektojnë të tjerët. Po s’e kundërshtoi ajo, pse duhet ta kundërshtojmë ne?

— Që s’e kundërshton ajo, s’e justifikon atë. Tregon vetëm se asaj vetë i mungon diçka: mendja a ndjenja.

— Mirë, — thirri Elizabeta, — bëje si të duash. Ai le të jetë interesaxhi, dhe ajo budallaqe.

— Jo, Lizi, kjo është ajo që nuk dua. Do të më vinte keq, e di, të mendoja keq për një djalë të ri që ka jetuar kaq gjatë në Derbishir.

— Oh, po të jetë vetëm kjo, unë kam mendim shumë të keq për djemtë e rinj që jetojnë në Derbishir; dhe miqtë e tyre të ngushtë që jetojnë në Hertfordshir s’janë shumë më të mirë. M’u kanë mërzitur të gjithë. Falë Zotit! Nesër po shkoj atje ku do të gjej një burrë që s’ka asnjë cilësi të këndshme, që s’ka as sjellje, as mend për ta lavdëruar. Në fund të fundit, burrat budallenj janë të vetmit që ia vlen t’i njohësh.

— Kujdes, Lizi; këto fjalë mbajnë shumë erë zhgënjimi.

Para se t’i ndante mbarimi i shfaqjes, ajo pati lumturinë e papritur të një ftese për t’i shoqëruar dajën dhe tezen në një udhëtim kënaqësie që mendonin ta bënin në verë.

— S’kemi vendosur ende krejt deri ku do të na çojë, — tha zonja Gardiner; — por ndoshta deri te Liqenet.¹

Asnjë plan s’mund t’i ishte më i këndshëm Elizabetës, dhe e pranoi ftesën me shumë gatishmëri e mirënjohje.

— Tezja ime e dashur, e dashur, — thirri ajo e ngazëllyer, — ç’kënaqësi! Ç’lumturi! Më jep jetë e fuqi të re. Lamtumirë zhgënjimit e melankolisë. Ç’janë burrat përballë shkëmbinjve dhe maleve? Oh, ç’orë ngazëllimi do të kalojmë! Dhe, kur të kthehemi, s’do të jetë si udhëtarët e tjerë, pa qenë në gjendje të japim asnjë ide të saktë për asgjë. Do ta dimë ku kemi shkuar; do ta kujtojmë ç’kemi parë. Liqenet, malet dhe lumenjtë s’do të ngatërrohen në përfytyrimin tonë; as, kur të përpiqemi të përshkruajmë ndonjë pamje të veçantë, s’do të fillojmë të grindemi se ku ndodhej. Le të jenë shpërthimet e para të tonat më pak të padurueshme se ato të shumicës së udhëtarëve.

Shënime

1. Lake District (Krahina e Liqeneve): zonë malore me liqene në veriperëndim të Anglisë, e bërë e famshme nga poetët romantikë dhe shumë e dashur për udhëtarët e kohës që kërkonin peizazhe „piktoreske“. ↩︎