Kapitulli LV · Krenari dhe paragjykim

Disa ditë pas kësaj vizite, zoti Bingli erdhi përsëri, dhe vetëm. Miku i tij e kishte lënë atë mëngjes për Londër, por do të kthehej pas dhjetë ditësh. Ndenji me ta më shumë se një orë, dhe ishte në humor jashtëzakonisht të mirë. Zonja Benet e ftoi të drekonte me ta; por, me shumë shprehje keqardhjeje, ai pranoi se ishte i zënë gjetiu.

— Herën tjetër që të vini, — tha ajo, — shpresoj se do të jemi më me fat.

Ai do të ishte veçanërisht i lumtur në çdo kohë, etj., etj.; dhe, po t’i jepte leje, do ta shfrytëzonte rastin e parë për t’i vizituar.

— Mund të vini nesër?

Po, nesër s’kishte asnjë angazhim; dhe ftesa e saj u pranua me gatishmëri.

Erdhi, dhe kaq herët, sa asnjëra nga zonjat s’ishte veshur. Zonja Benet vrapoi në dhomën e vajzave, me rrobë dhome dhe me flokët gjysmë të rregulluara, duke thirrur:

— Xhejn ime e dashur, nxito e zbrit shpejt. Erdhi; erdhi zoti Bingli. Po, vërtet. Nxito, nxito. Këtu, Sara, eja menjëherë te zonjusha Benet dhe ndihmoje të veshë fustanin. S’ka gjë për flokët e zonjushës Lizi.

— Do të zbresim sa më shpejt të mundemi, — tha Xhejn; — por guxoj të them se Kiti është më përpara se ne të dyja, sepse u ngjit lart gjysmë ore më parë.

— Oh! Në djall Kiti! Ç’të bëjë ajo me këtë? Hajde, shpejt, shpejt! Ku e ke brezin, shpirt?

Por, kur iku e ëma, Xhejn s’u bind të zbriste pa njërën nga motrat.

I njëjti ankth për t’i lënë vetëm u duk përsëri në mbrëmje. Pas çajit, zoti Benet u tërhoq në bibliotekë, siç e kishte zakon, dhe Meri u ngjit lart te instrumenti i saj. Meqë kështu u hoqën dy pengesa nga pesë, zonja Benet ndenji duke parë e duke u shkelur syrin Elizabetës dhe Katerinës për mjaft kohë, pa u bërë asnjë përshtypje. Elizabeta s’deshi ta vinte re; dhe, kur më në fund e vuri re Kiti, tha shumë pafajësisht:

— Ç’ke, mama? Pse më shkel syrin vazhdimisht? Ç’duhet të bëj?

— Asgjë, bija ime, asgjë. S’të shkela syrin.

Pastaj ndenji e qetë edhe pesë minuta; por, duke mos qenë në gjendje ta humbiste një rast kaq të çmuar, u ngrit papritur dhe, duke i thënë Kitit:

— Eja këtu, shpirt, dua të të flas, — e nxori nga dhoma.

Xhejn i hodhi menjëherë një vështrim Elizabetës që tregonte hidhërimin e saj për një paramendim të tillë, dhe lutjen që ajo të mos i nënshtrohej. Pas pak minutash, zonja Benet e hapi derën përgjysmë dhe thirri:

— Lizi, shpirt, dua të të flas.

Elizabeta u detyrua të shkonte.

— Mund t’i lëmë vetëm, e di, — tha e ëma sapo ajo doli në holl. — Kiti dhe unë po ngjitemi lart të rrimë në dhomën time të veshjes.

Elizabeta s’u përpoq ta arsyetonte nënën, por mbeti qetësisht në holl derisa ajo dhe Kiti humbën nga sytë, pastaj u kthye në sallon.

Planet e zonjës Benet për këtë ditë s’patën efekt. Bingli ishte gjithçka që ishte magjepsëse, përveç të dashurit të deklaruar të vajzës së saj. Lirshmëria dhe gazi i tij e bënë një shtesë shumë të këndshme për shoqërinë e mbrëmjes; dhe ai e duroi zellin e pamatur të nënës, dhe i dëgjoi të gjitha vërejtjet e saj budallaqe me një durim e kontroll të fytyrës veçanërisht të mirëpritur nga e bija.

Mezi i duhej ftesë për të ndenjur për darkë; dhe, para se të ikte, u bë një marrëveshje, kryesisht falë tij dhe zonjës Benet, që të vinte të nesërmen në mëngjes për të gjuajtur me të shoqin.

Pas kësaj dite, Xhejn s’foli më për indiferencën e saj. Mes motrave s’u tha asnjë fjalë për Binglin; por Elizabeta shkoi të flinte me besimin e lumtur se gjithçka duhej të përfundonte shpejt, përveç po të kthehej zoti Darsi brenda kohës së caktuar. Megjithatë, seriozisht, ishte mjaft e bindur se gjithë kjo duhej të kishte ndodhur me pëlqimin e atij zotërie.

Bingli ishte i përpiktë në takim; dhe ai e zoti Benet e kaluan mëngjesin bashkë, siç ishte rënë dakord. Ky i fundit ishte shumë më i këndshëm nga ç’e priste shoku. Te Bingli s’kishte asgjë mendjemadhësie a marrëzie që mund t’ia ngjallte talljen apo ta neveriste deri në heshtje; dhe ishte më i hapur dhe më pak i çuditshëm nga ç’e kishte parë ndonjëherë tjetri. Bingli sigurisht u kthye me të për drekë; dhe në mbrëmje shpikja e zonjës Benet u vu përsëri në punë për t’i larguar të gjithë prej tij dhe së bijës. Elizabeta, që kishte një letër për të shkruar, shkoi për këtë në dhomën e mëngjesit pak pas çajit; sepse, meqë të tjerët do të uleshin të gjithë për letra, s’mund të ishte e nevojshme për t’i kundërshtuar planet e nënës.

Por, kur u kthye në sallon pasi e mbaroi letrën, pa, për habinë e saj të pafund, se kishte arsye të frikësohej që nëna kishte qenë tepër dinake për të. Kur hapi derën, pa të motrën dhe Binglin që qëndronin bashkë pranë oxhakut, sikur të ishin të zënë në një bisedë serioze; dhe, edhe sikur kjo të mos ngjallte asnjë dyshim, fytyrat e të dyve, ndërsa u kthyen me nxitim dhe u larguan nga njëri-tjetri, do t’i kishin treguar të gjitha. Gjendja e tyre ishte mjaft e sikletshme; por e saja, mendoi ajo, ishte edhe më e keqe. Asnjëri s’shqiptoi asnjë rrokje; dhe Elizabeta ishte gati të ikte përsëri, kur Bingli, që ishte ulur si edhe tjetra, u ngrit papritur, dhe, duke i pëshpëritur disa fjalë së motrës, doli me vrap nga dhoma.

Xhejn s’mund të kishte rezerva me Elizabetën, kur besimi do të jepte kënaqësi; dhe, duke e përqafuar menjëherë, pranoi me emocionin më të gjallë se ishte krijesa më e lumtur në botë.

— Është tepër! — shtoi ajo. — Shumë tepër. S’e meritoj. Oh, pse s’janë të gjithë kaq të lumtur?

Urimet e Elizabetës u bënë me një sinqeritet, një ngrohtësi, një ngazëllim, që fjalët mund t’i shprehnin vetëm dobët. Çdo fjali mirësie ishte një burim i ri lumturie për Xhejnin. Por për tani ajo s’e lejoi veten të rrinte me të motrën, apo të thoshte gjysmën e asaj që mbetej për t’u thënë.

— Duhet të shkoj menjëherë te nëna, — thirri ajo. — Për asnjë arsye s’do të luaja me shqetësimin e saj të dashur, apo s’do ta lejoja ta dëgjonte nga ndokush tjetër veç meje. Ai ka shkuar tashmë te babai. Oh, Lizi, ta dish që ajo që kam për të treguar do t’u japë kaq kënaqësi gjithë familjes sime të dashur! Si do ta duroj kaq shumë lumturi?

Pastaj nxitoi te e ëma, e cila e kishte shpërndarë qëllimisht lojën e letrave dhe po rrinte lart me Kitin.

Elizabeta, që mbeti vetëm, tani buzëqeshi me shpejtësinë e lehtësinë me të cilën u zgjidh më në fund një punë që u kishte dhënë kaq shumë muaj pasigurie e mërzie.

„Dhe ky,“ tha ajo, „është fundi i gjithë maturisë së shqetësuar të mikut të tij! I gjithë gënjeshtrës e dredhive të motrës së tij! Fundi më i lumtur, më i mençur dhe më i arsyeshëm!“

Pas pak minutash iu bashkua Bingli, biseda e të cilit me babain kishte qenë e shkurtër dhe në thelb.

— Ku është motra juaj? — tha ai me nxitim, ndërsa hapte derën.

— Lart me nënën. Do të zbresë pas një çasti, guxoj të them.

Pastaj ai e mbylli derën, dhe, duke iu afruar, kërkoi urimet dhe dashurinë e një motre. Elizabeta e shprehu sinqerisht dhe me gjithë zemër gëzimin për perspektivën e lidhjes së tyre farefisnore. I dhanë dorën njëri-tjetrit me shumë përzemërsi; dhe pastaj, derisa zbriti e motra, asaj iu desh të dëgjonte gjithçka që kishte për të thënë ai për lumturinë e vet dhe për përsosmëritë e Xhejnit; dhe, megjithëse ai ishte i dashuruar, Elizabeta vërtet besonte se të gjitha pritjet e tij për lumturi kishin bazë të arsyeshme, sepse mbështeteshin në mendjen e shkëlqyer dhe në natyrën më se të shkëlqyer të Xhejnit, dhe në një ngjashmëri të përgjithshme ndjenjash e shijesh mes saj dhe tij.

Ishte një mbrëmje kënaqësie jo të zakonshme për të gjithë; kënaqësia e mendjes së zonjushës Benet i jepte fytyrës një shkëlqim aq të ëmbël gjallërie, sa e bënte të dukej më e bukur se kurrë. Kiti buzëqeshte me naze dhe shpresonte se shpejt do t’i vinte radha. Zonja Benet s’mund ta jepte pëlqimin, apo ta shprehte miratimin me fjalë mjaft të ngrohta për t’i kënaqur ndjenjat e saj, megjithëse i foli Binglit për asgjë tjetër për gjysmë ore; dhe, kur zoti Benet iu bashkua në darkë, zëri dhe sjellja e tij tregonin qartë sa i lumtur ishte vërtet.

Megjithatë, nga goja e tij s’doli asnjë fjalë që t’i aludonte kësaj, derisa vizitori u përshëndet për natën; por, sapo ai iku, u kthye nga e bija dhe tha:

— Xhejn, të uroj. Do të jesh një grua shumë e lumtur.

Xhejn shkoi menjëherë tek ai, e puthi dhe e falënderoi për mirësinë e tij.

— Ti je vajzë e mirë, — u përgjigj ai, — dhe kam kënaqësi të madhe të mendoj se do të vendosesh kaq lumturisht. S’kam asnjë dyshim se do t’ia dilni shumë mirë bashkë. Natyrat tuaja s’janë aspak të ndryshme. Secili prej jush është kaq i bindur, sa s’do të vendoset kurrë asgjë; kaq i shkujdesur, sa do t’ju mashtrojë çdo shërbëtor; dhe kaq bujar, sa do të shpenzoni gjithmonë më shumë nga ç’keni.

— Shpresoj se jo. Pamaturia apo shkujdesja në çështjet e parave do të ishin të pafalshme për mua.

— Të shpenzojnë më shumë nga ç’kanë! I dashur zoti Benet, — thirri e shoqja, — për çfarë po flet? Po ai ka katër a pesë mijë në vit, dhe me shumë gjasë më shumë.

Pastaj, duke iu drejtuar së bijës:

— Oh, Xhejn ime e dashur, e dashur, jam kaq e lumtur! Jam e sigurt se s’do të më zërë gjumi gjithë natën. E dija si do të ndodhte. Gjithmonë e kam thënë se më në fund duhej të ndodhte kështu. Isha e sigurt që s’mund të ishe kaq e bukur kot! Më kujtohet, sapo e pashë, kur erdhi për herë të parë në Hertfordshir vitin e kaluar, mendova sa e mundshme ishte që të bashkoheshit. Oh, është djali i ri më i pashëm që është parë ndonjëherë!

Uikami, Lidia, u harruan të gjithë. Xhejn ishte, pa asnjë garë, fëmija i saj i preferuar. Në atë çast s’i bëhej vonë për asnjë tjetër. Motrat më të vogla nisën shpejt t’i kërkonin favore për gjërat e lumturisë që ajo mund të ishte në gjendje t’u jepte në të ardhmen.

Meri kërkoi të përdorte bibliotekën e Netherfildit; dhe Kiti iu lut shumë për disa ballo atje çdo dimër.

Bingli, që nga kjo kohë, ishte natyrisht vizitor i përditshëm në Longborn; vinte shpesh para mëngjesit dhe rrinte gjithmonë deri pas darkës; përveç kur ndonjë fqinj barbar, që s’mund të urrehej mjaftueshëm, i kishte bërë ndonjë ftesë për drekë, të cilën ai e ndiente për detyrë ta pranonte.

Tani Elizabeta kishte pak kohë për të biseduar me të motrën; sepse, për sa kohë ishte ai i pranishëm, Xhejn s’kishte vëmendje për t’i kushtuar askujt tjetër: por e gjeti veten mjaft të dobishme për të dy, në ato orë ndarjeje që duhej të ndodhnin ndonjëherë. Në mungesë të Xhejnit, ai i ngjitej gjithmonë Elizabetës për kënaqësinë e të folurit për të; dhe, kur ikte Bingli, Xhejn kërkonte vazhdimisht të njëjtin lehtësim.

— Më ka bërë kaq të lumtur, — tha ajo një mbrëmje, — duke më thënë se s’e dinte fare që isha në Londër pranverën e kaluar! S’e kisha besuar të mundur.

— Kështu e dyshoja, — u përgjigj Elizabeta. — Po si e shpjegoi?

— Duhet të ketë qenë vepër e motrave të tij. Sigurisht s’ishin mike të njohjes së tij me mua, gjë për të cilën s’mund të habitem, sepse ai mund të kishte zgjedhur shumë më me leverdi në shumë drejtime. Por, kur të shohin, siç besoj se do të shohin, që vëllai i tyre është i lumtur me mua, do të mësojnë të kënaqen, dhe do të jemi përsëri në marrëdhënie të mira: megjithëse s’mund të jemi më kurrë ajo që kemi qenë dikur për njëra-tjetrën.

— Kjo është fjala më e pafalshme, — tha Elizabeta, — që të kam dëgjuar të thuash ndonjëherë. Vajzë e mirë! Do të më mërziste vërtet të të shihja përsëri të mashtruar nga respekti i shtirur i zonjushës Bingli.

— A do ta besoje, Lizi, që, kur shkoi në Londër nëntorin e kaluar, më donte vërtet, dhe vetëm bindja se unë isha indiferente e kishte penguar të kthehej?

— Bëri një gabim të vogël, sigurisht; por kjo i bën nder modestisë së tij.

Kjo solli natyrisht një lavdërim nga Xhejn për druajtjen e tij dhe për vlerën e vogël që u jepte cilësive të veta të mira.

Elizabetës i erdhi mirë kur pa se ai s’e kishte tradhtuar ndërhyrjen e mikut; sepse, megjithëse Xhejn kishte zemrën më bujare e më falëse në botë, e dinte se kjo ishte një rrethanë që do ta paragjykonte kundër tij.

— Jam sigurisht krijesa më me fat që ka ekzistuar ndonjëherë! — thirri Xhejn. — Oh, Lizi, pse jam veçuar kështu nga familja ime dhe jam bekuar mbi të gjithë? Sikur të të shihja edhe ty kaq të lumtur! Sikur të kishte një burrë tjetër të tillë për ty!

— Edhe sikur të më jepje dyzet burra të tillë, s’do të mund të isha kurrë kaq e lumtur sa ti. Derisa të kem natyrën tënde, mirësinë tënde, s’mund ta kem kurrë lumturinë tënde. Jo, jo, lërmë të rregullohem vetë; dhe, ndoshta, po të kem shumë fat, mund të takoj me kohë ndonjë zoti Kollins tjetër.

Gjendja e punëve në familjen e Longbornit s’mund të mbetej gjatë e fshehtë. Zonja Benet pati privilegjin t’ia pëshpëriste zonjës Filips, dhe kjo guxoi, pa asnjë leje, ta bënte të njëjtën gjë me të gjithë fqinjët e saj në Meriton.

Familja Benet u shpall shpejt familja më me fat në botë; megjithëse vetëm disa javë më parë, kur iku për herë të parë Lidia, ishte provuar përgjithësisht se ishin të shënjuar për fatkeqësi.