Kapitulli XXV · Krenari dhe paragjykim

Pas një jave të kaluar me shprehje dashurie dhe plane lumturie, ardhja e së shtunës e ndau zotin Kollins nga Sharlota e tij e dashur. Dhimbja e ndarjes, megjithatë, mund t’i lehtësohej nga ana e tij me përgatitjet për pritjen e nuses, sepse kishte arsye të shpresonte se, pak pas kthimit të tij të ardhshëm në Hertfordshir, do të caktohej dita që do ta bënte më të lumturin e burrave. U nda nga të afërmit në Longborn me po aq solemnitet sa më parë; u uroi përsëri kushërirave të bukura shëndet e lumturi, dhe i premtoi babait të tyre një letër tjetër falënderimi.

Të hënën që pasoi, zonja Benet pati kënaqësinë të priste të vëllanë dhe të shoqen e tij, që erdhën si zakonisht për ta kaluar Krishtlindjen në Longborn. Zoti Gardiner ishte njeri i mençur e me pamje zotërie, shumë mbi të motrën si nga natyra, ashtu edhe nga edukimi. Zonjat e Netherfildit do ta kishin pasur të vështirë të besonin që një burrë që jetonte me tregti, me magazinat e veta para syve, mund të ishte kaq i edukuar dhe i këndshëm. Zonja Gardiner, që ishte disa vjet më e re se zonja Benet dhe zonja Filips, ishte një grua e dashur, inteligjente dhe elegante, shumë e dashur për mbesat e saj në Longborn. Sidomos mes dy më të mëdhave dhe saj kishte një respekt shumë të veçantë. Shpesh kishin ndenjur tek ajo në Londër.

Pjesa e parë e punës së zonjës Gardiner, sapo mbërriti, ishte t’i shpërndante dhuratat dhe të përshkruante modat më të reja. Kur e kreu këtë, i mbeti një rol më pak aktiv. Erdhi radha e saj të dëgjonte. Zonja Benet kishte shumë hidhërime për të treguar dhe shumë për t’u ankuar. Që kur kishte parë kunatën për herë të fundit, të gjithë i kishin trajtuar shumë keq. Dy nga vajzat e saj kishin qenë në prag të martesës, dhe në fund s’doli asgjë.

— Xhejnin s’e fajësoj, — vazhdoi ajo, — sepse Xhejn do ta kishte marrë zotin Bingli po të kishte mundur. Por Lizi! Oh, kunatë! Është shumë e rëndë të mendosh se ajo mund të ishte tani gruaja e zotit Kollins, sikur të mos ishte kokëfortësia e saj. Ai i kërkoi dorën në këtë dhomë, dhe ajo e refuzoi. Pasoja është se ledi Lukas do të ketë një vajzë të martuar para meje, dhe se prona e Longbornit është po aq e lidhur me trashëgiminë e detyruar sa ç’ishte. Familja Lukas janë njerëz shumë dinakë, vërtet, kunatë. Shohin vetëm ç’mund të përfitojnë. Më vjen keq ta them për ta, por kështu është. Më nervozon e më sëmur, të më kundërshtojnë kështu në familjen time, dhe të kem fqinj që mendojnë për veten para se për këdo tjetër. Megjithatë, ardhja jote pikërisht në këtë kohë është ngushëllimi më i madh, dhe më vjen shumë mirë të dëgjoj ç’na tregon për mëngët e gjata.

Zonja Gardiner, të cilës pjesa më e madhe e këtyre lajmeve i ishte dhënë më parë, në letërkëmbimin e Xhejnit dhe Elizabetës me të, i dha kunatës një përgjigje të shkurtër dhe, nga dhembshuria për mbesat, e ktheu bisedën.

Kur mbeti më vonë vetëm me Elizabetën, foli më shumë për këtë temë.

— Duket se do të kishte qenë një martesë e dëshirueshme për Xhejnin, — tha ajo. — Më vjen keq që u prish. Por këto gjëra ndodhin kaq shpesh! Një djalë i ri, si e përshkruan ti zotin Bingli, bie kaq lehtë në dashuri me një vajzë të bukur për disa javë, dhe, kur rastësia i ndan, e harron kaq lehtë, sa këto lloj paqëndrueshmërish janë shumë të shpeshta.

— Ngushëllim i shkëlqyer në llojin e vet, — tha Elizabeta; — por për ne s’bën. Ne s’vuajmë nga rastësia. S’ndodh shpesh që ndërhyrja e miqve ta bindë një djalë të ri me pasuri të pavarur të mos mendojë më për një vajzë me të cilën ishte i dashuruar me furi vetëm pak ditë më parë.

— Por ajo shprehje, „i dashuruar me furi“, është kaq e konsumuar, kaq e dyshimtë, kaq e papërcaktuar, sa më jep fare pak ide. Përdoret po aq shpesh për ndjenja që lindin nga një njohje gjysmë ore, sa edhe për një dashuri të vërtetë e të fortë. Të lutem, sa e furishme ishte dashuria e zotit Bingli?

— S’kam parë kurrë një prirje më premtuese; ai po bëhej krejt i pavëmendshëm ndaj njerëzve të tjerë dhe krejt i zënë me të. Sa herë që takoheshin, ishte më e prerë e më e dukshme. Në ballon e tij fyeu dy a tre zonjusha që s’i ftoi të kërcenin; dhe unë vetë i fola dy herë pa marrë përgjigje. A mund të kishte simptoma më të mira? A s’është pasjellshmëria ndaj të gjithëve vetë thelbi i dashurisë?

— Oh, po! I atij lloji dashurie që supozoj se ka ndier ai. E shkreta Xhejn! Më vjen keq për të, sepse, me natyrën që ka, mund të mos e kapërcejë menjëherë. Më mirë të të kishte ndodhur ty, Lizi; ti do ta kishe kapërcyer më shpejt duke qeshur me veten. Por, a mendon se do ta bindnim të kthehej me ne? Ndërrimi i vendit mund të bënte mirë, dhe ndoshta pak pushim nga shtëpia mund të jetë po aq i dobishëm sa çdo gjë tjetër.

Elizabeta u kënaq jashtëzakonisht me këtë propozim, dhe ishte e bindur se e motra do ta pranonte me gatishmëri.

— Shpresoj, — shtoi zonja Gardiner, — që asnjë mendim për këtë djalë të ri të mos ndikojë tek ajo. Ne jetojmë në një pjesë kaq të ndryshme të Londrës, të gjitha lidhjet tona janë kaq të ndryshme, dhe, siç e di mirë, dalim kaq pak, sa ka shumë pak gjasa që ata të takohen fare, përveç po të vijë ai vërtet ta shohë.

— Dhe kjo është krejt e pamundur; sepse ai tani është nën ruajtjen e mikut të tij, dhe zoti Darsi s’do ta lejonte kurrë ta vizitonte Xhejnin në një pjesë të tillë të Londrës! Tezja ime e dashur, si mund ta mendoje? Zoti Darsi mund ta ketë dëgjuar ndoshta që ekziston një vend si Greisçërç Strit,¹ por vështirë se do ta quante të mjaftueshme një muaj larje për t’u pastruar nga ndyrësitë e tij, po të hynte atje ndonjëherë; dhe, ji e sigurt, zoti Bingli s’lëviz kurrë pa të.

— Aq më mirë. Shpresoj që të mos takohen fare. Po a s’i shkruan Xhejn motrës së tij? Ajo s’do të mund të mos vijë për vizitë.

— Do ta ndërpresë krejt njohjen.

Por, megjithë sigurinë me të cilën Elizabeta shtirej se e shihte këtë pikë, si dhe pikën edhe më interesante që Binglin e pengonin ta shihte Xhejnin, ndiente një shqetësim për këtë që, kur e shqyrtoi, e bindi se s’e quante krejt të pashpresë. Ishte e mundur, dhe ndonjëherë i dukej e mundshme, që dashuria e tij të gjallërohej përsëri dhe ndikimi i miqve të tij të mposhtej nga ndikimi më i natyrshëm i hireve të Xhejnit.

Zonjusha Benet e pranoi me kënaqësi ftesën e tezes; dhe familja Bingli s’ishte në mendimet e saj në atë kohë ndryshe veçse si shpresë se, meqë Karolina s’jetonte në të njëjtën shtëpi me të vëllanë, ajo mund të kalonte herë pas here një mëngjes me të, pa asnjë rrezik ta shihte atë.

Gardinerët ndenjën një javë në Longborn; dhe, me Filipsët, me familjen Lukas dhe me oficerët, s’kishte ditë pa ndonjë ftesë. Zonja Benet ishte kujdesur me aq kujdes për argëtimin e vëllait dhe të kunatës, sa asnjëherë s’u ulën për një drekë vetëm me familjen. Kur ftesa ishte në shtëpi, disa nga oficerët ishin gjithmonë pjesë e saj, dhe ndër ata oficerë zoti Uikam ishte me siguri njëri; dhe në këto raste zonja Gardiner, e bërë dyshuese nga lavdërimet e ngrohta të Elizabetës për të, i vëzhgonte të dy me kujdes. Pa i supozuar, nga ç’shihte, shumë seriozisht të dashuruar, pëlqimi i tyre për njëri-tjetrin ishte mjaft i qartë sa ta shqetësonte pak; dhe vendosi t’i fliste Elizabetës për këtë para se të largohej nga Hertfordshiri, dhe t’ia paraqiste pamaturinë e inkurajimit të një lidhjeje të tillë.

Për zonjën Gardiner, Uikami kishte një mënyrë për t’i dhënë kënaqësi që s’kishte të bënte me aftësitë e tij të përgjithshme. Rreth dhjetë a dymbëdhjetë vjet më parë, para martesës, ajo kishte kaluar mjaft kohë pikërisht në atë pjesë të Derbishirit nga ishte ai. Kishin pra shumë të njohur të përbashkët; dhe, megjithëse Uikami kishte qenë pak atje që nga vdekja e babait të Darsit, pesë vjet më parë, ishte ende në gjendje t’i jepte lajme më të freskëta për miqtë e saj të dikurshëm nga ç’kishte pasur rast të merrte ajo.

Zonja Gardiner e kishte parë Pemberlin dhe e kishte njohur shumë mirë nga fama karakterin e të ndjerit zoti Darsi. Këtu, pra, kishte një temë bisede të pashtershme. Duke krahasuar kujtimet e saj për Pemberlin me përshkrimin e hollësishëm që mund të jepte Uikami, dhe duke i dhënë haraçin e lavdërimit karakterit të të zotit të ndjerë, ajo kënaqte edhe atë, edhe veten. Kur mësoi si e kishte trajtuar zoti Darsi i sotëm, u përpoq të kujtonte diçka nga natyra që i përshkruhej atij zotërie kur ishte ende djalë, që mund të përputhej me këtë; dhe më në fund ishte e sigurt se i kujtohej që kishte dëgjuar dikur të flitej për zotin Fiçuilliam Darsi si për një djalë shumë krenar e me natyrë të keqe.

Shënime

1. Gracechurch Street (shqiptohet afërsisht „Greisçërç Strit“): rrugë në qendrën tregtare të Londrës, pranë dyqaneve e magazinave të tregtarëve. Për njerëzit e modës, që banonin në lagjet perëndimore, ishte një vend ku s’shkelej. ↩︎