Kapitulli XXXII · Krenari dhe paragjykim

Të nesërmen në mëngjes Elizabeta po rrinte vetëm dhe po i shkruante Xhejnit, ndërsa zonja Kollins dhe Maria kishin shkuar për punë në fshat, kur u tremb nga zilja e derës, shenja e sigurt e një vizitori. Meqë s’kishte dëgjuar karrocë, mendoi se s’ishte e pamundur të ishte ledi Katerina; dhe, me këtë frikë, po e fuste mënjanë letrën gjysmë të shkruar, që të shpëtonte nga çdo pyetje e pacipë, kur dera u hap dhe, për habinë e saj shumë të madhe, në dhomë hyri zoti Darsi, dhe vetëm zoti Darsi.

Edhe ai dukej i habitur që e gjeti vetëm, dhe kërkoi ndjesë për ndërhyrjen, duke i thënë se kishte kuptuar që të gjitha zonjat ishin brenda.

Pastaj u ulën, dhe, pasi ajo pyeti për Rozingsin, dukej se po rrezikonin të binin në një heshtje të plotë. Ishte absolutisht e nevojshme, pra, të mendonte diçka; dhe, në këtë ngushticë, duke kujtuar kur e kishte parë për herë të fundit në Hertfordshir, dhe kureshtare të dinte ç’do të thoshte ai për largimin e tyre të nxituar, vërejti:

— Sa papritur e latë të gjithë Netherfildin nëntorin e kaluar, zoti Darsi! Duhet të ketë qenë një befasi shumë e këndshme për zotin Bingli t’ju shihte të gjithë pas tij kaq shpejt; sepse, po më kujtohet mirë, ai kishte ikur vetëm një ditë më parë. Ai dhe motrat e tij ishin mirë, shpresoj, kur u larguat nga Londra?

— Krejt mirë, faleminderit.

Ajo pa se s’do të merrte përgjigje tjetër; dhe, pas një pushimi të shkurtër, shtoi:

— Më duket se kam kuptuar që zoti Bingli s’ka shumë ndër mend të kthehet ndonjëherë në Netherfild?

— S’e kam dëgjuar kurrë ta thotë; por ka të ngjarë që në të ardhmen të kalojë fare pak kohë atje. Ka shumë miq, dhe është në atë moshë kur miqtë dhe angazhimet shtohen vazhdimisht.

— Po të ketë ndër mend të rrijë pak në Netherfild, do të ishte më mirë për rrethin që ta linte fare vendin, sepse atëherë ndoshta do të vinte atje një familje që do të ngulej. Por, ndoshta, zoti Bingli s’e mori shtëpinë aq për leverdinë e rrethit sa për të vetën, dhe duhet të presim ta mbajë a ta lërë sipas të njëjtit parim.

— S’do të habitesha, — tha Darsi, — po ta linte sapo t’i dilte ndonjë blerje e përshtatshme.

Elizabeta s’u përgjigj. Kishte frikë të fliste më gjatë për mikun e tij; dhe, duke mos pasur ç’të thoshte tjetër, tani ishte e vendosur t’ia linte atij mundimin për të gjetur një temë.

Ai e kuptoi aludimin dhe shpejt nisi:

— Kjo duket shtëpi shumë e rehatshme. Ledi Katerina, besoj, bëri shumë për të kur zoti Kollins erdhi për herë të parë në Hansford.

— Besoj se po; dhe jam e sigurt që s’mund t’ia kishte kushtuar mirësinë e saj një njeriu më mirënjohës.

— Zoti Kollins duket shumë me fat në zgjedhjen e gruas.

— Po, vërtet; miqtë e tij mund të gëzohen me të drejtë që ai takoi një nga ato shumë pak gra të mençura që do ta kishin pranuar, ose që do ta kishin bërë të lumtur po ta pranonin. Mikja ime ka një mendje të shkëlqyer, megjithëse s’jam e sigurt se e quaj martesën e saj me zotin Kollins gjënë më të mençur që ka bërë ndonjëherë. Megjithatë, duket krejt e lumtur; dhe, nga pikëpamja e maturisë, është sigurisht një martesë shumë e mirë për të.

— Duhet të jetë shumë e këndshme për të të jetë vendosur kaq afër familjes dhe miqve të saj.

— Kaq afër e quani? Janë gati pesëdhjetë milje.

— Dhe ç’janë pesëdhjetë milje rrugë të mirë? Pak më shumë se gjysmë dite udhëtim. Po, e quaj shumë afër.

— S’do ta kisha quajtur kurrë largësinë si një nga përparësitë e martesës, — thirri Elizabeta. — S’do të kisha thënë kurrë që zonja Kollins është vendosur afër familjes.

— Kjo është provë e lidhjes suaj me Hertfordshirin. Çdo gjë përtej rrethinës së Longbornit, me sa duket, do t’ju dukej larg.

Ndërsa fliste, kishte një lloj buzëqeshjeje që Elizabetës iu duk se e kuptoi; ai duhej ta supozonte se ajo po mendonte për Xhejnin dhe Netherfildin, dhe ajo u skuq ndërsa iu përgjigj:

— S’dua të them se një grua s’mund të jetë vendosur tepër afër familjes. Larg dhe afër duhet të jenë relative, dhe të varen nga shumë rrethana të ndryshme. Kur ka pasuri që t’i bëjë të parëndësishme shpenzimet e udhëtimit, largësia s’është ndonjë e keqe. Por këtu s’është kështu. Zoti dhe zonja Kollins kanë të ardhura të mira, por jo të tilla që të lejojnë udhëtime të shpeshta; dhe jam e bindur se mikja ime s’do ta quante veten afër familjes me më pak se gjysmën e largësisë së tanishme.

Zoti Darsi e afroi pak karrigen nga ajo dhe tha:

— Ju s’mund të keni të drejtë për një lidhje kaq të fortë me vendin. Ju s’mund të keni qenë gjithmonë në Longborn.

Elizabeta dukej e habitur. Zotëria provoi njëfarë ndryshimi ndjenjash; e tërhoqi karrigen prapa, mori një gazetë nga tryeza dhe, duke i hedhur një sy, tha me zë më të ftohtë:

— Ju pëlqen Kenti?

Pasoi një dialog i shkurtër për krahinën, i qetë dhe i përmbledhur nga të dyja anët, dhe shpejt mori fund me hyrjen e Sharlotës dhe të motrës, që sapo ishin kthyer nga shëtitja. Tête-à-tête-i i befasoi. Zoti Darsi tregoi gabimin që e kishte bërë të ndërhynte te zonjusha Benet, dhe, pasi ndenji edhe pak minuta pa i thënë shumë gjëra askujt, iku.

— Ç’kuptim mund të ketë kjo? — tha Sharlota sapo ai iku. — Eliza ime e dashur, duhet të jetë i dashuruar me ty, përndryshe s’do të na kishte ardhur kurrë për vizitë në këtë mënyrë kaq familjare.

Por, kur Elizabeta tregoi për heshtjen e tij, s’dukej shumë e mundshme, as për dëshirat e Sharlotës, që të ishte kështu; dhe, pas hamendjesh të ndryshme, më në fund mundën të supozonin vetëm se vizita e tij vinte nga vështirësia për të gjetur ndonjë gjë për të bërë, gjë që ishte aq më e mundshme për shkak të stinës. Gjuetia kishte mbaruar. Brenda kishte ledi Katerinën, librat dhe një tryezë bilardoje, por zotërinjtë s’mund të rrinë gjithmonë brenda; dhe, në afërsinë e shtëpisë famullitare, ose në këndshmërinë e shëtitjes deri atje, ose të njerëzve që banonin aty, dy kushërinjtë gjetën që nga kjo kohë një tundim për të shkuar atje pothuajse çdo ditë. Vinin në orë të ndryshme të mëngjesit, herë veç e veç, herë bashkë, dhe herë pas here të shoqëruar nga tezja e tyre. Ishte e qartë për të gjitha se kolonel Fiçuilliami vinte sepse kënaqej me shoqërinë e tyre, një bindje që, sigurisht, e bënte edhe më të pëlqyer; dhe kënaqësia që ndiente vetë kur ishte me të, si edhe admirimi i tij i dukshëm, ia kujtonin Elizabetës të preferuarin e saj të mëparshëm, Xhorxh Uikamin; dhe, megjithëse, duke i krahasuar, pa se në sjelljet e kolonel Fiçuilliamit kishte më pak butësi magjepsëse, besoi se ai mund të kishte mendjen më të kulturuar.

Por pse vinte zoti Darsi kaq shpesh në shtëpinë famullitare ishte më e vështirë për t’u kuptuar. S’mund të ishte për shoqëri, sepse shpesh rrinte atje dhjetë minuta rresht pa hapur gojën; dhe, kur fliste, dukej më shumë si efekt i nevojës sesa i zgjedhjes, një sakrificë për mirësjelljen, jo një kënaqësi për vete. Rrallë dukej vërtet i gjallë. Zonja Kollins s’dinte ç’të mendonte për të. Që kolonel Fiçuilliami qeshte herë pas here me hutimin e tij tregonte se zakonisht ai ishte ndryshe, gjë që njohja e saj për të s’do t’ia kishte thënë; dhe, meqë do t’i kishte pëlqyer ta besonte këtë ndryshim si efekt të dashurisë, dhe objektin e kësaj dashurie mikeshën e saj Elizën, iu fut seriozisht punës për ta zbuluar: e vëzhgonte sa herë që ishin në Rozings dhe sa herë që vinte në Hansford; por pa shumë sukses. Ai sigurisht e shikonte shumë mikeshën e saj, por shprehja e atij shikimi ishte e diskutueshme. Ishte një vështrim i ngulët e i qëndrueshëm, por ajo shpesh dyshonte nëse kishte shumë admirim në të, dhe ndonjëherë dukej si asgjë tjetër veç hutim.

Një a dy herë i kishte sugjeruar Elizabetës mundësinë që ai të kishte simpati për të, por Elizabeta gjithmonë qeshte me këtë ide; dhe zonja Kollins s’e pa të drejtë të ngulte këmbë, nga rreziku për të ngjallur shpresa që mund të mbaronin vetëm me zhgënjim; sepse, sipas mendimit të saj, s’kishte asnjë dyshim se gjithë mospëlqimi i mikeshës do të zhdukej, po ta mendonte se ai ishte në dorën e saj.

Në planet e saj të mira për Elizabetën, ndonjëherë mendonte ta martonte me kolonel Fiçuilliamin. Ai ishte, pa krahasim, njeriu më i këndshëm: sigurisht e admironte, dhe pozita e tij në jetë ishte shumë e përshtatshme; por, për t’i kundërpeshuar këto përparësi, zoti Darsi kishte në dorë shumë famulli për të dhënë, kurse kushëriri i tij asnjë.