Kapitulli XXXI · Krenari dhe paragjykim

Sjelljet e kolonel Fiçuilliamit u admiruan shumë në shtëpinë famullitare, dhe të gjitha zonjat e ndien se ai duhej t’u shtonte shumë kënaqësinë e ftesave në Rozings. Megjithatë, kaluan disa ditë para se të merrnin ndonjë ftesë atje, sepse, për sa kohë kishte mysafirë në shtëpi, ato s’mund të ishin të nevojshme; dhe vetëm ditën e Pashkës, gati një javë pas ardhjes së zotërinjve, u nderuan me një vëmendje të tillë, dhe edhe atëherë vetëm sa u ftuan, kur po dilnin nga kisha, të shkonin atje në mbrëmje. Gjatë javës së fundit kishin parë fare pak si ledi Katerinën, ashtu edhe të bijën. Kolonel Fiçuilliami ishte ndalur në shtëpinë famullitare më shumë se një herë gjatë kësaj kohe, por zotin Darsi e kishin parë vetëm në kishë.

Ftesa u pranua, sigurisht, dhe në orën e duhur iu bashkuan shoqërisë në sallonin e ledi Katerinës. Zonjëria e Saj i priti me mirësjellje, por ishte e qartë se shoqëria e tyre s’ishte aspak aq e mirëpritur sa kur s’gjente dot njeri tjetër; dhe, në fakt, ishte gati krejt e zënë me nipat, duke folur me ta, sidomos me Darsin, shumë më tepër se me çdo njeri tjetër në dhomë.

Kolonel Fiçuilliami dukej vërtet i gëzuar që i pa: çdo gjë ishte një lehtësim i mirëseardhur për të në Rozings; dhe, për më tepër, mikesha e bukur e zonjës Kollins i kishte rënë shumë në sy. Tani u ul pranë saj dhe foli aq këndshëm për Kentin dhe Hertfordshirin, për udhëtimet dhe ndenjjen në shtëpi, për librat e rinj dhe muzikën, sa Elizabeta s’ishte argëtuar kurrë as gjysmën aq mirë në atë dhomë; dhe bisedonin me aq gjallëri e rrjedhshmëri, sa tërhoqën vëmendjen e vetë ledi Katerinës, si edhe të zotit Darsi. Sytë e tij ishin kthyer shpejt e disa herë nga ata me një shikim kureshtjeje; dhe që Zonjëria e Saj, pas pak, e ndau këtë ndjenjë, u pranua më hapur, sepse ajo s’ngurroi të thërriste:

— Ç’është ajo që po thua, Fiçuilliam? Për çfarë po flisni? Ç’po i tregon zonjushës Benet? Ma thuaj edhe mua.

— Po flisnim për muzikën, zonjë, — tha ai, kur s’mundi më ta shmangte përgjigjen.

— Për muzikën! Atëherë, të lutem, fol me zë të lartë. Nga të gjitha temat, kjo më pëlqen më shumë. Duhet ta kem pjesën time në bisedë, po të flisni për muzikën. Besoj se në Angli ka pak njerëz që e shijojnë muzikën më vërtet se unë, apo që kanë një shije të natyrshme më të mirë. Sikur të kisha mësuar ndonjëherë, do të isha bërë mjeshtre e madhe. Dhe kështu do të ishte bërë edhe Ana, sikur t’ia kishte lejuar shëndeti të ushtrohej. Jam e sigurt se do të luante mrekullisht. Si po shkon Xhorxhiana, Darsi?

Zoti Darsi foli me lavdërime të dashura për përparimin e së motrës.

— Më vjen shumë mirë që dëgjoj lajme kaq të mira për të, — tha ledi Katerina; — dhe të lutem thuaji nga ana ime se s’mund të presë të shkëlqejë, po s’u ushtrua shumë.

— Ju siguroj, zonjë, — u përgjigj ai, — se s’ka nevojë për një këshillë të tillë. Ushtrohet shumë rregullisht.

— Aq më mirë. S’mund të ushtrohet kurrë tepër; dhe, kur t’i shkruaj herën tjetër, do ta porosis të mos e lërë pas dore për asnjë arsye. Shpesh u them zonjushave se në muzikë s’mund të arrihet asnjë përsosmëri pa ushtrim të vazhdueshëm. I kam thënë disa herë zonjushës Benet se s’do t’i bjerë kurrë vërtet mirë pianos, po s’u ushtrua më shumë; dhe, megjithëse zonja Kollins s’ka instrument, ajo është shumë e mirëseardhur, siç i kam thënë shpesh, të vijë në Rozings çdo ditë e t’i bjerë pianos në dhomën e zonjës Xhenkinson. S’do t’i pengonte askujt, e di, në atë pjesë të shtëpisë.

Zoti Darsi dukej pak i turpëruar nga mungesa e edukatës së tezes dhe s’u përgjigj.

Kur mbaroi kafeja, kolonel Fiçuilliami i kujtoi Elizabetës se i kishte premtuar t’i luante diçka; dhe ajo u ul menjëherë te pianoja. Ai afroi një karrige pranë saj. Ledi Katerina dëgjoi gjysmë kënge, dhe pastaj foli, si më parë, me nipin tjetër; derisa ky i fundit u largua prej saj dhe, duke lëvizur me ngadalësinë e tij të zakonshme drejt pianos, zuri një vend nga ku e shihte plotësisht fytyrën e luajtëses së bukur. Elizabeta pa ç’po bënte, dhe në pushimin e parë të përshtatshëm u kthye nga ai me një buzëqeshje dinake dhe i tha:

— Kërkoni të më trembni, zoti Darsi, duke ardhur me gjithë këtë madhështi të më dëgjoni. Por s’do të alarmohem, megjithëse motra juaj i bie kaq mirë. Kam një kokëfortësi që s’e duron dot të trembem me dëshirën e të tjerëve. Guximi im rritet me çdo përpjekje për të më frikësuar.

— S’do të them që gaboheni, — u përgjigj ai, — sepse s’mund ta besonit vërtet që kisha ndonjë qëllim t’ju alarmoja; dhe kam pasur kënaqësinë t’ju njoh mjaft gjatë sa të di që ju jep kënaqësi të madhe të shfaqni herë pas here mendime që, në fakt, s’janë tuajat.

Elizabeta qeshi me gjithë zemër me këtë portret të vetes, dhe i tha kolonel Fiçuilliamit:

— Kushëriri juaj do t’ju japë një ide shumë të bukur për mua, dhe do t’ju mësojë të mos besoni asnjë fjalë që them. Jam veçanërisht e pafat që takova një njeri kaq të aftë për të zbuluar karakterin tim të vërtetë, në një pjesë të botës ku kisha shpresuar të kaloja me njëfarë nderi. Vërtet, zoti Darsi, është shumë e pabujarshme nga ana juaj të përmendni gjithçka që dinit në disfavorin tim në Hertfordshir; dhe, më lejoni t’ju them, edhe shumë e pamatur, sepse po më provokoni të hakmerrem, dhe mund të dalin gjëra që do t’i tronditin të afërmit tuaj kur t’i dëgjojnë.

— Nuk ju kam frikë, — tha ai duke buzëqeshur.

— Ju lutem, më lini të dëgjoj për çfarë keni ta akuzoni, — thirri kolonel Fiçuilliami. — Do të doja ta dija si sillet mes të huajve.

— Do ta dëgjoni, pra; por përgatituni për diçka shumë të tmerrshme. Herën e parë që e pashë në Hertfordshir, duhet ta dini, ishte në një ballo; dhe në këtë ballo, ç’mendoni se bëri? Kërceu vetëm katër valle! Më vjen keq t’ju hidhëroj, por kështu ishte. Kërceu vetëm katër valle, megjithëse kavalierët ishin të pakët; dhe, me sa di me siguri, më shumë se një zonjushë po rrinte ulur pa shok vallëzimi. Zoti Darsi, s’mund ta mohoni faktin.

— Në atë kohë s’kisha nderin të njihja asnjë zonjë në ballo përveç shoqërisë sime.

— E vërtetë; dhe askush s’mund të prezantohet kurrë në një sallë ballo. Mirë, kolonel Fiçuilliam, ç’të luaj tani? Gishtat e mi presin urdhrat tuaj.

— Ndoshta, — tha Darsi, — do të kisha gjykuar më mirë sikur të kisha kërkuar të më prezantonin, por s’jam i aftë t’u pëlqej të huajve.

— T’ia kërkojmë kushëririt tuaj arsyen e kësaj? — tha Elizabeta, duke iu drejtuar ende kolonel Fiçuilliamit. — T’i kërkojmë pse një njeri i mençur e i arsimuar, që ka jetuar në botë, s’është i aftë t’u pëlqejë të huajve?

— Mund t’i përgjigjem pyetjes suaj, — tha Fiçuilliami, — pa iu drejtuar atij. Është sepse s’do ta lodhë veten.

— Sigurisht që s’e kam talentin që kanë disa njerëz, — tha Darsi, — për të biseduar lehtësisht me ata që s’i kam parë kurrë më parë. S’arrij ta kap tonin e bisedës së tyre, apo të dukem i interesuar për punët e tyre, siç e shoh shpesh të bëhet.

— Gishtat e mi, — tha Elizabeta, — nuk lëvizin mbi këtë instrument në mënyrën mjeshtërore si shoh të lëvizin të kaq shumë grave. S’kanë të njëjtën forcë a shpejtësi, dhe s’japin të njëjtën shprehje. Por gjithmonë e kam menduar se faji është imi, sepse s’desha ta merrja mundimin të ushtrohesha. Jo se s’besoj që gishtat e mi janë po aq të aftë sa të çdo gruaje tjetër për një interpretim të shkëlqyer.

Darsi buzëqeshi dhe tha:

— Keni krejt të drejtë. E keni përdorur kohën shumë më mirë. Askush që ka privilegjin t’ju dëgjojë s’mund të mendojë se mungon diçka. Asnjëri prej nesh s’luan para të huajve.

Këtu i ndërpreu ledi Katerina, e cila thirri për të ditur për çfarë po flisnin. Elizabeta nisi menjëherë t’i binte përsëri. Ledi Katerina u afrua, dhe, pasi dëgjoi disa minuta, i tha Darsit:

— Zonjusha Benet s’do t’i binte aspak keq, po të ushtrohej më shumë dhe të kishte përfitimin e një mësuesi nga Londra. Ka një ide shumë të mirë për teknikën e gishtave, megjithëse shija e saj s’është si e Anës. Ana do të ishte bërë një interpretuese e mrekullueshme, sikur t’ia kishte lejuar shëndeti të mësonte.

Elizabeta e shikoi Darsin, për të parë sa me gjithë zemër e pranonte ai lavdërimin e kushërirës: por as në atë çast, as në ndonjë tjetër, s’mundi të dallonte ndonjë shenjë dashurie; dhe nga gjithë sjellja e tij ndaj zonjushës de Burg nxori këtë ngushëllim për zonjushën Bingli, se ai mund të ishte martuar po aq lehtë me të, sikur të ishte e afërmja e tij.

Ledi Katerina vazhdoi vërejtjet për mënyrën si luante Elizabeta, duke i përzier me shumë udhëzime për teknikën e shijen. Elizabeta i priti me gjithë durimin e mirësjelljes; dhe, me kërkesën e zotërinjve, mbeti te pianoja derisa karroca e Zonjërisë së Saj qe gati t’i çonte të gjithë në shtëpi.