Kapitulli XXX · Krenari dhe paragjykim

Sir Uilliami ndenji vetëm një javë në Hansford; por vizita e tij qe mjaft e gjatë për ta bindur se e bija ishte vendosur shumë rehat, dhe se kishte një burrë dhe një fqinje të tillë që s’haseshin shpesh. Për sa kohë sir Uilliami ishte me ta, zoti Kollins ia kushtoi mëngjeset shëtitjeve me të me karrocën e tij të lehtë dhe tregimit të krahinës: por, kur ai iku, gjithë familja u kthye në punët e zakonshme, dhe Elizabeta u gëzua kur pa se nga ky ndryshim s’e shihnin më shumë kushëririn; sepse pjesën më të madhe të kohës mes mëngjesit dhe drekës ai tani e kalonte ose duke punuar në kopsht, ose duke lexuar e shkruar dhe duke shikuar nga dritarja në dhomën e tij të librave, që shihte nga rruga. Dhoma ku rrinin zonjat ishte nga ana e pasme. Në fillim Elizabeta ishte habitur disi që Sharlota s’e preferonte sallonin e ngrënies për përdorim të përditshëm; ishte dhomë më e madhe dhe kishte pamje më të këndshme: por shpejt pa se mikja e saj kishte një arsye të shkëlqyer për atë që bënte, sepse zoti Kollins pa dyshim do të kishte ndenjur shumë më pak në dhomën e vet, sikur ato të rrinin në një dhomë po aq të gjallë; dhe ia dha Sharlotës meritën për këtë rregullim.

Nga salloni s’dallonin asgjë në rrugicë, dhe i detyroheshin zotit Kollins për të ditur ç’karroca kalonin dhe sidomos sa shpesh kalonte zonjusha de Burg me karrocën e saj të vogël, gjë për të cilën ai s’harronte kurrë të vinte t’i njoftonte, megjithëse ndodhte pothuajse çdo ditë. Jo rrallë ajo ndalonte te shtëpia famullitare dhe bisedonte pak minuta me Sharlotën, por mezi bindej ndonjëherë të zbriste nga karroca.

Shumë pak ditë kalonin pa shkuar zoti Kollins në këmbë në Rozings, dhe jo shumë pa e quajtur e shoqja të nevojshme të shkonte edhe ajo; dhe, derisa Elizabetës i ra ndër mend se mund të kishte famulli të tjera të familjes për t’u dhënë, s’e kuptonte sakrificën e kaq shumë orëve. Herë pas here nderoheshin me një vizitë të Zonjërisë së Saj, dhe asgjë nga ç’ndodhte në dhomë gjatë këtyre vizitave s’i shpëtonte vëmendjes së saj. Shqyrtonte se me çfarë merreshin, u shikonte punën dhe i këshillonte ta bënin ndryshe; gjente të meta në rregullimin e mobilieve, ose e kapte shërbyesen në pakujdesi; dhe, po të pranonte ndonjë freskim, dukej se e bënte vetëm për të zbuluar se copat e mishit të zonjës Kollins ishin tepër të mëdha për familjen e saj.

Elizabeta e kuptoi shpejt se, megjithëse kjo zonjë e madhe s’ishte gjyqtare paqtuese e kontesë,¹ ishte gjyqtarja më aktive në famullinë e saj, punët më të vogla të së cilës ia çonte zoti Kollins; dhe, sa herë që ndonjë nga fshatarët ishte i prirur të grindej, të ishte i pakënaqur apo tepër i varfër, ajo dilte në fshat për t’ua zgjidhur mosmarrëveshjet, për t’ua heshtur ankesat dhe për t’i qortuar derisa të binin në harmoni e në bollëk.

Argëtimi i drekës në Rozings përsëritej rreth dy herë në javë; dhe, duke llogaritur mungesën e sir Uilliamit dhe që në mbrëmje kishte vetëm një tryezë letrash, çdo argëtim i tillë ishte kopje e të parit. Ftesat e tjera ishin të pakta, sepse mënyra e jetesës së rrethit në përgjithësi ishte përtej mundësive të Kollinsëve. Megjithatë, kjo s’ishte e keqe për Elizabetën, dhe në tërësi e kalonte kohën mjaft rehat: kishte gjysmëorë bisede të këndshme me Sharlotën, dhe moti ishte aq i mirë për atë kohë të vitit, sa shpesh kënaqej shumë jashtë. Shëtitja e saj e preferuar, ku shkonte shpesh ndërsa të tjerët i bënin vizitë ledi Katerinës, ishte përgjatë korijes së hapur që kufizonte atë anë të parkut, ku kishte një shteg të bukur e të mbrojtur, që askush tjetër veç saj s’dukej se e çmonte, dhe ku ndihej larg kureshtjes së ledi Katerinës.

Në këtë mënyrë të qetë kaluan shpejt dy javët e para të vizitës. Po afrohej Pashka, dhe java para saj do t’i sillte një shtesë familjes në Rozings, gjë që në një rreth kaq të vogël duhej të ishte e rëndësishme. Elizabeta kishte dëgjuar, pak pas mbërritjes, se zoti Darsi pritej atje brenda disa javësh; dhe, megjithëse s’kishte shumë të njohur që s’i parapëlqente ndaj tij, ardhja e tij do të sillte në mbrëmjet e Rozingsit një fytyrë relativisht të re për t’u parë, dhe mund të argëtohej duke parë sa të pashpresë ishin planet e zonjushës Bingli për të, nga sjellja e tij ndaj kushërirës, për të cilën ledi Katerina e kishte caktuar dukshëm; ajo fliste për ardhjen e tij me kënaqësinë më të madhe, fliste për të me fjalët e admirimit më të lartë, dhe dukej gati e zemëruar kur mësoi se zonjusha Lukas dhe Elizabeta e kishin parë tashmë shpesh.

Ardhja e tij u mor vesh shpejt në shtëpinë famullitare; sepse zoti Kollins shëtiti gjithë mëngjesin aty ku shiheshin portat që hapeshin drejt rrugicës së Hansfordit, që të kishte sigurinë më të hershme për të; dhe, pasi u përkul kur karroca u kthye në park, nxitoi për në shtëpi me lajmin e madh. Të nesërmen në mëngjes shkoi me ngut në Rozings për t’u paraqitur respektet. Ishin dy nipa të ledi Katerinës që i kërkonin, sepse zoti Darsi kishte sjellë me vete njëfarë kolonel Fiçuilliami, djalin më të vogël të xhaxhait të tij, lordit ——; dhe, për habinë e madhe të gjithë shoqërisë, kur zoti Kollins u kthye, zotërinjtë e shoqëruan. Sharlota i kishte parë nga dhoma e burrit duke kaluar rrugën, dhe, duke vrapuar menjëherë në dhomën tjetër, u tha vajzave ç’nder mund të prisnin, duke shtuar:

— Këtë mirësjellje mund të ta detyrohem ty, Eliza. Zoti Darsi s’do të kishte ardhur kurrë kaq shpejt të më bënte vizitë mua.

Elizabeta mezi pati kohë ta mohonte çdo të drejtë mbi këtë kompliment, para se afrimin e tyre ta njoftonte zilja e derës, dhe pak më pas tre zotërinjtë hynë në dhomë. Kolonel Fiçuilliami, që hyri i pari, ishte rreth tridhjetë vjeç, jo i pashëm, por në pamje e në sjellje një zotëri i vërtetë. Zoti Darsi dukej pikërisht ashtu si ishte mësuar të dukej në Hertfordshir, i bëri komplimentet zonjës Kollins me rezervën e tij të zakonshme; dhe, çfarëdo që të ishin ndjenjat e tij ndaj mikeshës së saj, e takoi me çdo pamje qetësie. Elizabeta vetëm i bëri një reverancë, pa thënë asnjë fjalë.

Kolonel Fiçuilliami nisi menjëherë bisedën, me gatishmërinë e lirshmërinë e një njeriu të edukuar mirë, dhe foli shumë këndshëm; por kushëriri i tij, pasi i bëri zonjës Kollins një vërejtje të vogël për shtëpinë dhe kopshtin, ndenji ca kohë pa i folur askujt. Më në fund, megjithatë, mirësjellja iu zgjua aq sa ta pyeste Elizabetën për shëndetin e familjes së saj. Ajo iu përgjigj në mënyrën e zakonshme; dhe, pas një pushimi të shkurtër, shtoi:

— Motra ime e madhe ka tre muaj në Londër. S’ju ka rastisur ta shihni atje?

E dinte mirë se s’e kishte parë kurrë: por donte të shihte nëse ai do ta tradhtonte se dinte diçka për atë që kishte ndodhur mes Binglëve dhe Xhejnit; dhe iu duk se ai dukej pak i hutuar kur u përgjigj se s’kishte pasur kurrë fatin ta takonte zonjushën Benet. Tema s’u vazhdua më, dhe zotërinjtë ikën pak më pas.

Shënime

1. Gjyqtarët paqtues (anglisht Justices of the Peace) ishin pronarë tokash të emëruar për të gjykuar grindjet e vogla dhe çështjet e rendit në kontenë e tyre. Ishte detyrë vetëm për burrat, prandaj ironia: ledi Katerina e kryen gjithsesi në famullinë e saj. ↩︎