Kapitulli LIV · Krenari dhe paragjykim

Sapo ata ikën, Elizabeta doli të shëtiste që ta merrte veten; ose, me fjalë të tjera, të ndalej pa ndërprerje te ato tema që duhej t’ia ulnin edhe më humorin. Sjellja e zotit Darsi e habiti dhe e mërziti.

„Pse,“ tha ajo, „po të vinte vetëm për të heshtur, për të qenë serioz e indiferent, erdhi fare?“

S’mundi ta zgjidhte në asnjë mënyrë që t’i jepte kënaqësi.

„Mund të ishte ende i dashur, ende i këndshëm me dajën e tezen, kur ishte në Londër; dhe pse jo me mua? Po të ketë frikë prej meje, pse vjen këtu? Po s’i bëhet më vonë për mua, pse hesht? Njeri ngacmues, ngacmues! S’do të mendoj më për të.“

Vendimin e saj e mbajti pa dashje për pak kohë afrimi i së motrës, që iu bashkua me një pamje të gëzuar, që tregonte se ishte më e kënaqur me vizitorët se Elizabeta.

— Tani, — tha ajo, — që ky takim i parë mbaroi, ndihem krejt e qetë. E njoh forcën time, dhe s’do të sikletosem më kurrë nga ardhja e tij. Më vjen mirë që darkon këtu të martën. Atëherë do të shihet publikisht se nga të dyja anët takohemi vetëm si të njohur të zakonshëm e indiferentë.

— Po, shumë indiferentë, vërtet, — tha Elizabeta duke qeshur. — Oh, Xhejn! Kujdes.

— Lizi ime e dashur, s’mund të më mendosh kaq të dobët sa të jem në rrezik tani.

— Mendoj se je në rrezik shumë të madh ta bësh po aq të dashuruar me ty sa ç’ishte.

S’i panë më zotërinjtë deri të martën; dhe zonja Benet, ndërkohë, po u jepej të gjitha planeve të lumtura që kishin rilindur nga humori i mirë dhe mirësjellja e zakonshme e Binglit në një vizitë gjysmë ore.

Të martën në Longborn ishte mbledhur një shoqëri e madhe; dhe dy ata që priteshin me më shumë ankth erdhën shumë në kohë, gjë që u bënte nder përpikërisë së tyre si gjahtarë. Kur shkuan në dhomën e ngrënies, Elizabeta vështroi me padurim nëse Bingli do ta zinte vendin që, në të gjitha mbrëmjet e mëparshme, i kishte përkitur atij, pranë së motrës. Nëna e saj e matur, e zënë me të njëjtat ide, nuk e ftoi të ulej pranë saj. Kur hyri në dhomë, ai dukej se po ngurronte; por Xhejn rastisi të kthehej, dhe rastisi të buzëqeshte: u vendos. Ai u ul pranë saj.

Elizabeta, me një ndjenjë triumfi, shikoi nga miku i tij. Ai e mbajti me një indiferencë fisnike; dhe ajo do ta kishte përfytyruar se Bingli kishte marrë miratimin e tij për të qenë i lumtur, sikur të mos i kishte parë edhe sytë e tij të kthyer nga zoti Darsi, me një shprehje alarmi gjysmë të qeshur.

Sjellja e tij ndaj së motrës gjatë drekës ishte e tillë që tregonte një admirim për të, i cili, megjithëse më i kujdesshëm se më parë, e bindi Elizabetën se, po ta linin krejt në dorë të vet, lumturia e Xhejnit, dhe e tija, do të siguroheshin shpejt. Megjithëse s’guxonte të mbështetej te pasoja, merrte kënaqësi duke vëzhguar sjelljen e tij. I jepte gjithë gjallërinë që mund të kishte shpirti i saj; sepse s’ishte në humor të gëzuar. Zoti Darsi ishte gati aq larg saj sa mund t’i ndante tryeza. Ishte në njërën anë të nënës së saj. E dinte sa pak do t’u jepte kënaqësi një vendosje e tillë të dyve, apo sa pak do t’i nxirrte në dritë të mirë. S’ishte mjaft afër për të dëgjuar ndonjë gjë nga biseda e tyre; por mund të shihte sa rrallë i flisnin njëri-tjetrit, dhe sa formale dhe e ftohtë ishte mënyra e tyre kur flisnin. Mungesa e hirit të nënës ia bënte më të dhimbshëm Elizabetës ndjenjën e asaj që i detyroheshin atij; dhe ndonjëherë do të kishte dhënë çdo gjë sikur t’i lejohej t’i thoshte se mirësia e tij s’ishte as e panjohur, as e pandier nga gjithë familja.

Shpresonte se mbrëmja do t’i jepte ndonjë rast për t’i afruar; se gjithë vizita s’do të kalonte pa u mundësuar të hynin në diçka më shumë bisedë sesa përshëndetja ceremoniale e thjeshtë kur ai hyri. E shqetësuar dhe e paqetë, koha që kaloi në sallon para se të vinin zotërinjtë ishte e lodhshme dhe e mërzitshme në një shkallë që gati e bëri të pasjellshme. E priste hyrjen e tyre si pikën nga e cila duhej të varej gjithë shansi i saj për kënaqësi atë mbrëmje.

„Po s’erdhi tek unë atëherë,“ tha ajo, „do të heq dorë prej tij përgjithmonë.“

Erdhën zotërinjtë; dhe asaj iu duk se ai dukej sikur do t’u përgjigjej shpresave të saj; por, mjerë! Zonjat ishin mbledhur rreth tryezës, ku zonjusha Benet po bënte çajin dhe Elizabeta po derdhte kafenë, në një aleancë kaq të ngushtë, sa s’kishte asnjë vend të lirë pranë saj ku mund të futej një karrige. Dhe, kur u afruan zotërinjtë, njëra nga vajzat iu afrua më shumë se kurrë dhe i tha me pëshpëritje:

— Burrat s’do të vijnë të na ndajnë, jam e vendosur. S’duam asnjërin prej tyre; apo jo?

Darsi kishte shkuar në një pjesë tjetër të dhomës. Ajo e ndoqi me sy, ua kishte zili të gjithëve me të cilët fliste ai, mezi kishte durim t’i shërbente kafe dikujt, dhe pastaj u zemërua me veten që ishte kaq budallaqe!

„Një burrë që është refuzuar një herë! Si mund të isha kaq e marrë sa të prisja përtëritjen e dashurisë së tij? A ka ndonjë nga seksi i tyre që s’do ta kundërshtonte një dobësi të tillë si një propozim i dytë për të njëjtën grua? S’ka poshtërim më të neveritshëm për ndjenjat e tyre.“

Megjithatë, u gjallërua pak kur ai e solli vetë filxhanin e kafesë; dhe ajo e kapi rastin për të thënë:

— Motra juaj është ende në Pemberli?

— Po; do të rrijë atje deri në Krishtlindje.

— Dhe krejt vetëm? E kanë lënë të gjithë miqtë?

— Zonja Anesli është me të. Të tjerët kanë tri javë që kanë shkuar në Skarboro.¹

Ajo s’mundi të mendonte gjë tjetër për të thënë; por, po të donte ai të bisedonte me të, mund të kishte më shumë sukses. Megjithatë, ai qëndroi pranë saj për disa minuta në heshtje; dhe më në fund, kur zonjusha i pëshpëriti përsëri Elizabetës, u largua.

Kur u hoqën takëmet e çajit dhe u vendosën tryezat e letrave, të gjitha zonjat u ngritën; dhe Elizabeta po shpresonte që shpejt ai t’i bashkohej, kur të gjitha shpresat iu përmbysën duke e parë të bëhej viktimë e lakmisë së së ëmës për lojtarë uist-i, dhe pas pak çastesh të ulur me pjesën tjetër të shoqërisë. Tani humbi çdo pritje kënaqësie. Për gjithë mbrëmjen ishin të mbyllur në tryeza të ndryshme; dhe s’kishte asgjë për të shpresuar, veçse sytë e tij të ktheheshin aq shpesh nga ana e saj e dhomës sa ta bënin të luante po aq pa sukses sa ajo.

Zonja Benet kishte pasur ndër mend t’i mbante dy zotërinjtë e Netherfildit për darkë; por karroca e tyre, për fat të keq, u porosit para se të gjithëve të tjerëve, dhe ajo s’pati rast t’i ndalonte.

— Mirë, vajza, — tha ajo, sapo mbetën vetëm, — ç’thoni për ditën? Mendoj se gjithçka shkoi jashtëzakonisht mirë, ju siguroj. Dreka ishte gatuar aq mirë sa çdo drekë që kam parë ndonjëherë. Mishi i drerit ishte pjekur në pikë; dhe të gjithë thanë se s’kishin parë kurrë një kofshë kaq të majme. Supa ishte pesëdhjetë herë më e mirë se ajo që hëngrëm te Lukasët javën e kaluar; dhe madje edhe zoti Darsi pranoi se thëllëzat ishin gatuar jashtëzakonisht mirë; dhe supozoj se ka të paktën dy a tre kuzhinierë francezë. Dhe, Xhejn ime e dashur, s’të kam parë kurrë më të bukur. Edhe zonja Long e tha, sepse e pyeta nëse s’ishe. Dhe ç’mendoni se tha përveç kësaj? „Ah, zonja Benet, më në fund do ta kemi në Netherfild!“ Vërtet e tha. Mendoj se zonja Long është krijesa më e mirë që ka jetuar ndonjëherë, dhe mbesat e saj janë vajza shumë të edukuara, dhe aspak të bukura: më pëlqejnë jashtëzakonisht.

Shkurt, zonja Benet ishte në humor shumë të mirë: kishte parë mjaft nga sjellja e Binglit ndaj Xhejnit sa të bindej se më në fund ajo do ta merrte; dhe pritjet e saj për përfitime për familjen, kur ishte në humor të lumtur, ishin kaq përtej arsyes, sa u zhgënjye krejt që s’e pa përsëri të nesërmen, për të bërë propozimin.

— Ka qenë një ditë shumë e këndshme, — i tha zonjusha Benet Elizabetës. — Shoqëria dukej kaq e zgjedhur mirë, kaq e përshtatshme njëri me tjetrin. Shpresoj të takohemi shpesh përsëri.

Elizabeta buzëqeshi.

— Lizi, s’duhet ta bësh këtë. S’duhet të dyshosh për mua. Më poshtëron. Të siguroj se tani kam mësuar ta shijoj bisedën e tij si të një djali të ri të këndshëm e të mençur, pa pasur ndonjë dëshirë përtej kësaj. Jam krejt e bindur, nga ç’janë tani sjelljet e tij, se s’ka pasur kurrë ndonjë qëllim për të ma fituar dashurinë. Është vetëm se është i bekuar me më shumë ëmbëlsi në sjellje, dhe me një dëshirë më të fortë për t’u pëlqyer të gjithëve, se çdo burrë tjetër.

— Je shumë mizore, — tha e motra; — s’më lë të buzëqesh, dhe më provokon çdo çast ta bëj.

— Sa e vështirë është në disa raste të të besojnë! Dhe sa e pamundur në të tjera! Por pse do të doje të më bindje se ndiej më shumë nga ç’pranoj?

— Kjo është një pyetje së cilës mezi di si t’i përgjigjem. Të gjithëve na pëlqen të mësojmë të tjerët, megjithëse mund të mësojmë vetëm atë që s’ia vlen të dihet. Më fal; dhe, po ngulmove në indiferencë, mos më bëj mua të besuarën tënde.

Shënime

1. Scarborough: qytet bregdetar në Jorkshir, në veri të Anglisë, i preferuar nga shoqëria e modës për banjat në det. ↩︎