Kapitulli I · Krenari dhe paragjykim

Është një e vërtetë e pranuar nga të gjithë, se një beqar me pasuri të mirë patjetër ka nevojë për një grua.

Sado pak të njihen ndjenjat apo synimet e një burri të tillë kur vjen për herë të parë në një vend, kjo e vërtetë është ngulitur aq fort në mendjen e familjeve përreth, sa ai quhet pronë e ligjshme e njërës apo tjetrës prej vajzave të tyre.

— I dashur zoti Benet, — i tha një ditë e shoqja, — e more vesh që më në fund u dha me qira Netherfildi?

Zoti Benet iu përgjigj se jo.

— Po po, u dha, — ia ktheu ajo, — se sapo ishte këtu zonja Long dhe m’i tregoi të gjitha.

Zoti Benet nuk tha asgjë.

— S’do të dish kush e ka marrë? — thirri e shoqja, e paduruar.

— Ti do të ma tregosh, e unë s’kam ndonjë kundërshtim ta dëgjoj.

Kjo ishte ftesë e mjaftueshme.

— Ja pra, i dashur, duhet ta dish që zonja Long thotë se Netherfildin e ka marrë një djalë i ri me pasuri të madhe nga veriu i Anglisë; se erdhi të hënën me një karrocë me katër kuaj për ta parë vendin dhe i pëlqeu aq shumë, sa u mor vesh menjëherë me zotin Moris; se do të hyjë në shtëpi para Shën Mëhillit,¹ dhe se disa nga shërbëtorët e tij do të jenë aty nga fundi i javës që vjen.

— Si e ka emrin?

— Bingli.

— I martuar apo beqar?

— Oh, beqar, i dashur, sigurisht! Beqar dhe me pasuri të madhe; katër a pesë mijë në vit.² Ç’fat për vajzat tona!

— Si kështu? Ç’lidhje kanë ato?

— I dashur zoti Benet, — ia ktheu e shoqja, — si mund të jesh kaq i bezdisshëm? Duhet ta kuptosh që po mendoj ta martoj me njërën prej tyre.

— Mos vallë me këtë qëllim vjen të vendoset këtu?

— Qëllim? Ç’marrëzi, si mund të flasësh kështu! Po ka shumë të ngjarë që ai të bjerë në dashuri me njërën prej tyre, ndaj duhet të shkosh ta vizitosh sapo të vijë.

— S’shoh ndonjë arsye. Mund të shkosh ti me vajzat, ose mund t’i dërgosh ato vetëm, gjë që ndoshta është edhe më mirë; se meqë ti je po aq e bukur sa secila prej tyre, zotit Bingli mund t’i pëlqesh ti më shumë se gjithë të tjerat.

— I dashur, po më lajkaton. Sigurisht që edhe unë e kam pasur pjesën time të bukurisë, por tani nuk pretendoj të jem ndonjë gjë e jashtëzakonshme. Kur një grua ka pesë vajza të rritura, duhet të heqë dorë nga mendimet për bukurinë e vet.

— Në raste të tilla, rrallë i ka mbetur gruas shumë bukuri për të menduar.

— Por, i dashur, duhet patjetër të shkosh ta takosh zotin Bingli kur të vijë këtu afër.

— Kjo është më shumë nga ç’mund të premtoj, të siguroj.

— Po mendo vajzat. Mendo vetëm ç’rregullim do të ishte për njërën prej tyre. Sir Uilliami dhe ledi Lukas³ janë vendosur të shkojnë, vetëm për këtë arsye; se zakonisht, e di, ata nuk i vizitojnë të ardhurit e rinj. Duhet të shkosh patjetër, sepse po s’shkove ti, ne s’do të mund ta vizitojmë dot.⁴

— Ke tepër skrupuj, vërtet. Guxoj të them se zoti Bingli do të gëzohet shumë të të shohë; e unë do të të jap disa rreshta për t’ia çuar, ku ta siguroj se e kam me gjithë zemër që të martohet me cilën të dojë nga vajzat — megjithëse duhet të shtoj një fjalë të mirë për Lizin time të vogël.

— Të lutem mos bëj diçka të tillë. Lizi nuk është aspak më e mirë se të tjerat; dhe jam e sigurt që s’është as gjysma aq e bukur sa Xhejn, as gjysma aq gazmore sa Lidia. Po ti gjithmonë asaj i jep përparësi.

— Asnjëra prej tyre s’ka ndonjë gjë të madhe për t’u lavdëruar, — u përgjigj ai, — janë të gjitha mendjelehta e të paditura si vajzat e tjera; por Lizi ka pak më shumë mprehtësi se motrat.

— Zoti Benet, si mund t’i shash kështu fëmijët e tu? Të vjen kënaqësi të më mërzitësh. S’ke pikë mëshirë për nervat e mia të shkreta.

— Më keqkupton, e dashur. Unë i respektoj shumë nervat e tua. Janë miqtë e mi të vjetër. Të paktën njëzet vjet të kam dëgjuar duke folur për to me shumë përkujdesje.

— Ah, ti nuk e di sa vuaj.

— Por shpresoj ta kapërcesh, dhe të rrosh sa të shohësh shumë djem të rinj me katër mijë në vit të vijnë këtu rrotull.

— S’do të na bëjë asnjë dobi, edhe sikur të vijnë njëzet të tillë, meqë ti s’do t’i vizitosh.

— Ji e sigurt, e dashur, se kur të jenë njëzet, do t’i vizitoj të gjithë.

Zoti Benet ishte një përzierje aq e çuditshme mendjeje të shpejtë, humori therës, të përmbajturi dhe tekash, sa përvoja e njëzet e tre vjetëve nuk i kishte mjaftuar së shoqes për t’ia kuptuar karakterin. Mendja e saj ishte më pak e vështirë për t’u zbërthyer. Ishte grua me kuptim të cekët, me pak dije dhe me humor të paparashikueshëm. Kur ishte e pakënaqur, i dukej vetja nervoze. Puna e jetës së saj ishte t’i martonte vajzat; ngushëllimi i saj, vizitat dhe thashethemet.

Shënime

1. Shën Mëhilli (anglisht Michaelmas): festa e Shën Mikaelit, më 29 shtator. Në Angli ishte një nga katër ditët e vitit kur zakonisht nisnin e mbaronin qiratë dhe shlyheshin pagesat. ↩︎

2. Bëhet fjalë për të ardhurat vjetore në paund, nga kapitali dhe tokat. Në atë kohë një familje zotërinjsh jetonte mirë edhe me disa qindra paund në vit, kështu që katër a pesë mijë ishin një pasuri e madhe. ↩︎

3. Sir është titulli që në Angli u vihet para emrit kalorësve (knight) dhe baronetëve; Lady (shqip: ledi) është titulli i bashkëshortes së tyre. Në këtë përkthim të dy titujt shkruhen siç shqiptohen. ↩︎

4. Sipas zakonit të kohës, një zotëri i sapoardhur duhej vizituar së pari nga i zoti i shtëpisë. Vetëm pas kësaj vizite gratë dhe vajzat e familjes mund të njiheshin me të. ↩︎