Kapitulli V · Krenari dhe paragjykim

Pak hapa larg Longbornit jetonte një familje me të cilën familja Benet kishte miqësi të ngushtë. Sir Uilliam Lukas kishte qenë dikur tregtar në Meriton, ku kishte bërë një pasuri të mjaftueshme dhe ishte ngritur në nderin e kalorësisë falë një fjalimi drejtuar mbretit kur ishte kryetar i bashkisë. Ky dallim ndoshta ishte ndier tepër fort. I kishte ngjallur neveri për tregtinë dhe për jetën në një qytezë të vogël me pazar; dhe, duke i lënë të dyja, ishte shpërngulur me familjen në një shtëpi rreth një milje larg Meritonit, e cila që atëherë u quajt Lukas Loxh,¹ ku mund të mendonte me kënaqësi për rëndësinë e vet dhe, i çliruar nga punët, të merrej vetëm me të qenët i sjellshëm me gjithë botën. Sepse, megjithëse ishte krenar për rangun e ri, kjo s’e kishte bërë mendjemadh; përkundrazi, ishte gjithë vëmendje ndaj të gjithëve. I padëmshëm, miqësor e i gatshëm nga natyra, prezantimi në oborrin e Shën Xhejmsit² e kishte bërë edhe oborrtar në sjellje.

Ledi Lukas ishte një grua shumë e mirë, jo aq e zgjuar sa të mos ishte fqinje e çmuar për zonjën Benet. Kishin disa fëmijë. Më e madhja, një vajzë e mençur dhe inteligjente, rreth njëzet e shtatë vjeçe, ishte shoqja e ngushtë e Elizabetës.

Që vajzat Lukas dhe vajzat Benet të takoheshin për të biseduar për ballon, ishte absolutisht e domosdoshme; dhe mëngjesi pas ballos i solli të parat në Longborn për të dëgjuar e për të treguar.

— Ti e nise mirë mbrëmjen, Sharlotë, — i tha zonja Benet zonjushës Lukas, me një vetëpërmbajtje të sjellshme. — Ti ishe zgjedhja e parë e zotit Bingli.

— Po; por dukej se i pëlqeu më shumë e dyta.

— Oh, e ke fjalën për Xhejnin, besoj, sepse kërceu me të dy herë. Sigurisht, dukej sikur e admironte; në fakt, besoj se e admironte vërtet; dëgjova diçka për këtë, por s’e di mirë çfarë… diçka për zotin Robinson.

— Ndoshta e keni fjalën për atë që dëgjova rastësisht mes tij dhe zotit Robinson: a s’jua kam treguar? Zoti Robinson e pyeti si i dukeshin ballot tona të Meritonit, a nuk mendonte se në sallë kishte shumë gra të bukura, dhe cila i dukej më e bukura; dhe ai iu përgjigj menjëherë pyetjes së fundit: „Oh, më e madhja e zonjushave Benet, pa pikë dyshimi: për këtë s’mund të ketë dy mendime.“

— Për fjalë të nderit! Epo, kjo ishte shumë e prerë, vërtet; duket sikur… por, sidoqoftë, mund të mos dalë asgjë, e di.

— Ato që dëgjova unë ishin më me vend se ato që dëgjove ti, Eliza, — tha Sharlota. — Zoti Darsi s’ia vlen aq shumë të dëgjohet sa miku i tij, apo jo? E shkreta Eliza! Të jesh vetëm e durueshme.

— Të lutem mos ia fut Lizit në kokë të mërzitet nga sjellja e tij e keqe, sepse është njeri aq i pakëndshëm, sa do të ishte fatkeqësi e vërtetë t’i pëlqeje atij. Zonja Long më tha mbrëmë se ai ndenji afër saj gjysmë ore pa e hapur gojën asnjëherë.

— Je krejt e sigurt, mama? A s’ka ndonjë gabim? — tha Xhejn. — Unë e pashë me sytë e mi zotin Darsi duke folur me të.

— Po, sepse ajo e pyeti më në fund si i dukej Netherfildi, dhe ai s’mund të mos i përgjigjej; por ajo tha se dukej shumë i zemëruar që i folën.

— Zonjusha Bingli më tha, — tha Xhejn, — se ai s’flet kurrë shumë, përveçse me njerëzit që i njeh nga afër. Me ata është jashtëzakonisht i këndshëm.

— S’e besoj asnjë fjalë, e dashur. Po të ishte kaq i këndshëm, do të kishte folur me zonjën Long. Por e marr me mend si qe puna; të gjithë thonë se e ka përpirë krenaria, dhe guxoj të them se kishte dëgjuar disi që zonja Long s’mban karrocë dhe se kishte ardhur në ballo me një karrocë me qira.

— S’më prish punë që s’foli me zonjën Long, — tha zonjusha Lukas, — por do të doja të kishte kërcyer me Elizën.

— Herë tjetër, Lizi, — tha e ëma, — unë s’do të kërceja me të, po të isha në vendin tënd.

— Besoj, mama, se mund të të premtoj pa frikë që s’do të kërcej kurrë me të.

— Krenaria e tij, — tha zonjusha Lukas, — s’më ofendon mua aq shumë sa më ofendon shpesh krenaria, sepse ka një justifikim. S’mund të habitesh që një djalë i ri kaq i shkëlqyer, me familje, me pasuri, me gjithçka në favor të tij, të mendojë shumë mirë për veten. Po të më lejohet ta them kështu, ai ka të drejtë të jetë krenar.

— Kjo është shumë e vërtetë, — u përgjigj Elizabeta, — dhe do t’ia falja lehtë krenarinë atij, sikur të mos ma kishte lënduar timen.

— Krenaria, — vërejti Meri, që mburrej me thellësinë e mendimeve të veta, — është një dobësi shumë e zakonshme, besoj. Nga gjithçka që kam lexuar ndonjëherë, jam e bindur se është vërtet shumë e zakonshme; se natyra njerëzore është veçanërisht e prirur ndaj saj, dhe se shumë pak prej nesh nuk ushqejnë ndonjë ndjenjë vetëkënaqësie për ndonjë cilësi a tjetrën, të vërtetë apo të përfytyruar. Mendjemadhësia dhe krenaria janë gjëra të ndryshme, megjithëse fjalët shpesh përdoren si sinonime. Një njeri mund të jetë krenar pa qenë mendjemadh. Krenaria lidhet më shumë me mendimin që kemi vetë për veten; mendjemadhësia, me atë që do të donim të mendonin të tjerët për ne.

— Sikur të isha unë aq i pasur sa zoti Darsi, — thirri një nga djemtë e vegjël Lukas, që kishte ardhur me motrat, — s’do të më bënte vonë sa krenar të isha. Do të mbaja një tufë zagarësh për gjah dhelprash dhe do të pija një shishe verë në ditë.

— Atëherë do të pije shumë më tepër se ç’duhet, — tha zonja Benet, — dhe po të të shihja duke pirë, do të ta merrja shishen menjëherë.

Djali protestoi se s’do t’ia merrte; ajo vazhdoi të thoshte se do t’ia merrte; dhe grindja mbaroi vetëm kur mbaroi vizita.

Shënime

1. Lodge (anglisht): shtëpi fshati, zakonisht jo e madhe. Duke ia vënë shtëpisë emrin e familjes, sir Uilliami i jepte asaj, dhe vetes, një tingull fisnikërie. ↩︎

2. Pallati i Shën Xhejmsit (St James’s Palace) në Londër, selia zyrtare e oborrit mbretëror. Atje prezantoheshin para mbretit, në një ceremoni të veçantë, fisnikët dhe ata që sapo kishin marrë një titull. ↩︎