Kapitulli IX · Krenari dhe paragjykim

Elizabeta e kaloi pjesën më të madhe të natës në dhomën e së motrës, dhe në mëngjes pati kënaqësinë t’u jepte një përgjigje mjaft të mirë pyetjeve që i erdhën shumë herët nga zoti Bingli përmes një shërbyeseje, dhe pak më vonë nga dy zonjat elegante që u shërbenin motrave të tij. Megjithë këtë përmirësim, ajo kërkoi t’i dërgohej një letër në Longborn, ku i lutej së ëmës të vinte ta shihte Xhejnin dhe ta gjykonte vetë gjendjen e saj. Letra u dërgua menjëherë, dhe porosia u zbatua po aq shpejt. Zonja Benet, e shoqëruar nga dy vajzat më të vogla, mbërriti në Netherfild pak pas mëngjesit të familjes.

Sikur ta kishte gjetur Xhejnin në ndonjë rrezik të dukshëm, zonja Benet do të ishte shumë e mjeruar; por, e kënaqur kur pa se sëmundja s’ishte shqetësuese, nuk e dëshironte aspak që ajo të shërohej menjëherë, sepse kthimi i shëndetit me siguri do ta largonte nga Netherfildi. Prandaj nuk deshi t’ia dëgjonte propozimin së bijës që ta çonin në shtëpi; as barnatari, që mbërriti afërsisht në të njëjtën kohë, nuk e pa aspak të këshillueshme. Pasi ndenjën pak me Xhejnin, kur u shfaq zonjusha Bingli dhe i ftoi, nëna dhe tri vajzat e ndoqën në sallonin e mëngjesit. Bingli i priti me shpresën se zonja Benet s’e kishte gjetur zonjushën Benet më keq nga ç’priste.

— Po, vërtet, zotëri, — qe përgjigjja e saj. — Është shumë më keq nga ç’duhet për ta lëvizur. Zoti Xhons thotë se s’duhet as ta mendojmë ta lëvizim. Duhet ta shfrytëzojmë edhe pak mirësinë tuaj.

— Ta lëvizni! — thirri Bingli. — As që duhet menduar. Motra ime, jam i sigurt, s’do të dëgjojë as fjalë për ta larguar.

— Mund të jeni e sigurt, zonjë, — tha zonjusha Bingli me një mirësjellje të ftohtë, — që zonjushës Benet do t’i tregohet çdo vëmendje e mundshme për sa kohë të rrijë me ne.

Zonja Benet u shkri në falënderime.

— Jam e sigurt, — shtoi ajo, — sikur të mos ishin miq kaq të mirë, s’e di ç’do të bëhej me të, sepse është vërtet shumë sëmurë dhe vuan tmerrësisht, megjithëse me durimin më të madh në botë, siç bën gjithmonë, sepse ka, pa përjashtim, natyrën më të ëmbël që kam njohur ndonjëherë. Shpesh u them vajzave të tjera se s’janë asgjë përpara saj. Keni një dhomë të këndshme këtu, zoti Bingli, dhe një pamje të mrekullueshme mbi atë shtegun me zhavorr. S’njoh asnjë vend në gjithë krahinën që t’i krahasohet Netherfildit. S’do të mendoni ta lini me nxitim, shpresoj, megjithëse e keni me qira për pak kohë.

— Gjithçka që bëj, e bëj me nxitim, — u përgjigj ai; — prandaj, po të vendosja të largohesha nga Netherfildi, me siguri do të nisesha brenda pesë minutash. Për tani, megjithatë, e quaj veten krejt të ngulur këtu.

— Pikërisht këtë do të kisha menduar për ju, — tha Elizabeta.

— Po nisni të më kuptoni, apo jo? — thirri ai, duke u kthyer nga ajo.

— Oh po, ju kuptoj krejtësisht.

— Do të doja ta merrja këtë si kompliment; por, kam frikë, të jesh kaq i lehtë për t’u parë tejpërtej është për të ardhur keq.

— Varet. Nuk del domosdo që një karakter i thellë e i ndërlikuar të jetë më shumë apo më pak i vlefshëm se një karakter si i juaji.

— Lizi, — thirri e ëma, — kujto ku je, dhe mos u lësho në atë mënyrë të shfrenuar që të lejojmë në shtëpi.

— S’e dija më parë, — vazhdoi Bingli menjëherë, — që ju jeni studiuese e karaktereve. Duhet të jetë studim argëtues.

— Po; por karakteret e ndërlikuara janë më argëtueset. Të paktën këtë përparësi e kanë.

— Provinca, — tha Darsi, — në përgjithësi mund të ofrojë fare pak subjekte për një studim të tillë. Në një rreth provincial lëviz në një shoqëri shumë të ngushtë dhe të pandryshueshme.

— Por vetë njerëzit ndryshojnë aq shumë, sa tek ata ka gjithmonë diçka të re për të vëzhguar.

— Po, vërtet, — thirri zonja Benet, e fyer nga mënyra si foli ai për një rreth provincial. — Ju siguroj se nga kjo ka po aq në provincë sa në Londër.

Të gjithë u habitën; dhe Darsi, pasi e pa për një çast, u kthye mënjanë pa folur. Zonja Benet, që kujtoi se kishte fituar një fitore të plotë mbi të, vazhdoi triumfin:

— Unë, për vete, s’shoh që Londra të ketë ndonjë përparësi të madhe mbi provincën, veç dyqaneve dhe vendeve publike. Provinca është shumë më e këndshme, apo jo, zoti Bingli?

— Kur jam në provincë, — u përgjigj ai, — s’dua kurrë ta lë; dhe kur jam në Londër, është pothuajse njësoj. Secila ka përparësitë e veta, dhe mund të jem po aq i lumtur në të dyja.

— Ashtu, sepse ju keni natyrën e duhur. Por ai zotëri, — duke parë Darsin, — dukej sikur mendonte se provinca s’është fare asgjë.

— Vërtet, mama, gabon, — tha Elizabeta, duke u skuqur për të ëmën. — E keqkuptove krejt zotin Darsi. Ai donte të thoshte vetëm se në provincë s’takon aq lloj-lloj njerëzish sa në Londër, dhe këtë duhet ta pranosh se është e vërtetë.

— Sigurisht, e dashur, askush s’tha se takon; por sa për të mos takuar shumë njerëz në këtë rreth, besoj se ka pak rrethe më të mëdhenj. E di që darkojmë me njëzet e katër familje.

Vetëm shqetësimi për Elizabetën mund ta ndihmonte Binglin ta mbante të qeshurën. E motra ishte më pak e delikate, dhe i drejtoi sytë zotit Darsi me një buzëqeshje shumë domethënëse. Elizabeta, për të thënë diçka që mund t’ia kthente mendimet së ëmës, e pyeti tani nëse Sharlota Lukas kishte qenë në Longborn që kur ishte larguar ajo.

— Po, erdhi dje me të atin. Ç’njeri i këndshëm që është sir Uilliami, zoti Bingli, apo jo? Aq njeri i modës! Aq fisnik e aq i shkujdesur! Gjithmonë ka diçka për t’i thënë secilit. Kjo është ideja ime për edukatën e mirë; dhe ata njerëz që e kujtojnë veten shumë të rëndësishëm dhe s’e hapin kurrë gojën, e kanë gabim krejt.

— Sharlota darkoi me ju?

— Jo, deshi të shkonte në shtëpi. Më duket se e donin për byrekët e ëmbël.¹ Unë, për vete, zoti Bingli, mbaj gjithmonë shërbëtorë që e bëjnë vetë punën e tyre; vajzat e mia janë rritur ndryshe. Por secili gjykon vetë, dhe vajzat Lukas janë shumë vajza të mira, ju siguroj. Mjerë që s’janë të bukura! Jo se unë e mendoj Sharlotën kaq të shëmtuar; por, ja, ajo është mikja jonë e veçantë.

— Duket një vajzë shumë e këndshme, — tha Bingli.

— Oh, po, sigurisht; por duhet ta pranoni që është shumë e shëmtuar. Vetë ledi Lukas e ka thënë shpesh, dhe ma ka pasur zili për bukurinë e Xhejnit. S’më pëlqen të mburrem me fëmijën tim; por, pa dyshim, Xhejn… rrallë sheh dikë më të bukur. Kështu thonë të gjithë. Nuk i besoj anësisë sime. Kur ishte vetëm pesëmbëdhjetë vjeçe, një zotëri, te vëllai im Gardineri në Londër, ishte aq i dashuruar me të, sa kunata ime ishte e sigurt që do t’i kërkonte dorën para se të iknim. Por, sidoqoftë, nuk ia kërkoi. Ndoshta e mendoi tepër të re. Megjithatë, i shkroi disa vargje, dhe ishin shumë të bukura.

— Dhe kështu mbaroi dashuria e tij, — tha Elizabeta me padurim. — Më duket se shumë të tjerë janë shpëtuar në të njëjtën mënyrë. Pyes veten kush e zbuloi i pari fuqinë e poezisë për ta përzënë dashurinë!

— Unë jam mësuar ta quaj poezinë ushqimi i dashurisë,² — tha Darsi.

— I një dashurie të bukur, të fortë e të shëndetshme, ndoshta. Gjithçka ushqen atë që është tashmë e fortë. Por, po të jetë vetëm një prirje e lehtë dhe e hollë, jam e bindur se një sonet i mirë do ta lërë krejt të vdesë nga uria.

Darsi vetëm buzëqeshi; dhe heshtja e përgjithshme që pasoi e bëri Elizabetën të dridhej se mos e ëma do ta turpëronte veten përsëri. Donte me gjithë shpirt të fliste, por s’i shkonte ndër mend asgjë; dhe, pas një heshtjeje të shkurtër, zonja Benet nisi të përsëriste falënderimet për zotin Bingli për mirësinë ndaj Xhejnit, duke i kërkuar ndjesë që po e shqetësonte edhe me Lizin. Zoti Bingli u përgjigj me një mirësjellje të sinqertë dhe e detyroi motrën më të vogël të ishte e sjellshme gjithashtu, e të thoshte atë që kërkonte rasti. Ajo e luajti rolin e saj, në të vërtetë, pa shumë hir; por zonja Benet u kënaq, dhe pak më pas kërkoi karrocën. Me këtë shenjë, më e vogla e vajzave doli përpara. Dy vajzat kishin pëshpëritur gjithë kohën e vizitës; dhe përfundimi qe që më e vogla t’i kujtonte zotit Bingli se, kur kishte ardhur për herë të parë në krahinë, kishte premtuar të jepte një ballo në Netherfild.

Lidia ishte një vajzë e shëndoshë, e rritur mirë, pesëmbëdhjetë vjeçe, me lëkurë të bukur dhe fytyrë të qeshur; e përkëdhelura e nënës, dashuria e së cilës e kishte nxjerrë në shoqëri që e vogël.³ Kishte gjallëri të madhe dhe njëfarë vetëbesimi të natyrshëm, që vëmendja e oficerëve, të cilëve ua bënin të këndshme darkat e mira te tezja dhe sjelljet e saj të shkujdesura, ia kishte rritur deri në guxim. Kështu që ishte krejt e aftë t’i fliste zotit Bingli për ballon, dhe ia kujtoi befas premtimin; duke shtuar se do të ishte gjëja më e turpshme në botë po të mos e mbante. Përgjigjja e tij ndaj këtij sulmi të papritur ishte muzikë për veshët e së ëmës.

— Jam krejt gati, ju siguroj, ta mbaj fjalën; dhe, kur të shërohet motra juaj, ju, po të doni, do ta caktoni vetë ditën e ballos. Por s’do të donit të kërcenit ndërsa ajo është e sëmurë?

Lidia u shpreh e kënaqur.

— Oh po, do të ishte shumë më mirë të prisnim derisa Xhejn të shërohej; dhe deri atëherë, me shumë gjasë, kapiten Karteri do të ishte përsëri në Meriton. Dhe, kur të keni dhënë ballon tuaj, — shtoi ajo, — do të ngul këmbë që të japin një edhe ata. Do t’i them kolonel Forsterit që do të jetë turp i madh po s’e dha.

Zonja Benet dhe vajzat e saj u larguan atëherë, dhe Elizabeta u kthye menjëherë te Xhejn, duke ua lënë sjelljen e saj dhe të farefisit vërejtjeve të dy zonjave dhe të zotit Darsi; i cili, megjithatë, nuk u bind dot t’u bashkohej në kritikat e tyre për të, me gjithë shpotitë e zonjushës Bingli për sytë e bukur.

Shënime

1. Në origjinal mince-pies: byrekë të vegjël me fruta të thata dhe erëza, që piqeshin sidomos për Krishtlindje. Zonja Benet nënkupton me përçmim se familja Lukas s’ka mjaft shërbëtorë dhe se vajzat punojnë vetë në kuzhinë. ↩︎

2. Jehonë e vargut të parë të komedisë Nata e dymbëdhjetë të Shekspirit: „Nëse muzika është ushqimi i dashurisë, vazhdo të luash.“ ↩︎

3. Vajzat „dilnin në shoqëri“ kur fillonin të merrnin pjesë në ballo e darka si zonjusha të rritura, gati për martesë. Zakonisht motrat e vogla prisnin derisa të martoheshin të mëdhatë; që Lidia të ishte në shoqëri në moshën pesëmbëdhjetë vjeç, me katër motra më të mëdha ende të pamartuara, ishte diçka e pazakontë. ↩︎