Kapitulli III · Krenari dhe paragjykim

Megjithatë, gjithçka që zonja Benet, me ndihmën e pesë vajzave, mundi të pyeste për këtë çështje, nuk mjaftoi për t’i nxjerrë burrit ndonjë përshkrim të kënaqshëm të zotit Bingli. E sulmuan në mënyra të ndryshme: me pyetje të hapura, me hamendje dinake, me supozime nga larg; por ai iu shmang mjeshtërisë së të gjithave; dhe në fund u detyruan të pranonin lajmet e dorës së dytë nga fqinja e tyre, ledi Lukas. Ato që tregoi ajo ishin shumë të mira. Sir Uilliamit i kishte pëlqyer shumë. Ishte fare i ri, jashtëzakonisht i pashëm, tepër i këndshëm, dhe, si kurorë e gjithë kësaj, kishte ndër mend të vinte në ballon e ardhshme me një shoqëri të madhe. S’kishte gjë më të bukur! Të të pëlqente vallëzimi ishte hap i sigurt drejt dashurisë; dhe për zemrën e zotit Bingli u ushqyen shpresa shumë të gjalla.

— Sikur të shoh vetëm njërën nga vajzat të vendosur e të lumtur në Netherfild, — i tha zonja Benet burrit, — dhe të tjerat të martuara po aq mirë, s’do të kem më ç’të dëshiroj.

Pas pak ditësh zoti Bingli ia ktheu vizitën zotit Benet dhe ndenji rreth dhjetë minuta me të në bibliotekë. Kishte shpresuar t’i lejohej të shihte zonjushat, për bukurinë e të cilave kishte dëgjuar shumë; por pa vetëm të atin. Zonjat qenë disi më me fat, sepse patën rastin të vërtetonin, nga një dritare e katit të sipërm, se ai vishte një redingotë blu dhe kalëronte një kalë të zi.

Pak më vonë iu dërgua një ftesë për darkë; dhe zonja Benet i kishte caktuar tashmë gjellët që do t’i bënin nder amvisërisë së saj, kur mbërriti një përgjigje që e shtyu gjithçka. Zoti Bingli duhej të ishte në Londër të nesërmen, dhe për pasojë s’mund ta pranonte nderin e ftesës së tyre, etj. Zonja Benet u shqetësua shumë. S’e merrte dot me mend ç’punë mund të kishte ai në Londër kaq shpejt pas mbërritjes në Hertfordshir; dhe nisi të frikësohej se mos ai do të fluturonte gjithnjë nga një vend në tjetrin dhe nuk do të ngulej kurrë në Netherfild siç duhej. Ledi Lukas ia qetësoi pak frikën duke hedhur idenë se mos kishte shkuar në Londër vetëm për të marrë me vete një shoqëri të madhe për ballon; dhe shpejt u përhap fjala se zoti Bingli do të sillte në ballo dymbëdhjetë zonja dhe shtatë zotërinj. Vajzat u pikëlluan për një numër kaq të madh zonjash; por u ngushëlluan një ditë para ballos kur dëgjuan se, në vend të dymbëdhjetë, kishte sjellë nga Londra vetëm gjashtë: pesë motrat e tij dhe një kushërirë. Dhe kur shoqëria hyri në sallën e ballos, përbëhej gjithsej nga pesë vetë: zoti Bingli, dy motrat e tij, burri i më të madhes dhe një djalë tjetër i ri.

Zoti Bingli ishte i pashëm dhe kishte pamje zotërie: fytyrë të këndshme dhe sjellje të lirshme, pa shtirje. Motrat e tij ishin gra të hijshme, të veshura sipas modës së fundit. Kunati i tij, zoti Hërst, thjesht dukej zotëri; por miku i tij, zoti Darsi, tërhoqi shpejt vëmendjen e gjithë sallës me shtatin e tij të bukur e të gjatë, tiparet e hijshme, qëndrimin fisnik, dhe me lajmin, që brenda pesë minutash pas hyrjes së tij qarkullonte gjithandej, se kishte dhjetë mijë në vit. Zotërinjtë e shpallën burrë të pashëm, zonjat thanë se ishte shumë më i bukur se zoti Bingli, dhe për rreth gjysmën e mbrëmjes e shikuan me admirim të madh, derisa sjellja e tij ngjalli një neveri që ia ktheu për së prapthi popullaritetin; sepse u zbulua se ishte krenar, se e shihte veten mbi shoqërinë dhe mbi çdo kënaqësi; dhe as gjithë prona e tij e madhe në Derbishir s’mund ta shpëtonte nga fytyra më e ftohtë e më e pakëndshme në botë, dhe nga fakti që s’ishte i denjë as të krahasohej me mikun e tij.

Zoti Bingli u njoh shpejt me të gjithë njerëzit kryesorë të sallës: ishte i gjallë e i çiltër, kërceu çdo valle, u zemërua që balloja mbaroi kaq herët, dhe foli për të dhënë vetë një ballo në Netherfild. Cilësi kaq të dashura flasin vetë për veten. Ç’kontrast mes tij dhe mikut të tij! Zoti Darsi kërceu vetëm një herë me zonjën Hërst dhe një herë me zonjushën Bingli, nuk pranoi t’i prezantohej asnjë zonje tjetër, dhe pjesën tjetër të mbrëmjes e kaloi duke shëtitur nëpër sallë, duke folur herë pas here me ndonjërin nga shoqëria e vet. Gjykimi për të u bë menjëherë. Ishte njeriu më krenar e më i pakëndshëm në botë, dhe të gjithë shpresonin që të mos vinte më kurrë atje. Ndër më të ashprit kundër tij ishte zonja Benet, mospëlqimi i së cilës për sjelljen e tij në përgjithësi ishte mprehur në mëri të veçantë, sepse ai kishte përbuzur njërën nga vajzat e saj.

Elizabeta Benet ishte detyruar, për shkak të mungesës së kavalierëve, të rrinte ulur gjatë dy valleve; dhe për një pjesë të asaj kohe zoti Darsi kishte qëndruar aq afër, sa ajo dëgjoi një bisedë mes tij dhe zotit Bingli, i cili la vallen për pak minuta për ta nxitur mikun të merrte pjesë.

— Hajde, Darsi, — tha ai, — duhet të kërcesh patjetër. S’duroj dot të të shoh të rrish më këmbë vetëm, kështu si budalla. Shumë më mirë po të kërceje.

— Në asnjë mënyrë. E di sa e urrej, përveçse kur e njoh mirë shoqen e vallëzimit. Në një ballo si kjo, do të ishte e padurueshme. Motrat e tua janë të zëna, dhe në sallë s’ka asnjë grua tjetër me të cilën të mos ishte ndëshkim për mua të kërceja.

— Unë s’do të isha kaq i vështirë sa ti, — thirri Bingli, — as për një mbretëri! Për nder, s’kam takuar kurrë në jetën time aq shumë vajza të këndshme sa këtë mbrëmje; dhe disa prej tyre, siç e sheh, janë jashtëzakonisht të bukura.

— Ti po kërcen me të vetmen vajzë të bukur në sallë, — tha zoti Darsi, duke parë më të madhen e motrave Benet.

— Oh, ajo është krijesa më e bukur që kam parë ndonjëherë! Por njëra nga motrat e saj është ulur pikërisht pas teje, shumë e bukur, dhe guxoj të them shumë e këndshme. Lërmë t’i kërkoj shoqes sime të vallëzimit të ta prezantojë.

— Cilën e ke fjalën? — Dhe, duke u kthyer, e pa për një çast Elizabetën, derisa, kur iu ndesh me shikimin e saj, i hoqi sytë dhe tha ftohtë: — Është e durueshme; por jo aq e bukur sa të më tundojë mua; dhe tani s’kam qejf t’u jap rëndësi zonjushave që i kanë lënë mënjanë burrat e tjerë. Më mirë kthehu te shoqja jote dhe gëzoju buzëqeshjeve të saj, se me mua po humbet kohën.

Zoti Bingli ndoqi këshillën e tij. Zoti Darsi u largua; dhe Elizabeta mbeti me ndjenja jo shumë të ngrohta ndaj tij. Megjithatë, ua tregoi historinë me shumë gjallëri shoqeve; sepse kishte natyrë të gjallë e lozonjare, që kënaqej me çdo gjë qesharake.

Mbrëmja kaloi në përgjithësi këndshëm për gjithë familjen. Zonja Benet e kishte parë vajzën e madhe shumë të admiruar nga shoqëria e Netherfildit. Zoti Bingli kishte kërcyer dy herë me të, dhe motrat e tij e kishin veçuar me vëmendje. Xhejn u kënaq po aq sa e ëma, megjithëse në mënyrë më të qetë. Elizabeta e ndjeu gëzimin e Xhejnit. Meri kishte dëgjuar që ia përmendën zonjushës Bingli si vajzën më të ditur e më të talentuar të rrethit; dhe Katerina e Lidia kishin pasur fatin të mos mbeteshin kurrë pa kavalierë, që ishte e vetmja gjë që kishin mësuar deri atëherë të vlerësonin në një ballo. U kthyen, pra, me humor të mirë në Longborn, fshatin ku banonin dhe ku ishin banorët kryesorë. E gjetën zotin Benet ende zgjuar. Me një libër në dorë, ai harronte kohën; dhe këtë herë ishte mjaft kurioz të dinte si kishte shkuar një mbrëmje që kishte ngjallur pritje kaq të mëdha. Kishte shpresuar disi që gjithë planet e së shoqes për të huajin të dështonin; por shpejt e kuptoi se do të dëgjonte një histori krejt tjetër.

— Oh, i dashur zoti Benet, — tha ajo sapo hyri në dhomë, — kaluam një mbrëmje të mrekullueshme, një ballo të shkëlqyer. Sa do të doja të kishe qenë aty. Xhejnin e admiruan aq shumë, s’ka gjë që t’i krahasohet. Të gjithë thoshin sa bukur dukej; dhe zotit Bingli iu duk shumë e bukur, dhe kërceu me të dy herë. Mendo vetëm këtë, i dashur: kërceu me të dy herë, vërtet; dhe ajo ishte e vetmja krijesë në sallë që ai e ftoi për herë të dytë. Së pari, ftoi zonjushën Lukas. Më erdhi aq inat kur e pashë që doli me të në valle; po, sidoqoftë, ajo s’i pëlqeu fare; në fakt, s’ka si t’i pëlqejë askujt, e di; dhe ai dukej krejt i mahnitur me Xhejnin kur ajo po kalonte nëpër rresht. Kështu që pyeti kush ishte, iu prezantua dhe e ftoi për dy vallet e ardhshme.¹ Pastaj, dy të tretat i kërceu me zonjushën King, dy të katërtat me Maria Lukas, dy të pestat përsëri me Xhejnin, dy të gjashtat me Lizin, dhe Boulanger-in²…

— Po të kishte pasur pak mëshirë për mua, — thirri i shoqi, i paduruar, — s’do të kishte kërcyer as gjysmën! Për hir të Zotit, mos më fol më për shoqet e tij të vallëzimit. Ah, sikur ta kishte përdredhur këmbën që në vallen e parë!

— Oh, i dashur, — vazhdoi zonja Benet, — jam krejt e mahnitur me të. Është tepër, tepër i pashëm! Dhe motrat e tij janë gra të mrekullueshme. S’kam parë kurrë në jetën time diçka më elegante se fustanet e tyre. Guxoj të them që dantellat e fustanit të zonjës Hërst…

Këtu e ndërprenë përsëri. Zoti Benet protestoi kundër çdo përshkrimi stolish. Prandaj ajo u detyrua të kërkonte një degë tjetër të temës dhe tregoi, me shumë hidhërim në shpirt e me pak ekzagjerim, vrazhdësinë skandaloze të zotit Darsi.

— Por të siguroj, — shtoi ajo, — që Lizi s’humbet shumë që s’i pëlqeu atij; sepse është njeri tepër i pakëndshëm, i tmerrshëm, që s’ia vlen fare t’i pëlqesh. Aq kryelartë e mendjemadh, sa s’durohej! Shëtiste andej, shëtiste këtej, duke e kujtuar veten shumë të madh! Gjoja jo aq e bukur sa të kërcente me të! Sa do të doja të kishe qenë aty, i dashur, t’i kishe dhënë një nga ato përgjigjet e tua që ta ulin. E urrej fare atë njeri.

Shënime

1. Në ballot e kohës vallëzohej në rreshta të gjatë çiftesh, që lëviznin nëpër sallë sipas figurave të valles, dhe vallet kërceheshin dyshe: një kavalier e ftonte zonjën për dy valle radhazi. Prandaj zonja Benet i numëron dy nga dy. ↩︎

2. Boulanger (frëngjisht, fjalë për fjalë „furrxhiu“): valle e gjallë në rreth, që shpesh kërcehej nga fundi i ballos. ↩︎