ShqipKapitulli LIII · Krenari dhe paragjykim
Chapter 53 of 61
Zoti Uikam ishte aq krejt i kënaqur me këtë bisedë, sa s’e shqetësoi më kurrë veten, as s’e provokoi kunatën e tij të dashur Elizabeta, duke e nisur përsëri këtë temë; dhe asaj i erdhi mirë kur pa se kishte thënë mjaft sa ta mbante të qetë.
Shpejt erdhi dita e largimit të tij dhe të Lidias; dhe zonja Benet u detyrua t’i nënshtrohej një ndarjeje që, meqë i shoqi s’e pranonte aspak planin e saj që të shkonin të gjithë në Njukasëll, kishte gjasa të zgjaste të paktën një vit.
— Oh, Lidia ime e dashur, — thirri ajo, — kur do të takohemi përsëri?
— Oh, Zot! S’e di. Ndoshta jo para dy a tre vjetësh.
— Më shkruaj shumë shpesh, shpirt.
— Sa më shpesh të mundem. Por e di që gratë e martuara s’kanë kurrë shumë kohë për të shkruar. Motrat mund të më shkruajnë mua. S’do të kenë gjë tjetër për të bërë.
Lamtumirat e zotit Uikam ishin shumë më të përzemërta se ato të së shoqes. Buzëqeshte, dukej i pashëm dhe tha shumë gjëra të bukura.
— Është djalë aq i hijshëm, — tha zoti Benet sapo dolën nga shtëpia, — sa kam parë ndonjëherë. Buzëqesh me naze, zgërdhihet dhe na bën lajka të gjithëve. Jam jashtëzakonisht krenar për të. E sfidoj edhe vetë sir Uilliam Lukasin të nxjerrë një dhëndër më të vlefshëm.
Humbja e së bijës e bëri zonjën Benet shumë të mërzitur për disa ditë.
— Shpesh mendoj, — tha ajo, — se s’ka gjë më të keqe se të ndahesh nga të dashurit. Njeriu duket kaq i braktisur pa ta.
— Kjo është pasoja, e sheh, mama, e martesës së një vajze, — tha Elizabeta. — Duhet të të bëjë më të kënaqur që katër të tjerat janë të pamartuara.
— S’është aspak kështu. Lidia s’më lë sepse është martuar; por vetëm sepse regjimenti i burrit të saj rastis të jetë kaq larg. Po të ishte më afër, s’do të kishte ikur kaq shpejt.
Por gjendja e dëshpëruar ku e hodhi kjo ngjarje u lehtësua shpejt, dhe mendja iu hap përsëri ndaj trazimit të shpresës, nga një lajm që nisi të qarkullonte atëherë. Shërbyesja kryesore e Netherfildit kishte marrë urdhër të përgatitej për ardhjen e të zotit, që do të vinte pas një a dy ditësh për të gjuajtur atje për disa javë. Zonja Benet ishte krejt e paqetë. Shikonte Xhejnin, dhe buzëqeshte e tundte kokën me radhë.
— Mirë, mirë, dhe kështu po vjen zoti Bingli, motër, — (sepse lajmin ia kishte sjellë e para zonja Filips). — Mirë, aq më mirë. Jo se më bëhet vonë, megjithatë. S’është asgjë për ne, e di, dhe jam e sigurt që s’dua ta shoh më kurrë. Por, sidoqoftë, është shumë i mirëseardhur të vijë në Netherfild, po të dojë. Dhe kush e di ç’mund të ndodhë? Por kjo s’është asgjë për ne. E di, motër, ramë dakord prej kohësh të mos përmendnim asnjë fjalë për këtë. Dhe kështu, është krejt e sigurt që po vjen?
— Mund të jesh e sigurt, — u përgjigj tjetra, — sepse zonja Nikolls ishte në Meriton mbrëmë: e pashë kur po kalonte, dhe dola vetë posaçërisht për ta marrë vesh të vërtetën; dhe ajo më tha se ishte me siguri e vërtetë. Vjen të enjten, më së voni, me shumë gjasë të mërkurën. Po shkonte te kasapi, më tha, posaçërisht për të porositur ca mish për të mërkurën, dhe ka tri palë rosa gati për t’u therur.
Zonjusha Benet s’kishte mundur ta dëgjonte për ardhjen e tij pa ndërruar ngjyrë. Kishte shumë muaj që s’ia kishte përmendur emrin Elizabetës; por tani, sapo mbetën vetëm, tha:
— Të pashë që më shikove sot, Lizi, kur tezja na tregoi fjalën që po qarkullon; dhe e di që dukesha e shqetësuar; por mos e kujto se ishte për ndonjë arsye budallaqe. U hutova vetëm për një çast, sepse e ndjeva që do të më shikonin. Të siguroj se lajmi s’më prek as me kënaqësi, as me dhimbje. Më vjen mirë për një gjë, që vjen vetëm; sepse do ta shohim më pak. Jo se kam frikë nga vetja, por u trembem vërejtjeve të njerëzve të tjerë.
Elizabeta s’dinte ç’të mendonte. Sikur të mos e kishte parë në Derbishir, mund ta kishte supozuar të aftë të vinte atje pa ndonjë qëllim tjetër veç atij që thuhej; por ende e mendonte se kishte simpati për Xhejnin, dhe lëkundej mes gjasës më të madhe që ai po vinte me lejen e mikut, apo që ishte mjaft i guximshëm të vinte pa të.
„Megjithatë, është e rëndë,“ mendonte ndonjëherë, „që ky njeri i shkretë s’mund të vijë në një shtëpi që e ka marrë me qira me ligj pa ngjallur gjithë këto hamendje! Do ta lë të qetë.“
Megjithë atë që deklaronte e motra, dhe që e besonte vërtet si ndjenjat e saj në pritje të ardhjes së tij, Elizabeta e kuptonte lehtë se humori i saj ishte prekur. Ishte më i trazuar, më i paqëndrueshëm, nga ç’e kishte parë shpesh.
Tema që ishte diskutuar me kaq zjarr mes prindërve rreth një vit më parë, tani u nxor përsëri.
— Sapo të vijë zoti Bingli, i dashur, — tha zonja Benet, — do të shkosh ta vizitosh, sigurisht.
— Jo, jo. Vitin e kaluar më detyrove ta vizitoja, dhe më premtove që, po të shkoja ta shihja, do të martohej me njërën nga vajzat e mia. Por s’doli asgjë, dhe s’do të më dërgosh përsëri për punë të kota.
E shoqja i paraqiti sa absolutisht e nevojshme do të ishte një vëmendje e tillë nga të gjithë zotërinjtë fqinj, me kthimin e tij në Netherfild.
— Është një etiketë që e përbuz, — tha ai. — Po të dojë shoqërinë tonë, le ta kërkojë. E di ku banojmë. S’do t’i kaloj orët e mia duke vrapuar pas fqinjëve sa herë që ikin e kthehen.
— Mirë, gjithçka që di është se do të jetë tmerrësisht e pasjellshme po s’e vizitove. Por, sidoqoftë, kjo s’do të më pengojë ta ftoj për drekë këtu, jam e vendosur. Duhet t’i kemi shpejt zonjën Long dhe Gouldingët. Kështu bëhemi trembëdhjetë me ne, kështu që do të ketë tamam vend në tryezë për të.
E ngushëlluar nga ky vendim, ishte më e aftë ta duronte pasjellshmërinë e të shoqit; megjithëse ishte shumë poshtëruese ta dinte se, si pasojë e saj, fqinjët mund ta shihnin të gjithë zotin Bingli para se ta shihnin ata. Ndërsa afrohej dita e ardhjes së tij:
— Po filloj të më vijë keq që vjen fare, — i tha Xhejn së motrës. — S’do të ishte asgjë; mund ta shihja me indiferencë të plotë; por mezi e duroj ta dëgjoj kaq vazhdimisht të flitet për këtë. Nëna e ka me qëllim të mirë; por s’e di, askush s’mund ta dijë, sa vuaj nga ato që thotë. Sa e lumtur do të jem kur të mbarojë qëndrimi i tij në Netherfild!
— Do të doja të mund të të thoja diçka për të të ngushëlluar, — u përgjigj Elizabeta; — por kjo është krejt jashtë fuqisë sime. Duhet ta ndiesh; dhe kënaqësia e zakonshme për t’i predikuar durim atij që vuan më mohohet, sepse ti ke gjithmonë kaq shumë.
Zoti Bingli mbërriti. Zonja Benet, me ndihmën e shërbëtorëve, arriti t’i merrte lajmet e para, që periudha e ankthit dhe e nervozizmit nga ana e saj të ishte sa më e gjatë. Numëronte ditët që duhej të kalonin para se të mund të dërgohej ftesa; pa shpresë ta shihte më parë. Por mëngjesin e tretë pas mbërritjes së tij në Hertfordshir, e pa nga dritarja e dhomës së veshjes të hynte në lëndinë dhe të vinte me kalë drejt shtëpisë.
Vajzat u thirrën me padurim të merrnin pjesë në gëzimin e saj. Xhejn qëndroi me vendosmëri në vendin e saj te tryeza; por Elizabeta, për t’i bërë qejfin nënës, shkoi te dritarja; shikoi; pa zotin Darsi me të, dhe u ul përsëri pranë së motrës.
— Ka një zotëri me të, mama, — tha Kiti; — kush mund të jetë?
— Ndonjë i njohur, shpirt, supozoj; jam e sigurt që s’e di.
— Ah! — u përgjigj Kiti, — duket pikërisht si ai njeriu që ishte me të më parë. Zoti si i thonë… ai i gjati, krenari.
— O Zot i mirë! Zoti Darsi! Dhe po, ashtu duket, betohem. Mirë, çdo mik i zotit Bingli do të jetë gjithmonë i mirëseardhur këtu, sigurisht; por ndryshe duhet të them që e urrej edhe pamjen e tij.
Xhejn e shikoi Elizabetën me habi e shqetësim. Dinte fare pak për takimin e tyre në Derbishir, dhe prandaj e ndiente sikletin që duhej ta shoqëronte të motrën, kur ta shihte gati për herë të parë pasi kishte marrë letrën e tij shpjeguese. Të dyja motrat ndiheshin mjaft të sikletosura. Secila e ndiente për tjetrën, dhe sigurisht për veten; dhe nëna vazhdonte të fliste për mospëlqimin e saj për zotin Darsi dhe për vendimin e saj për të qenë e sjellshme me të vetëm si mik i zotit Bingli, pa e dëgjuar asnjëra prej tyre. Por Elizabeta kishte burime shqetësimi që Xhejn s’mund t’i dyshonte ende, së cilës s’kishte pasur ende guximin t’ia tregonte letrën e zonjës Gardiner, apo t’i rrëfente ndryshimin e ndjenjave të saj ndaj tij. Për Xhejnin, ai mund të ishte vetëm një njeri, propozimet e të cilit ajo i kishte refuzuar dhe meritat e të cilit i kishte nënvlerësuar; por, sipas të dhënave të saj më të gjera, ai ishte personi të cilit i detyrohej gjithë familja për të mirën më të madhe, dhe për të cilin ajo vetë ndiente një interes, në mos aq të butë, të paktën po aq të arsyeshëm e të drejtë sa ç’ndiente Xhejn për Binglin. Habia e saj për ardhjen e tij, që vinte në Netherfild, në Longborn, dhe që e kërkonte përsëri me dëshirën e vet, ishte gati e barabartë me atë që kishte ndier kur pa për herë të parë sjelljen e tij të ndryshuar në Derbishir.
Ngjyra që i kishte ikur nga fytyra iu kthye për gjysmë minute me një shkëlqim të shtuar, dhe një buzëqeshje ngazëllimi u shtoi dritë syve, ndërsa mendoi për atë hapësirë kohe se dashuria dhe dëshirat e tij duhej të ishin ende të palëkundura; por s’deshi të ishte e sigurt.
„Më lër të shoh së pari si sillet,“ tha ajo; „atëherë do të jetë mjaft herët për shpresa.“
Ndenji e zënë me punën e dorës, duke u përpjekur të ishte e qetë, dhe pa guxuar t’i ngrinte sytë, derisa kureshtja e shqetësuar ia çoi te fytyra e së motrës, ndërsa shërbëtori po afrohej te dera. Xhejn dukej pak më e zbehtë se zakonisht, por më e qetë nga ç’kishte pritur Elizabeta. Kur u shfaqën zotërinjtë, ngjyra iu shtua; megjithatë i priti me mjaft lirshmëri, dhe me një sjellje të hijshme po aq të lirë nga çdo shenjë mërie, sa edhe nga çdo mirësjellje e tepruar.
Elizabeta u foli të dyve aq pak sa e lejonte mirësjellja, dhe u ul përsëri te puna e dorës, me një zell që rrallë e kishte. Kishte guxuar vetëm një vështrim drejt Darsit. Dukej serioz si zakonisht; dhe, iu duk asaj, më shumë si dukej zakonisht në Hertfordshir sesa si e kishte parë në Pemberli. Por, ndoshta, ai s’mund të ishte para nënës së saj ai që kishte qenë para dajës dhe tezes. Ishte një hamendje e dhimbshme, por jo e pamundshme.
Edhe Binglin e kishte parë për një çast, dhe në atë kohë të shkurtër e pa që dukej njëkohësisht i kënaqur dhe i sikletosur. Zonja Benet e priti me një shkallë mirësjelljeje që i turpëroi dy vajzat, sidomos në kontrast me mirësjelljen e ftohtë e ceremoniale me të cilën i bëri reverancë e iu drejtua mikut të tij.
Sidomos Elizabeta, që e dinte se nëna i detyrohej këtij të fundit shpëtimin e vajzës së saj të preferuar nga një turp i pandreqshëm, u lëndua dhe u mërzit në mënyrën më të dhimbshme nga një dallim kaq i gabuar.
Darsi, pasi e pyeti si ishin zoti dhe zonja Gardiner, një pyetje së cilës ajo s’mund t’i përgjigjej pa hutim, mezi tha ndonjë gjë. S’ishte ulur pranë saj: ndoshta kjo ishte arsyeja e heshtjes së tij; por në Derbishir s’kishte qenë kështu. Atje u kishte folur të afërmve të saj kur s’mund t’i fliste asaj. Por tani kaluan disa minuta pa sjellë tingullin e zërit të tij; dhe, kur herë pas here, duke mos i rezistuar dot shtysës së kureshtjes, ajo i ngrinte sytë drejt fytyrës së tij, po aq shpesh e gjente duke parë Xhejnin sa edhe atë, dhe shpesh duke mos parë asgjë tjetër veç tokës. Shprehte qartë më shumë mendim dhe më pak ankth për të pëlqyer se herën e fundit që ishin takuar. Ajo u zhgënjye, dhe u zemërua me veten që ishte zhgënjyer.
„A mund të prisja që të ishte ndryshe?“ tha ajo. „Por pse erdhi atëherë?“
S’ishte në humor të bisedonte me askënd tjetër veç tij; dhe me të mezi kishte guximin të fliste.
E pyeti për motrën e tij, por s’mundi të bënte më shumë.
— Ka shumë kohë, zoti Bingli, që kur ikët, — tha zonja Benet.
Ai u pajtua me gatishmëri.
— Kisha filluar të kisha frikë se s’do të ktheheshit më kurrë. Njerëzit thoshin vërtet se kishit ndër mend ta linit fare vendin për Shën Mëhill; por, sidoqoftë, shpresoj se s’është e vërtetë. Kanë ndodhur shumë ndryshime në rrethinë që kur ikët. Zonjusha Lukas është martuar dhe është vendosur: dhe njëra nga vajzat e mia. Supozoj se e keni dëgjuar; në të vërtetë, duhet ta keni parë në gazeta. Ishte në Times dhe në Courier,1 e di; megjithëse s’u vu ashtu si duhej. U tha vetëm: „Kohët e fundit, Xhorxh Uikam, Esq.,2 me zonjushën Lidia Benet“, pa u thënë asnjë rrokje për babain e saj, apo për vendin ku banonte, apo për ndonjë gjë tjetër. Edhe e kishte hartuar vëllai im Gardiner, dhe habitem si e bëri një punë kaq të ngathët. E patë?
Bingli u përgjigj se e kishte parë dhe bëri urimet. Elizabeta s’guxonte t’i ngrinte sytë. Si dukej zoti Darsi, pra, s’mund ta thoshte.
— Është gjë e mrekullueshme, sigurisht, të kesh një vajzë të martuar mirë, — vazhdoi e ëma; — por njëkohësisht, zoti Bingli, është shumë e rëndë të ta marrin. Kanë shkuar në Njukasëll, një vend krejt në veri me sa duket, dhe atje do të rrinë, s’e di për sa kohë. Regjimenti i tij është atje; sepse supozoj se e keni dëgjuar që e la regjimentin e ——shirit dhe hyri në ushtrinë e rregullt. Falë Zotit! Ka disa miq, megjithëse ndoshta jo aq sa meriton.
Elizabeta, që e dinte se kjo i drejtohej zotit Darsi, ishte në një mjerim të tillë turpi sa mezi rrinte në vend. Megjithatë, kjo e shtyu të bënte përpjekjen për të folur, gjë që asgjë tjetër s’e kishte bërë aq me efekt më parë; dhe e pyeti Binglin nëse kishte ndër mend të rrinte ca kohë në krahinë tani. Disa javë, besonte ai.
— Kur t’i keni vrarë të gjithë zogjtë tuaj, zoti Bingli, — tha e ëma, — ju lutem të vini këtu e të gjuani sa të doni në tokat e zotit Benet. Jam e sigurt se ai do të jetë jashtëzakonisht i lumtur t’ju bëjë qejfin, dhe do t’i ruajë për ju tufat më të mira të thëllëzave.
Mjerimi i Elizabetës u shtua nga një vëmendje kaq e panevojshme e kaq e pavend! Sikur të lindte tani e njëjta perspektivë e bukur që i kishte lajkatuar një vit më parë, çdo gjë, ishte e bindur, do të nxitonte drejt të njëjtit përfundim të mërzitshëm. Në atë çast e ndjeu se vite lumturie s’mund t’i shpërblenin as Xhejnin, as atë vetë për çaste të tilla hutimi të dhimbshëm.
„Dëshira e parë e zemrës sime,“ tha ajo me vete, „është të mos jem më kurrë në shoqëri me asnjërin prej tyre. Shoqëria e tyre s’mund të japë asnjë kënaqësi që të shlyejë një mjerim të tillë si ky! Mos e pafsha më kurrë as njërin, as tjetrin!“
Megjithatë, mjerimi për të cilin vitet e lumturisë s’do të ofronin asnjë shpërblim, mori shpejt pas kësaj një lehtësim të madh, kur vuri re sa shumë bukuria e së motrës ia ndezi përsëri admirimin të dashurit të saj të dikurshëm. Kur hyri për herë të parë, i kishte folur fare pak, por çdo pesë minuta dukej se po i jepte më shumë vëmendje. E gjeti po aq të bukur sa vitin e kaluar; po aq zemërmirë e po aq të pashtirë, megjithëse jo aq llafazane. Xhejn ishte e shqetësuar që të mos dukej asnjë ndryshim tek ajo, dhe ishte vërtet e bindur se fliste po aq sa më parë; por mendja i ishte aq e zënë, sa s’e dinte gjithmonë kur heshte.
Kur zotërinjtë u ngritën të iknin, zonja Benet e kujtoi mirësjelljen që kishte ndër mend, dhe ata u ftuan dhe pranuan të drekonin në Longborn pas disa ditësh.
— Ma keni borxh një vizitë, zoti Bingli, — shtoi ajo; — sepse, kur shkuat në Londër dimrin e kaluar, premtuat se do të hanit një drekë familjare me ne sapo të ktheheshit. S’e kam harruar, e shihni; dhe ju siguroj se u zhgënjeva shumë që s’u kthyet e s’e mbajtët premtimin.
Bingli dukej pak si budalla nga ky qortim, dhe tha diçka për keqardhjen që e kishin penguar punët. Pastaj ikën.
Zonja Benet kishte pasur prirje të fortë t’i ftonte të rrinin e të drekonin atje po atë ditë; por, megjithëse mbante gjithmonë një tryezë shumë të mirë, s’mendonte se diçka më pak se dy radhë gjellësh do të ishte mjaft e mirë për një burrë për të cilin kishte plane kaq të zjarrta, ose do ta kënaqte oreksin dhe krenarinë e një njeriu që kishte dhjetë mijë në vit.
Shënime
Found a mistake in this chapter? Report a mistake