Kapitulli IV · Krenari dhe paragjykim

Kur Xhejn dhe Elizabeta mbetën vetëm, e para, që deri atëherë kishte qenë e kujdesshme në lavdërimet për zotin Bingli, i tregoi motrës sa shumë e admironte.

— Është pikërisht ashtu si duhet të jetë një djalë i ri, — tha ajo, — i mençur, i qeshur, i gjallë; dhe s’kam parë kurrë sjellje kaq të bukura! Aq lirshmëri, me aq edukatë të përsosur!

— Është edhe i pashëm, — ia ktheu Elizabeta, — gjë që një djalë i ri duhet të jetë gjithashtu, po ta ketë të mundur. Kështu karakteri i tij është i plotë.

— U ndjeva shumë e nderuar që më ftoi të kërceja për herë të dytë. S’e prisja një kompliment të tillë.

— S’e prisje? Unë e prisja për ty. Por ky është një nga dallimet e mëdha mes nesh. Komplimentet ty të befasojnë gjithmonë, mua kurrë. Ç’mund të ishte më e natyrshme se të të ftonte përsëri? S’kishte si të mos e shihte që ti ishe rreth pesë herë më e bukur se çdo grua tjetër në sallë. Për këtë s’ka pse ta falënderojmë galanterinë e tij. Epo, s’ka dyshim që është shumë i këndshëm, dhe të jap leje të të pëlqejë. Të kanë pëlqyer plot njerëz më budallenj se ai.

— Lizi e dashur!

— Oh, ti je shumë e prirur, e di, që të pëlqesh njerëzit në përgjithësi. S’ia sheh kurrë të metat askujt. Gjithë bota është e mirë dhe e këndshme në sytë e tu. S’të kam dëgjuar kurrë në jetën time të flasësh keq për një qenie njerëzore.

— Do të doja të mos nxitohesha të qortoj njeri; por gjithmonë them atë që mendoj.

— E di që e thua: dhe pikërisht kjo është çudia. Me mendjen tënde të shëndoshë, të jesh kaq sinqerisht e verbër ndaj marrëzive e budallallëqeve të të tjerëve! Të shtiresh si zemërbardhë është gjë mjaft e zakonshme; e has kudo. Por të jesh zemërbardhë pa mburrje e pa qëllim, të marrësh të mirën e karakterit të secilit, ta bësh edhe më të mirë dhe të mos thuash asgjë për të keqen, kjo është vetëm e jotja. Dhe kështu, të pëlqejnë edhe motrat e këtij njeriu, apo jo? Sjelljet e tyre s’janë si të tijat.

— Sigurisht jo, në fillim; por janë gra shumë të këndshme kur bisedon me to. Zonjusha Bingli do të jetojë me të vëllanë dhe do t’ia mbajë shtëpinë; dhe gaboj shumë po nuk gjetëm tek ajo një fqinje shumë të këndshme.

Elizabeta dëgjoi në heshtje, por s’u bind: sjellja e tyre në ballo s’kishte qenë e tillë që t’u pëlqente të gjithëve; dhe, me më shumë mprehtësi vëzhgimi e më pak butësi karakteri se e motra, e me një gjykim që s’e kishte zbutur asnjë vëmendje ndaj saj, ajo s’ishte aspak e prirur t’i miratonte. Ato ishin, në fakt, zonja shumë elegante; jo pa humor të mirë kur ishin të kënaqura, as pa aftësinë për të qenë të këndshme kur donin; por krenare dhe mendjemëdha. Ishin mjaft të bukura; ishin shkolluar në një nga shkollat private më të mira të Londrës; kishin një pasuri prej njëzet mijë paundësh; e kishin zakon të shpenzonin më shumë se ç’duhej dhe të shoqëroheshin me njerëz të rangut të lartë; dhe kishin, prandaj, në çdo pikëpamje të drejtë të mendonin mirë për veten e keq për të tjerët. Ishin nga një familje e respektuar e veriut të Anglisë; një rrethanë që u ishte ngulitur në kujtesë më thellë sesa fakti që pasuria e të vëllait dhe e tyre ishte fituar me tregti.

Zoti Bingli kishte trashëguar nga i ati një pasuri prej gati njëqind mijë paundësh. I ati kishte pasur ndër mend të blinte një pronë, por s’jetoi sa ta bënte. Zoti Bingli kishte të njëjtin synim, dhe nganjëherë zgjidhte edhe kontenë; por, meqë tani kishte një shtëpi të mirë dhe të drejtën e gjahut në tokat e saj, shumë nga ata që e njihnin më mirë natyrën e tij të shtruar dyshonin mos ai e kalonte pjesën tjetër të jetës në Netherfild dhe ia linte blerjen brezit që vinte pas.

Motrat e tij donin me gjithë shpirt që ai të kishte një pronë të vetën; por, megjithëse tani ishte vendosur vetëm si qiramarrës, zonjusha Bingli s’ishte aspak kundër të ulej në krye të tryezës së tij; as zonja Hërst, që ishte martuar me një burrë më shumë me emër në shoqëri se me pasuri, s’ishte më pak e prirur ta quante shtëpinë e tij si të sajën kur i leverdiste. Zoti Bingli s’kishte mbushur ende dy vjet pas moshës madhore,¹ kur, nga një rekomandim i rastit, u tundua të shihte shtëpinë e Netherfildit. E pa, nga jashtë e nga brenda, për gjysmë ore; i pëlqeu vendi dhe dhomat kryesore, u kënaq me ato që tha i zoti në lavdërim të saj, dhe e mori menjëherë.

Mes tij dhe Darsit kishte një miqësi shumë të qëndrueshme, pavarësisht se karakteret e tyre ishin krejt të kundërta. Bingli i ishte bërë i dashur Darsit për shkak të natyrës së tij të lehtë, të çiltër e të butë, megjithëse asnjë natyrë s’mund të ishte më e kundërt me të tijën, e megjithëse me natyrën e vet Darsi s’dukej kurrë i pakënaqur. Bingli kishte besim të patundur në dashamirësinë e Darsit dhe mendimin më të lartë për gjykimin e tij. Nga mendja, Darsi ishte më i zoti. Bingli s’ishte aspak i mangët; por Darsi ishte i zgjuar. Ishte njëkohësisht kryelartë, i mbyllur dhe i vështirë për t’u kënaqur; dhe sjellja e tij, ndonëse e edukuar, s’të ftonte aspak. Në këtë drejtim miku e kishte shumë përparësinë. Bingli ishte i sigurt se do t’u pëlqente kudo që të shkonte; Darsi vazhdimisht ofendonte dikë.

Mënyra si folën ata për ballon e Meritonit ishte mjaft domethënëse. Bingli s’kishte takuar kurrë në jetë njerëz më të këndshëm apo vajza më të bukura; të gjithë kishin qenë shumë të sjellshëm e të vëmendshëm me të; s’kishte pasur asnjë formalitet, asnjë ngurtësi; shpejt ishte ndier si i njohur me gjithë sallën; dhe sa për zonjushën Benet,² s’mund të përfytyronte një engjëll më të bukur. Darsi, përkundrazi, kishte parë një grumbull njerëzish me pak bukuri e pa pikë mode, për asnjërin prej të cilëve nuk kishte ndier interesin më të vogël, dhe nga asnjëri s’kishte marrë as vëmendje, as kënaqësi. Zonjushën Benet e pranoi si të bukur; por buzëqeshte tepër.

Zonja Hërst dhe e motra e pranuan që ashtu ishte; por prapëseprapë e admironin dhe u pëlqente, dhe e shpallën vajzë të ëmbël, një vajzë që s’do ta kishin problem ta njihnin më mirë. Zonjusha Benet u caktua, pra, si vajzë e ëmbël; dhe vëllai i tyre e ndjeu veten të autorizuar nga një lavdërim i tillë të mendonte për të si të donte.

Shënime

1. Mosha madhore në Angli ishte atëherë njëzet e një vjeç; Bingli pra s’kishte mbushur ende njëzet e tre. ↩︎

2. Sipas zakonit, vetëm motra më e madhe quhej thjesht „zonjusha Benet“; të tjerat thirreshin edhe me emër, si „zonjusha Elizabeta Benet“. Në këtë libër, kur flitet për „zonjushën Benet“, zakonisht bëhet fjalë për Xhejnin. ↩︎